Konkurs Złoty Bezpiecznik 2025 to nie tylko rywalizacja, ale przede wszystkim realny sprawdzian wiedzy i praktycznych kompetencji, jakich dziś oczekuje się od osób kształcących się w zawodzie technik elektryk.

Zadania finałowe zostały zaprojektowane w taki sposób, aby maksymalnie odwzorować rzeczywiste warunki pracy – od analizy dokumentacji technicznej, przez montaż i okablowanie, aż po poprawność działania i bezpieczeństwo instalacji.

Zadanie konkursowe

Zachęcamy do dokładnego zapoznania się z dokumentacją i schematem – to wartościowy materiał dydaktyczny zarówno dla uczniów techników i szkół branżowych, jak i dla nauczycieli oraz wszystkich osób przygotowujących się do konkursów zawodowych lub egzaminów praktycznych.

Finaliści konkursu “Złoty Bezpiecznik” musieli wykazać się m.in.:

• umiejętnością czytania schematów i planów instalacyjnych,
• znajomością aktualnych przepisów i zasad bezpieczeństwa,
• poprawnym wykonaniem instalacji w układzie TN-S,
• montażem rozdzielnicy oraz obwodów oświetleniowych i gniazdowych,
• logicznym prowadzeniem tras kablowych,
• przygotowaniem instalacji pod nowoczesne rozwiązania, takie jak stacja ładowania pojazdów elektrycznych.

Zadanie konkursowe wymagało nie tylko wiedzy teoretycznej, ale także precyzji, odpowiedzialności i umiejętności pracy pod presją czasu. To kompetencje, które zawsze będą cenione na rynku pracy i potwierdzające, że technik elektryk to zawód przyszłości.

Artykuł ZŁOTY BEZPIECZNIK 2025: Zadanie konkursowe, kulisy i relacja z przebiegu zawodów pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Zakaz wprowadzania do obrotu tradycyjnych świetlówek fluorescencyjnych sprawił, że modernizacja oświetlenia z tematu „na przyszłość” stała się realnym wyzwaniem tu i teraz. U wielu właścicieli budynków, firm czy instytucji decyzja o wymianie źródeł światła rodzi jednak liczne pytania dotyczące prawidłowego przeprowadzenia instalacji, bezpieczeństwa, zgodności produktu czy znaku CE. Poniżej rozwiewamy wątpliwości dot. wymiany istniejących świetlówek liniowych na zamienniki Philips LED od Signify.

Unijna dyrektywa RoHS = koniec ery oświetlenia fluorescencyjnego

Od 24 sierpnia 2023 roku nie można stosować świetlówek T5 oraz T8 do ogólnych celów oświetleniowych. Ten zakaz wprowadziła dyrektywa unijna w sprawie ograniczenia stosowania substancji niebezpiecznych (RoHS) w nowym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. Tym samym niezbędna do działania tradycyjnych świetlówek rtęć stała się symbolem technologii, która nie pasuje już do współczesnych wymagań regulacyjnych (zwłaszcza środowiskowych).

Jaki jest efekt tego zakazu? Ogromna liczba istniejących instalacji wymaga modernizacji – a firmy muszą podjąć decyzję, na co wymienią fluorescencyjne źródła światła. Istotne jest to, by rozwiązanie zostało odpowiednio dobrane nie tylko do bieżącej instalacji, ale również wymagań i budżetu klienta. Dostępne są 3 główne opcje, takie jak:

• wymiana świetlówek liniowych na zamienniki LED,
• modernizacja z wykorzystaniem opraw LED,
• modernizacja z wykorzystaniem inteligentnych systemów zarządzania.

Jak Signify zapewnia bezpieczną modernizację oświetlenia? Zgodność produktów

Korzystając z oferty produktów Philips LED od Signify, możesz zdecydować się zarówno na wymianę i modernizację źródeł światła, jak i przejście na zintegrowane systemy oświetlenia. Dostarczane przez nas źródła LED są zgodne z uznawanymi na całym świecie normami bezpieczeństwa (np. Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej), a jednocześnie spełniają normy unijnych dyrektyw dotyczących:

• bezpieczeństwa elektrycznego i fotobiologicznego (dyrektywa niskonapięciowa LVD),
• kompatybilności elektromagnetycznej (dyrektywa EMC dot. niegenerowania zakłóceń elektromagnetycznych, które mogłyby wpływać na inne urządzenia oraz braku podatności na takie zakłócenia)
• projektowania ekologicznego produktów związanych z energią (dyrektywa ErP),
• ograniczenia stosowania substancji niebezpiecznych (dyrektywa RoHS),
• bezpieczeństwa i zdrowia, kompatybilności elektromagnetycznej i efektywnego wykorzystania widma radiowego (dyrektywa RED).

Tuby LED zostały z kolei przetestowane i zatwierdzone przez niezależne laboratorium zewnętrzne zgodnie z normą EN/IEC 62776, która bezpośrednio dotyczy dwustronnie zasilanych tub LED przeznaczonych do wymiany świetlówek liniowych. Norma określa wymagania w zakresie bezpieczeństwa, wymiany, metody i warunków badań oraz wymagań dot. informacji i oznakowania, które są niezbędne do wykazania zgodności.

Dopuszczalne sposoby wymiany świetlówek na LED

W jaki sposób można zamienić istniejące świetlówki na źródła LED? Wyróżniamy dwa główne sposoby:

1. Wymiana 1:1 z zachowaniem statecznika

W tym scenariuszu istniejący statecznik pozostaje elementem instalacji, a świetlówka fluorescencyjna zostaje zastąpiona kompatybilną tubą LED. Ta forma modernizacji nie zmienia konstrukcji oprawy.

2. Podłączenie zasilania bezpośrednio do napięcia sieciowego z ominięciem statecznika

W tym przypadku statecznik zostaje usunięty z obwodu, a zasilanie doprowadzane jest bezpośrednio do tuby LED. Takie rozwiązanie eliminuje przyszłe koszty związane z konserwacją statecznika i może zwiększyć wydajność systemu, przez co stanowi bardziej optymalny wybór.

Oba sposoby są dopuszczalne – jednak pod warunkiem, że instalacja zostanie wykonana zgodnie z lokalnymi przepisami elektrycznymi oraz instrukcją instalacji.

Czy wymiana świetlówek to „istotna modyfikacja”?

Pojęcie istotnej modyfikacji zostało szczegółowo opisane w tzw. Blue Guide dotyczącym wdrażania unijnych przepisów dotyczących produktów. Zgodnie z wytycznymi tego typu istotna modyfikacja ma miejsce wtedy, gdy:

• zmienia charakter zagrożeń związanych z produktem lub
• wzrasta poziom ryzyka (np. porażenia prądem, pożaru, obrażeń czy zakłóceń elektromagnetycznych).

Sama wymiana świetlówki fluorescencyjnej na źródła LED marki Philips od Signify (zarówno z zachowaniem statecznika, jak i z jego pominięciem) nie jest uznawana za istotną modyfikację – o ile instalacja została wykonana zgodnie z instrukcjami producenta. W takim przypadku oprawa nadal spełnia swoją pierwotną funkcję, a poziom ryzyka nie ulega zwiększeniu.

Czy modernizacja oświetlenia wpływa na znak CE?

Znak CE umieszczany jest na produktach wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej. Stanowi deklarację producenta, że dany produkt jest zgodny ze wszystkimi obowiązującymi przepisami unijnymi (pod warunkiem, że jest używany zgodnie z przeznaczeniem i specyfikacją).

Wątpliwości budzi jednak fakt, czy przy wymianie świetlówek musi być nadawany nowy znak CE. Zgodnie z przepisami nowe oznakowanie CE jest wymagane, gdy produkt został wycofany z rynku, poddany znaczącym zmianom, a następnie ponownie wprowadzony do sprzedaży.

Nowy znak CE oprawy oświetleniowej nie jest więc niezbędny przy wymianie świetlówek na energooszczędne tuby LED marki Philips od Signify. Nie ma w tym zakresie znaczenia również, czy statecznik zostanie zachowany, czy pominięty. W tej drugiej sytuacji istotne jest jednak to, by modernizacja odbywała się w miejscu użytkowania i oprawa pozostawała w użyciu przez tego samego właściciela – czyli nie można jej sprzedać lub przekazać nowemu właścicielowi.

Tuby LED Philips od Signify – modernizacja bez ryzyka

Modernizacja oświetlenia poprzez wymianę świetlówek fluorescencyjnych to dzisiaj konieczność, ale z tubami LED Philips można przeprowadzić ten proces bezpiecznie oraz sprawnie. Zarówno wymiana 1:1, jak i instalacja z pominięciem statecznika pozostają zgodne z obowiązującymi normami, jeśli wykonuje je wykwalifikowany instalator według zaleceń producenta.

Co więcej, taka modernizacja nie jest traktowana jako istotna modyfikacja oraz nie wymaga nadawania nowego znaku CE. Dzięki temu możesz bez obaw przejść na nowoczesne, energooszczędne LED-y, zyskując niższe koszty eksploatacji, większą niezawodność i pełną zgodność z unijnymi regulacjami.

Dowiedz się więcej o modernizacji oświetlenia z wykorzystaniem tub LED marki Philips od Signify z naszego Whitepaper:
>> Modernizacja oświetlenia na LED: Najczęściej zadawane pytania dotyczące zgodności produktu i znaku CE.

Artykuł Tuby LED zamiast świetlówek fluorescencyjnych: bezpieczeństwo, znak CE i zgodność produktów Philips od Signify pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Głównym elementem odpowiedzialnym za kontrolę naszego systemu nawadniania jest sterownik EATON easyE4 o oznaczeniu EASY-E4-UC-12RC1P, którego pełną specyfikację znajdziecie tutaj: https://www.eaton.com/pl/pl-pl/skuPage.197504.html

Sterownik easyE4 oferuje elastyczne możliwości programowania, zarówno bezpośrednio na urządzeniu, jak i poprzez oprogramowanie easySoft, które w wersji V8.30 zostało wykorzystane do stworzenia tego programu przy użyciu języka ST. Dodatkowo ta wersja oprogramowania (easySoft) udostępnia użytkownikowi narzędzie o nazwie WebVisu, które w łatwy sposób pozwala na stworzenie prostej i przejrzystej wizualizacji, z możliwością dopasowania rozdzielczości do różnych urządzeń np. smartfon czy tablet. Dostęp do niej jest możliwy dzięki wbudowanemu serwerowi sieci Web.

Poniżej przedstawione zostały fragmenty kodu wraz z opisem, które pozwolą zrozumieć ideę jego działania.

Kontrola poziomu wody w zbiorniku

Kontrola poziomu wody w zbiorniku odbywa się przy pomocy sygnałów cyfrowych, pochodzących z trzech czujników: I01 – poziom min, I02 – poziom 50% oraz I03 – poziom max.

W przypadku wystąpienia błędu któregokolwiek z czujników poziomu (Rys 2-5) uruchamiany jest timer T01 (5 sekund), jeżeli w zadanym czasie błąd nie ustąpi generowany jest alarm (M08) „Błąd czujnika poziomu”, który powoduje blokadę pracy pompy oraz uniemożliwia otwarcie elektrozaworu.

Sterowanie elektrozaworem

Jeżeli ilość wody w zbiorniku spadnie poniżej poziomu minimum nastąpi automatyczne otwarcie elektrozaworu w celu jej uzupełnienia. Sterowany jest on przy pomocy wyjścia cyfrowego Q02. Elektrozawór pozostaje otwarty do momentu, gdy poziom wody w zbiorniku osiągnie 50%.
W przypadku, gdy poziom wody opadł podczas podlewania praca pompy jest natychmiast blokowana, aby ją zabezpieczyć przed uszkodzeniem (suchobiegiem).

Sterowanie – tryb ręczny

Wybór sterowania pomiędzy trybem automatycznym, a ręcznym został zrealizowany w oparciu o licznik zliczający impulsy. Pojawienie się pierwszego impulsu z wejścia cyfrowego (I04) (przycisk zewnętrzny) lub z przycisku dostępnego na wizualizacji spowoduje wybór sterowania ręcznego oraz uruchomienie podlewania. Czas trwania nawadniania w trybie ręcznym został zdefiniowany przy pomocy timera T02 (15 minut). Po jego upływie zostanie wygenerowany kolejny impuls, który zakończy podlewanie, a sterowanie powróci do trybu automatycznego. Jeżeli zajdzie taka potrzeba, możliwe jest również przerwanie podlewania w dowolnym momencie – wystarczy ponownie nacisnąć przycisk (zewnętrzny) lub przycisk na wizualizacji.

Sterowanie – tryb automatyczny

Sterowniki easyE4 udostępniają moduły sterujące WT (WeekTable). Za pomocą tygodniowego zegara sterującego w prosty sposób zostało sparametryzowane powtarzalne zdarzenie przełączania – podlewanie w trybie automatycznym. Odbywa się ono od poniedziałku do piątku, rozpoczyna się o 5:30 i trwa przez 15 minut.

Wyświetlacz easyE4

Urządzenia podstawowe easyE4 udostępniają 32 moduły znaczników tekstowych (Display). Każdy moduł umożliwia wydawanie indywidualnie zaprogramowanego wyświetlania tekstu na wyświetlaczu urządzenia easyE4 lub innym zewnętrznym wyświetlaczu cyfrowym, a także indywidualnie zaprogramowane wprowadzanie za pomocą przycisków P urządzenia.

Każde wyświetlanie tekstu składa się z 6 wierszy po 16 znaków. Łącznie ma zatem 96 znaków. Dostępny jest edytor tekstu w ramach easySoft 8. Na pulpicie roboczym można umieszczać makra graficzne, tekst, wskazania wartości, wskaźniki słupkowe, tekst kroczący, teksty komunikatów oraz wskazania daty i tekstu.

Wywoływanie w programie następuje za pomocą wejścia modułu EN. Jest w ten sposób aktywowane wskazanie tekstowe.

– czas pracy pompy / otwarcia elektrozaworu

Przycisk P1

easyE4 udostępnia 4 moduły licznika godzin pracy, dwa z nich zostały wykorzystane do zliczania czasu pracy pompy oraz czasu otwarcia elektrozaworu. Sygnałami wyzwalającymi liczniki są odpowiednio sygnał DO załączenia pompy do pracy oraz otwarcia elektrozaworu. Stany obu liczników pozostają zachowane po zaniku napięcia, ale dostępna jest opcja ich skasowania przy pomocy przycisku P7 [DEL]. Powrót do ekranu głównego następuje po naciśnięciu przycisku P6 [ESC].

Konfiguracja ekranu odbywa się w prosty sposób przy pomocy edytora znaczników tekstowych.

– kontrola programu

Przycisk P3

Ekran służy do kontroli wszystkich sygnałów DI oraz DO z programu: kontrola poziomu wody w zbiorniku oraz czujników, stanu pracy zaworu oraz pompy, a także aktualnego trybu pracy. Powrót do ekranu głównego następuje po naciśnięciu przycisku P6 [ESC].

Konfiguracja ekranu odbywa się w prosty sposób przy pomocy edytora znaczników tekstowych.

>> Pełny kod programu do pobrania w pliku:

Artykuł Kontrola poziomu wody w zbiorniku na deszczówkę, sterowanie elektrozaworem i automatyczne nawadnianie ogrodu z easyE4 pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Precyzyjne oznaczenia to nie luksus – to konieczność!

W każdej instalacji elektrycznej – od prostych modernizacji po złożone systemy przemysłowe – właściwe oznakowanie to klucz do bezpieczeństwa, sprawnej konserwacji i zgodności z przepisami. Dzięki odpowiednim narzędziom możesz: 

• zaoszczędzić czas przy montażu i diagnozie, 
• zminimalizować błędy i ryzyko pomyłek, 
• zwiększyć bezpieczeństwo dla siebie i innych na placu budowy, 
• spełnić wymagania norm, polskich i europejskich. 

Poznaj nowe centrum identyfikacji elektrycznej firmy Brady

To interaktywna strona stworzona specjalnie z myślą o elektrykach – miejsce, gdzie znajdziesz wszystko, czego potrzebujesz, by etykietować szybko, profesjonalnie i bez wątpliwości. Na stronie czekają na Ciebie m.in.: 

• Drukarki etykiet do zastosowań elektrycznych – wytrzymałe, mobilne i gotowe do pracy w każdych warunkach 
• Etykiety na przewody, kable i złącza – termokurczliwe, samolaminujące, owijane i inne specjalistyczne rozwiązania 
• Narzędzia doboru materiałów – dopasuj idealne etykiety do warunków wewnętrznych, zewnętrznych i przemysłowych 
• Wideoporadniki i instrukcje – krok po kroku, jak skutecznie oznaczać i obsługiwać urządzenia Brady 
• Trwałość i odporność – przekonaj się, które etykiety wytrzymują oleje, ścieranie, wilgoć, promieniowanie UV czy ekstremalne temperatury 

Dlaczego warto postawić na Brady?

Brady to lider w dziedzinie przemysłowej identyfikacji. Ich produkty są: 

• Trwałe – etykiety, które nie odklejają się i pozostają czytelne przez lata, 
• Nowoczesne – mobilne drukarki z obsługą smartfonów i komputerów, 
• Elastyczne – drukuj na miejscu dokładnie to, czego potrzebujesz, 
• Zgodne z normami – wspierają Cię w spełnianiu wymogów prawa UE. 

Zacznij już teraz i pracuj szybciej, bezpieczniej, lepiej!

Planujesz nową instalację? A może modernizujesz starą? Niezależnie od projektu, centrum identyfikacji Brady pomoże Ci działać skuteczniej i pewniej. 

>> Kliknij teraz i odkryj centrum identyfikacji elektrycznej Brady!

Artykuł Oznakowanie elektryczne? Z Brady to proste! Sprawdź nowe centrum online dla elektryków pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Dziś przedstawię Wam, jak zbudować taką stację domową. Powiem również, na co zwrócić uwagę i jakie funkcje powinna posiadać, aby pracowała niezawodnie, jak najdłużej i przede wszystkim, żeby była bezpieczna w eksploatacji.

Miejsce montażu

Jedną z pierwszych rzeczy, nad którymi powinniśmy się zastanowić, jest lokalizacja montażu stacji ładowania. Powinna ona być wybrana w taki sposób, aby wszystkie czynności związane z ładowaniem były zawsze bezpieczne. Podłączenie pojazdu powinno być możliwe bez użycia przedłużaczy lub bębnów kablowych. Stacja ładowania powinna być zatem zainstalowana w bezpośrednim sąsiedztwie miejsc parkingowych, które mają być zasilane.

Stację ładowania należy dobrać do warunków otoczenia. W miejscu jej pracy należy zapewnić odpowiednie oświetlenie. W zależności od miejsca instalacji i sposobu użytkowania, stacja ładowania powinna spełniać wymagania dotyczące czynników środowiskowych: wytrzymałości mechanicznej (ochrona przed uderzeniami, wandalizmem), odporności na warunki atmosferyczne (odpowiedni stopień ochrony, zakres temperatur pracy), promieniowanie UV, korozję, wibracje.

Zasilanie z domowej instalacji elektrycznej pozwala na zredukowanie niektórych komponentów, takich jak licznik energii czy ograniczniki przepięć (montaż stacji ładowania w LPZ 2,3).

Budowa wallboxa

Przykładowa instalacja punktu ładowania samochodów elektrycznych w bloku wspólnoty mieszkaniowej:

Sterownik ładowania

Sercem układu, czy też mózgiem stacji ładowania jest sterownik tutaj – sterownik CHARX SEC-1000. Odpowiada on za komunikację z pojazdem oraz nadzoruje proces ładowania. Opracowany zgodnie z normą IEC 61851-1 (Tryb 3, B i C) gwarantuje wysoką kompatybilność i bezpieczną pracę ze wszystkimi obecnie produkowanymi samochodami elektrycznymi.

Gniazdo i kable ładowania

Gniazda ładowania oraz kable ładowania AC oferowane przez Phoenix Contact dostępne są w wersjach jedno- i trójfazowych, dla prądów do 32A. Najszybsze ładowanie pojazdu uzyskamy poprzez sieć trójfazową, oczywiście przy prądzie 32A. Przeszkodą mogą być parametry naszej instalacji (np. za mała moc przyłączeniowa, przekrój przewodów, brak instalacji trójfazowej itp.).

Podczas ładowania pojazdu elektrycznego należy wziąć pod uwagę specjalne wymagania dotyczące procesu ładowania. Podczas ładowania pojazdu – trwającego nawet kilkanaście godzin – cały czas wykorzystywana jest bardzo duża moc elektryczna. Natomiast w przypadku, chociażby pralki, która ma również wysokie zużycie energii, trwa to tylko przez stosunkowo krótki czas (do podgrzania wody). W związku z tym instalacja pod stację ładowania, czyli odpowiednie przekroje przewodów i wyłączniki nadprądowe, powinna być dobrze przygotowana. Wyeliminuje to ryzyko przeciążenia instalacji, a w konsekwencji przegrzewania kabli i ryzyka wystąpienia pożaru

Stacja wyposażona w gniazdo (przypadek ładowania B)

Do podłączenia pojazdu EV ze stacją stosuje się przenośny kabel ładowania AC, posiadający wtyki z obu stron. Podczas ładowania wtyki blokowane są w gnieździe pojazdu i stacji.

Warto pamiętać, żeby stacja ładowania mogła awaryjnie odblokować wtyk podłączony do gniazda stacji w przypadku awarii zasilania. W przeciwnym razie spotka nas to, co spotkało prezesa Phoenix Contact Macieja Merka:

Funkcjonalność awaryjnego odblokowania wtyku może być już zaimplementowana w sterowniku ładowania (dodam, że wszystkie sterowniki CHARX już taką funkcjonalność mają) lub uzyskana dzięki specjalnym modułom odryglowania wtyku EM-EV-CLR-12V – 2903246.

Przyda się również sygnalizacja stanu stacji ładowania (gotowość, ładowanie, błąd itp.). Taką funkcjonalność zapewni nam gniazdo: EV-T2M3SO12-4P-R-BL-SET

Kabel podłączony na stałe do stacji ładowania (przypadek ładowania C)

W wersji C kabel ładowania jest na stałe podłączony do stacji ładowania. Jest to wygodniejszy sposób ładowania, ponieważ nie musimy korzystać z własnego, przenośnego kabla.

Monitorowanie prądu upływu

Ze względów bezpieczeństwa, każda instalacja elektryczna powinna być wyposażona w wyłącznik różnicowoprądowy.

Dzięki wykrywaniu minimalnych prądów upływu, powstałych na przykład wskutek drobnych uszkodzeń izolacji kabla urządzenie to odłącza niebezpieczne napięcie, chroniąc użytkownika przed poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi, a nawet śmiercią.

Szczególne znaczenie ma to w przypadku ładowania pojazdów elektrycznych, gdzie wskutek uszkodzenia izolacji kabla może pojawić się prąd upływu AC, a z powodu uszkodzenia prostownika w pojeździe elektrycznym – składowa stała prądu.

Dlatego zgodnie z normą IEC 61851-1 w instalacji stacji ładowania pojazdów elektrycznych, należy zastosować jedno z poniższych rozwiązań:

• Wyłącznik różnicowoprądowy typu B

lub

• Wyłącznik różnicowoprądowy typu A wraz z odpowiednim sprzętem zapewniającym wyłączenie zasilania w przypadku pojawienia się prądu różnicowego DC większego od 6 mA. Takim rozwiązaniem może być zastosowanie kombinacji monitora prądu upływu, sterownika i stycznika. Monitor prądu upływu (EV-RCM-6DC-WAT – 1309697) po wykryciu minimalnego stałego prądu (6mA) wysyła sygnał alarmowy do sterownika, a ten wyłącza stycznik, przerywając proces ładowania. Dzięki takiemu rozwiązaniu nie jest konieczne używanie drogiego wyłącznika różnicowoprądowego typu B.

Wszystkie sterowniki ładowania firmy Phoenix Contact zostały zaprojektowane tak, aby wspierać realizację obu tych opcji.

Pamiętajmy, że nie wszystkie wallboxy są wyposażone w wyłącznik różnicowoprądowy. A jeśli są to zwróćmy uwagę jakiego typu zabezpieczenie zastosowano. Jeśli wallbox posiada wyłącznik różnicowoprądowy typu A, to bez monitora prądu upływowego DC nie będziemy prawidłowo chronieni!

Pozostałe komponenty do budowy stacji ładowania

• Zasilacz 12 V, np. STEP3-PS/1AC/12DC/2.5/PT – służy do zasilania sterownika ładowania.
• Ochrona przed przepięciami – jeśli wallbox zasilany jest z domowej instalacji elektrycznej, w której znajduje się ogranicznik przepięć min. typ 2, a odległość „po kablu” jest mniejsza niż 10m – to naszej stacji nie ma potrzeby doposażać w dodatkowy ogranicznik przepięć. W przeciwnym przypadku należy zainstalować ogranicznik typu 2.
• Wyłącznik nadprądowy – typ w zależności od układu sieci i prądu obciążenia.
• Stycznik – typ w zależności od układu sieci i prądu obciążenia. Powinien być zgodny z normą IEC 60947-4-1, kategoria AC-1. Podczas normalnej pracy nigdy nie jest otwierany pod obciążeniem. W sytuacjach awaryjnych, np. utrata sygnału CP, norma IEC 61851-1 pozwala na jego otwarcie. Aby zwiększyć bezpieczeństwo można monitorować zestyki NO pod kątem ich zespawania.
• Dochodzą jeszcze złączki szynowe, dzięki którym realizujemy główne przyłącze zasilania oraz wszelkie połączenia wewnętrzne (jak np. rozprowadzenie zasilania urządzeń niskonapięciowych).

Dokładne schematy połączeń i konfiguracji można znaleźć w instrukcji obsługi sterownika do ładowania.

Więcej o kompletnym wyposażeniu stacji ładowania pojazdów elektrycznych dowiesz się na stronie www: Podzespoły do stacji ładowania dla elektromobilności | Phoenix Contact

Autor: Rafał Sypniewski
Menadżer Segmentu Rynku E-mobility, Phoenix Contact
email: rsypniewski@phoenixcontact.pl
www.phoenixcontact.pl

Artykuł Domowa stacja ładowania – budowa, komponenty i bezpieczne użytkowanie w praktyce pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Każdego dnia na całym świecie dochodzi do ponad czterech milionów wyładowań piorunowych. Około 10 proc. z nich uważa się za wyładowania do ziemi z prądami udarowymi o natężeniu do 200 tys. amperów. Dodatkowo, przepięcia występują w sieciach energetycznych. Zdarzenia te stanowią olbrzymie zagrożenie dla instalacji fotowoltaicznych. Skutecznym zabezpieczeniem natomiast są przystosowane specjalnie do takich sytuacji ograniczniki przepięć (Surge Protection Device, SPD).

Co powoduje występowanie przepięć?

Jedną z najczęstszych i stanowiących największe zagrożenie przyczyn przepięć w instalacji elektrycznej jest jej bezpośrednia ekspozycja na prąd wyładowania piorunowego. Generowana w ten sposób energia może przedostać się do instalacji poprzez bezpośrednie wyładowanie do napowietrznej linii elektroenergetycznej niskiego napięcia, wyładowanie do instalacji odgromowej albo do przewodzących prąd elektryczny instalacji zewnętrznych, takich jak systemy bezpieczeństwa, oświetlenia i klimatyzacji. Często do wzrostu ryzyka wyładowania piorunowego przyczyniają się też anteny (telewizyjne i inne), jeśli nie zostały odpowiednio zabezpieczone, a zainstalowane są w najwyższym punkcie budynku.

Ale instalacja może być narażona także na pośrednią ekspozycję na prąd wyładowania piorunowego, gdy występuje ono w dalszej odległości od linii energetycznych niskiego napięcia – nawet do 2 km od budynku. Wyładowanie w pobliżu instalacji, np. w drzewo rosnące obok chronionego budynku również stanowi zagrożenie dla instalacji elektrycznej ze względu na możliwość zaindukowania się napięcia.  Przepięcia mogą być również spowodowane przez operacje łączeniowe wewnątrz niektórych maszyn (urządzeń spawalniczych, pieców indukcyjnych, silników, pomp itp.), obiektów przemysłowych lub w obrębie wrażliwych urządzeń elektronicznych znajdujących się w wielu urządzeniach i narzędziach gospodarstwa domowego.

Natomiast zakłócenia mogą pochodzić także z wewnątrz domu. W budynkach przepięcie może być spowodowane przez takie operacje jak włączanie i wyłączanie niektórych urządzeń, systemów i elektronarzędzi lub urządzeń z silnikami, takich jak odkurzacze lub pompy. Do przepięć mogą przyczynić się również transformatory przełączające, wyłączniki i obciążenia indukcyjne.

Jak zabezpieczać instalację fotowoltaiczną?

Budynki, na dachach których zainstalowano panele fotowoltaiczne, powinny być zabezpieczone w specjalny sposób. Urządzenia te są szczególnie wrażliwe i wymagają dedykowanej ochrony przeciwprzepięciowej pracującej z napięciem stałym DC, która ma na celu zapewnienie ograniczenia napięcia w taki sposób, aby nie doszło do uszkodzenia paneli fotowoltaicznych, przewodów oraz inwertera. Dotyczy to każdej instalacji fotowoltaicznej – od instalacji w domach mieszkalnych po szpitale, infrastrukturę komunikacyjną i inne budynki publiczne, a także obiekty handlowe oraz przemysłowe, na przykład hotele, banki, sklepy i fabryki.

Zgodnie z normą PN-EN 61643-31ograniczniki przepięć powinny być stosowane w punktach, w których mogą wystąpić przepięcia, szczególnie na wejściach prądu stałego (DC) inwertera, ale zalecane są także na wyjściu prądu przemiennego (AC). Zalecane jest także zainstalowanie dodatkowych ograniczników przepięć w obwodzie DC, gdy inwerter jest daleko od paneli (powyżej 10 metrów bieżących przewodów), np. przy głównej rozdzielnicy. Zabezpieczenie przewodów jest równie ważne jak zabezpieczenie samego inwertera.

Podobnie jak w przypadku zwykłych instalacji elektrycznych, fotowoltaiczne elektrownie chronimy przed przepięciami z pomocą ograniczników przepięć. Dostępne są ograniczniki przepięć dla systemów fotowoltaicznych o różnej klasie testowej, w zależności od ich budowy oraz zastosowania. Najczęściej spotykane to:

• Ograniczniki klasy I, typu T1 – Przeznaczone do ochrony przed bezpośrednim uderzeniem pioruna tam, gdzie ryzyko takiego wydarzenia jest wysokie.
• Ograniczniki klasy II, typu T2 – Chronią przed przepięciami pośrednimi oraz przepięciami indukowanymi, zapewniają wyższą odporność na przepięcia, co jest kluczowe w przypadku instalacji fotowoltaicznych, które mogą być narażone na różne źródła zakłóceń
• Ograniczniki klasy III, typu T3 – Stosowane jako dodatkowa ochrona, montowane w bezpośrednim sąsiedztwie chronionych urządzeń.

Montaż ograniczników przepięć dla systemów fotowoltaicznych powinien być wykonany zgodnie z zaleceniami producenta oraz obowiązującymi normami, aby zapewnić maksymalną skuteczność ochrony. Warto również regularnie sprawdzać stan techniczny urządzeń i – w razie potrzeby, wymieniać je na nowe, ponieważ ich skuteczność z czasem może się obniżać.

Ograniczniki w ofercie Eaton

Firma Eaton ma w portfolio pełen zestaw ograniczników przepięć dla systemów fotowoltaicznych, oferowanych pod nazwą SPPVR. Ograniczniki przepięć występują w klasie I+II lub II i mogą pracować w instalacjach o napięciu znamionowym 600VDC, 1000VDC lub 1500VDC.  Co istotne, w serii SPPVR występuje wykonanie ogranicznika do zabezpieczenia dwóch łańcuchów PV w jednym aparacie – model SPPVRT12-10-4+PE+AX. Bardzo istotną cechą ograniczników przepięć do fotowoltaiki od Eaton jest elastyczne wykonanie – aparaty posiadają wymienne moduły oraz optyczną sygnalizację uszkodzenia wkładu. Wymienny moduły pozwalają na wymianę pojedynczego wkładu w przypadku uszkodzenia – nie trzeba kupować od razu nowego aparatu. Optyczna sygnalizacja za to pozwala na szybką weryfikację po zdarzeniu przepięciowym na weryfikację ochrony aparatu.

Eaton oferuje również ograniczniki przepięć prądu przemiennego (AC) do stosowania na wyjściu inwertera jako zabezpieczenie inwertera po stronie AC. Popularnym rozwiązaniem są ograniczniki przepięć klasy II, typu T2 serii SPCT2-280/4 do trójfazowego układu TN-S. Innym częstym rozwiązaniem są ograniczniki klasy I+II, typu T1+T2, model SPBT12-280/4 do układu TN-S.

Nowe zasady dofinansowania fotowoltaiki

Profesjonalną ochroną instalacji fotowoltaicznych warto zainteresować się szczególnie w kontekście faktu, że 2 września 2024 r. wystartuje program Mój Prąd w edycji 6.0, który wprowadza nowe zasady dotyczące dofinansowania dla prosumentów. Uczestnicy będą mogli otrzymać do 28 tys. zł na mikroinstalacje fotowoltaiczne, magazyny energii elektrycznej oraz magazyny ciepła. Budżet programu wynosi 400 mln zł, a finansowanie pochodzi z funduszy europejskich w ramach programu FEnIKS. Program jest kolejnym krokiem w kierunku dekarbonizacji i promowania energetyki prosumenckiej w Polsce oraz ma na celu wspieranie obywateli w korzystaniu z odnawialnych źródeł energii, co przyczyni się do obniżenia rachunków za prąd oraz rozwoju technologii w polskim sektorze energetycznym.

Wnioski o dofinansowanie będą przyjmowane do 20 grudnia 2024 roku lub do wyczerpania środków. Kluczowym wymogiem będzie montaż magazynu energii dla mikroinstalacji fotowoltaicznych zgłoszonych do przyłączenia do sieci po 1 sierpnia 2024 r. Dofinansowanie pokryje do 50 proc. kosztów kwalifikowanych inwestycji, co oznacza, że maksymalne wsparcie dla mikroinstalacji bez dodatkowych inwestycji wyniesie 6 tys. zł, natomiast dla instalacji z magazynem energii – 7 tys. zł.

Dofinansowanie obejmuje różnorodne urządzenia, w tym pokrycia dachowe z funkcją fotowoltaiczną, wiaty oraz zestawy balkonowe. Magazyny energii będą mogły uzyskać do 16 tys. zł, przy czym minimalna pojemność dla magazynu energii elektrycznej wynosi 2 kWh. Program kładzie szczególny nacisk na efektywne wykorzystanie energii w miejscu jej wytworzenia, co ma na celu odciążenie sieci elektroenergetycznej.

Ważnym aspektem nowej edycji jest obowiązkowy system net-billing, który zastąpi dotychczasowy system net-metering. Dofinansowanie będzie dostępne tylko dla prosumentów rozliczających się w nowym systemie. W pięciu wcześniejszych edycjach programu “Mój Prąd” na dofinansowanie przeznaczono łącznie 2,96 mld zł, co pozwoliło na wsparcie ponad 526 tys. prosumentów.

Ochrona fotowoltaiki to inwestycja w przyszłość

W czasach rosnącej popularności odnawialnych źródeł energii, odpowiednie zabezpieczenia przeciwprzepięciowe są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i niezawodności systemów. Inwestując w wysokiej jakości ograniczniki przepięć i regularne przeglądy techniczne, możesz uniknąć kosztownych awarii oraz cieszyć się stabilną i efektywną produkcją energii przez wiele lat. To krok, który zapewni spokój i długowieczność Twojej instalacji fotowoltaicznej.

Autor: Bartłomiej Jaworski

Artykuł Instalacje fotowoltaiczne wymagają profesjonalnych zabezpieczeń pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Wykorzystując nasz mobilny system – obejmujący drukarkę termotransferową WAGO Smart Printer, bezpłatną aplikację do tworzenia oznaczników, moduł Bluetooth^®  oraz praktyczną torbę, oznaczanie komponentów szaf sterowniczych jest teraz możliwe niezależnie od lokalizacji. System nadaje się również do szybkiego korygowania opisów komponentów bezpośrednio na obiektach. Nieważne, gdzie akurat jesteś – wystarczy, że w swoim smartfonie z pomocą intuicyjnej aplikacji utworzysz zadanie drukowania i prześlesz je za pośrednictwem Bluetooth^® (wymagany dongle BT) do drukarki, która wydrukuje gotowe oznaczniki. Istnieje również możliwość dokupienia dodatkowej, kompatybilnej baterii do zestawu.

Zalety mobilnego systemu oznaczania:

• Elastyczność: system pozwala na szybkie tworzenie oznaczeń niezależnie od lokalizacji – zarówno w halach produkcyjnych, jak i na placach budowy.
• Oszczędność czasu i kosztów: mobilny system oznaczania przyspiesza i usprawnia instalację oraz rozruch maszyn i urządzeń, co w rezultacie przekłada się na potencjalne oszczędności.
• Możliwość indywidualnego dostosowania: system umożliwia szybkie dostosowanie oznaczeń do konkretnych potrzeb klientów bezpośrednio na obiekcie.
• Ograniczenie błędów: tworzenie oznaczeń na miejscu minimalizuje prawdopodobieństwo wystąpienia błędów, które mogą pojawić się w przypadku wcześniej drukowanych oznaczeń (zmiany w trakcie instalacji na obiekcie).

Mimo wszystko jeżeli nie chcesz rozbudowywać swojej drukarki o dodatkowe funkcje to nadal możesz z niej korzystać na dotychczasowych zasadach czyli stacjonarnie na warsztacie lub biurze drukując niezbędne oznaczniki i etykiety, których właśnie potrzebujesz do opisania np. prefabrykowanej w tej chwili szafy sterowniczej. Pomoże Ci w tym nasza intuicyjna i bezpłatna aplikacja do opisu Smart Script (dostępna w wersji mobilnej i na komputer). 

W trwającej aktualnie akcji promocyjnej chętne osoby mogą zamówić bezpłatny, próbny wydruk etykiet. Aby zamówić bezpłatne etykiety zapraszamy do odwiedzenia strony: https://www.wago.com/pl/technika-laczeniowa/odkryj-oznaczenia/mobilny-system-oznaczania  

Produkty WAGO wymienione w artykule: 258-5107, 258-5102, 258-5104, 206-3010

Artykuł Szybki wydruk oznaczników, gdzie tylko chcesz! pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

W instalacjach PV wykonamy nim głównie pomiary kategorii 1 zdefiniowane przez normę PN-EN 62446 takie jak:

• ciągłość połączeń ochronnych,
• rezystancja uziemienia,
• rezystancja izolacji po stronie DC,
• napięcie otwartego obwodu U_OC,
• prąd zwarcia I_SC,
• prądy pracy i moce po stronie DC i AC,
• sprawność inwertera.

Pomiar irradiancji z miernikiem Sonel IRM-1

Norma PN-EN 62446 nakazuje ponadto, aby przed przystąpieniem do pomiarów kategorii 1 wykonać wszystkie badania instalacji odbiorczej po stronie AC. Ich zakres określa z kolei norma PN-HD 60364. Sonel MPI-540-PV sprawdzi się również i w tym przypadku. Możemy jednak jeszcze bardziej zwiększyć możliwości miernika w pomiarach fotowoltaiki, doposażając go w akcesorium dodatkowe – miernik nasłonecznienia oraz temperatury Sonel IRM-1. Z jego pomocą zmierzymy temperaturę panelu fotowoltaicznego lub jego otoczenia oraz przede wszystkim poziom nasłonecznienia, czyli irradiancję.

Pomiar irradiancji i temperatury paneli fotowoltaicznych same w sobie nie powiedzą nam za wiele o kondycji instalacji fotowoltaicznej. Są to parametry określające panujące warunki środowiskowe na obiekcie pomiarowym. Sonel IRM-1 dzięki wbudowanemu kompasowi i czujnikowi nachylenia jest w stanie również określić orientację i kierunek ekspozycji paneli oraz ich nachylenie. Wbudowany rejestrator umożliwi zapis wszystkich mierzonych parametrów przez dłuższy okres. Możemy zatem użyć przyrządu do zdiagnozowania zacienienia paneli w danym miejscu lub też do zebrania danych pomocnych do zaprojektowania instalacji. 5000 rekordów pamięci jest nadpisywane w przypadku pracy ciągłej, a oprogramowanie na PC umożliwia zgranie pomiarów i wykorzystanie do analizy, lub tworzenia dokumentacji. Sam przyrząd montujemy na panelu PV za pomocą dołączonego zestawu mocującego.

Sonel MPI-540-PV + Sonel IRM-1 = połączenie idealne

W jaki zatem sposób i po co wykorzystywać Sonel IRM-1 we współpracy z Sonel MPI-540-PV? Przede wszystkim część pomiarów bezpieczeństwa wykonywanych popularnym kombajnem wymaga przeliczenia do warunków STC (Standard Test Conditions – 25°C, 1000 W/m²). Producenci paneli fotowoltaicznych podają ich podstawowe parametry takie jak prąd zwarcia I_sc, czy też napięcie otwartego obwodu U_oc zmierzone właśnie w tych warunkach. Aby móc porównać pomiary na obiekcie, należy przeliczyć ich wyniki do warunków STC za pomocą odpowiednich wzorów. We wzorach tych uwzględniona jest temperatura i wartość nasłonecznienia w danym momencie. Oczywiście wszystko dzieje się automatycznie i wartości zmierzone z Sonel IRM-1 są zaczytywane do Sonel MPI-540-PV w momencie wykonywania pomiarów. Jeśli wypełnimy bazę danych odnośnie parametrów paneli dostarczonych przez producenta, to w mierniku automatycznie nastąpi również przeliczenie do warunków STC, a użytkownik otrzyma komplet wyników do porównania.

Więcej niż Bluetooth – Sonel LORA-S1

Do zestawu Sonel IRM-1 przeznaczonego do współpracy z miernikiem wielofunkcyjnym dołączony jest adapter USB Sonel LORA-S1, który po zainstalowaniu w gnieździe USB miernika wielofunkcyjnego umożliwi komunikację obydwu przyrządów. Protokół transmisji radiowej LoRa (z ang. Long Range) został tutaj wybrany przez producenta nie bez powodu – jest on znacznie bardziej niezawodny i działa na dużo większe odległości aniżeli popularny interfejs Bluetooth – nawet do 300 m. Bezprzewodowa transmisja ma też swoją niewątpliwą przewagę nad komunikacją za pomocą przewodu. Zwykle mamy do czynienia z sytuacją, gdzie rozdzielnica elektryczna, w której wykonujemy pomiary, jest oddalona od samych paneli fotowoltaicznych. Często też panele te znajdują się na dachu budynku. Zastosowane rozwiązanie pozwala na swobodny odczyt wyników z Sonel IRM-1 w bieżącym czasie w niemal każdych warunkach. Nawet w przypadku zerwania transmisji, tuż po jej odzyskaniu następuje automatyczna synchronizacja danych z miernikiem nadrzędnym – umożliwia to funkcja reSYNC.

Razem lub osobno – Sonel MPI-540-PV Solar

W ofercie firmy Sonel znalazł się dedykowany zestaw Sonel MPI-540-PV Solar zawierający komplet akcesoriów do pomiarów PV wraz z miernikiem nasłonecznienia oraz temperatury Sonel IRM-1. Zestaw do pomiaru nasłonecznienia IRM-1 MPI (WMPLIRM1MPI) można dokupić również osobno, w przypadku posiadania modelu Sonel MPI-540-PV.

Autor: Tomasz Gorzelańczyk, SONEL S.A.

Artykuł Kompleksowy zestaw do pomiarów instalacji fotowoltaicznych – Sonel MPI-540-PV Solar pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Praktyczne narzędzia do planowania instalacji elektrycznych. Inteligentne wyszukiwanie produktów oparte na tekście i obrazie. Możliwość korzystania z narzędzi do planowania instalacji elektrycznych offline, w tym kalkulatorów jednostek i przekrojów przewodów. Szybki i łatwy kontakt z dystrybutorami WAGO w Twojej okolicy. To najważniejsze funkcjonalności nowej aplikacji od WAGO.   

Informacje o produktach na wyciągnięcie ręki

WAGO APP to natychmiastowy dostęp do informacji o wszystkich produktach WAGO. Możemy wpisać nazwę lub numer produktu, a nawet prościej – zrobić zdjęcie, a w aplikacji wyświetlą się informacje o produkcie, szczegóły techniczne wraz z dokumentacją, a nawet miejsca, gdzie można go kupić. Za każdym kolejnym wdrożeniem dodawane będą także nowe konfiguratory, które pozwalają dopasować właściwe produkty do potrzeb użytkowników. 

Praktyczne narzędzia 

WAGO APP to także lista kilkunastu narzędzi cyfrowych dla elektryków, prefabrykatorów czy integratorów. Dzięki nim możemy m.in. dobierać przekroje przewodów, sklasyfikować stopień ochrony IP, czy obliczać wielkości elektryczne. Obecnie na liście narzędzi znajduje się aż 15 pozycji, które sprawdzą się w różnych sytuacjach i branżach. 

Dystrybutorzy WAGO w Twojej okolicy

Zintegrowane wyszukiwanie dystrybutorów dostarcza Ci informację, gdzie na mapie Google znajduje się najbliższa hurtownia elektryczna. Potrzebujesz pomocy lub masz pytania dotyczące produktu? Łatwo możesz skontaktować się z dowolnym dystrybutorem za pomocą danych kontaktowych zapisanych w aplikacji WAGO. To nie wszystko. Bezpośrednio z aplikacji możesz przejść do sklepu internetowego wybranego dystrybutora. 

WAGO APP to wiele zalet oraz łatwiejsza praca. Aplikacja to Twój sprawdzony pomocnik w codziennym planowaniu instalacji elektrycznych, inżynierii elektrycznej oraz obsłudze szaf sterowniczych – za darmo, intuicyjnie i zawsze pod ręką. Pobierz naszą aplikację dla profesjonalistów na swój smartfon już teraz i odkryj zalety, jakie oferuje dla Ciebie. 

>> Pobierz aplikację WAGO

Artykuł WAGO APP. Aplikacja nie tylko dla Elektryków  pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Jestem elektrykiem, więc to oczywiste że… pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.