24-25 października 2025 w Zespole Szkół Elektrycznych w Białymstoku odbędzie się ogólnopolski konkurs „Złoty Bezpiecznik”, mający na celu wyłonienie najlepszych młodych elektryków w kraju. To pierwsza edycja tego projektu, którego misją jest promocja szkolnictwa zawodowego i pokazanie, że zawód technika elektryka to dobry wybór ścieżki zawodowej.

Konkurs zawodowy z misją

Konkurs skierowany jest do uczniów techników oraz szkół branżowych. — Chcemy odkryć młode talenty w dziedzinie elektryki i pokazać, że szkoły techniczne naprawdę mają wiele do zaoferowania — powiedział Adrian w wywiadzie dla białostockiej rozgłośni JARD.
Zainteresowanie już teraz przerosło oczekiwania — napłynęły dziesiątki zgłoszeń, spośród których do finału zostanie zakwalifikowanych tylko 15 osób.

Etap eliminacyjny odbędzie się 6 października w formie testu online. Finał z kolei zaplanowano na 24–25 października w nowym Centrum Kształcenia Zawodowego w Białymstoku.

Zawód, który nadąża za technologią

W wywiadzie Adrian podkreślił, że rola technika elektryka dziś znacznie wykracza poza klasyczne instalacje. — To zawód, w którym liczą się umiejętności z zakresu informatyki, obsługi systemów i nowoczesnych technologii.

Udział w konkursie to nie tylko możliwość zdobycia atrakcyjnych nagród (m.in. 2000 zł + nagrody od Partnerów konkursu), ale także znaczący atut w CV i prestiż związany z osiągnięciami.

Finałowe zmagania będą otwarte dla publiczności — zaproszeni są zarówno uczniowie szkół, jak i doświadczeni elektrycy.
W trakcie wydarzenia wystawią się firmy z branży, które pokażą nowinki technologiczne. Jedną z atrakcji będzie pokazowy pojazd „Klementyna”, a także elektryczne auta udostępnione przez sponsora.

— Czas na zgłoszenia jest ograniczony, ale jeśli ktoś nie zdąży się zakwalifikować to i tak warto przyjść i zobaczyć rywalizację najlepszych młodych elektryków w Polsce.

Chciał(a)byś wziąć udział w zawodach? Zgłoszenia przyjmujemy tylko do końca września!
Więcej informacji: https://elektrykapradnietyka.com/zloty-bezpiecznik/

Artykuł Wywiad z organizatorem konkursu Złoty Bezpiecznik pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Każdego dnia na całym świecie dochodzi do ponad czterech milionów wyładowań piorunowych. Około 10 proc. z nich uważa się za wyładowania do ziemi z prądami udarowymi o natężeniu do 200 tys. amperów. Dodatkowo, przepięcia występują w sieciach energetycznych. Zdarzenia te stanowią olbrzymie zagrożenie dla instalacji fotowoltaicznych. Skutecznym zabezpieczeniem natomiast są przystosowane specjalnie do takich sytuacji ograniczniki przepięć (Surge Protection Device, SPD).

Co powoduje występowanie przepięć?

Jedną z najczęstszych i stanowiących największe zagrożenie przyczyn przepięć w instalacji elektrycznej jest jej bezpośrednia ekspozycja na prąd wyładowania piorunowego. Generowana w ten sposób energia może przedostać się do instalacji poprzez bezpośrednie wyładowanie do napowietrznej linii elektroenergetycznej niskiego napięcia, wyładowanie do instalacji odgromowej albo do przewodzących prąd elektryczny instalacji zewnętrznych, takich jak systemy bezpieczeństwa, oświetlenia i klimatyzacji. Często do wzrostu ryzyka wyładowania piorunowego przyczyniają się też anteny (telewizyjne i inne), jeśli nie zostały odpowiednio zabezpieczone, a zainstalowane są w najwyższym punkcie budynku.

Ale instalacja może być narażona także na pośrednią ekspozycję na prąd wyładowania piorunowego, gdy występuje ono w dalszej odległości od linii energetycznych niskiego napięcia – nawet do 2 km od budynku. Wyładowanie w pobliżu instalacji, np. w drzewo rosnące obok chronionego budynku również stanowi zagrożenie dla instalacji elektrycznej ze względu na możliwość zaindukowania się napięcia.  Przepięcia mogą być również spowodowane przez operacje łączeniowe wewnątrz niektórych maszyn (urządzeń spawalniczych, pieców indukcyjnych, silników, pomp itp.), obiektów przemysłowych lub w obrębie wrażliwych urządzeń elektronicznych znajdujących się w wielu urządzeniach i narzędziach gospodarstwa domowego.

Natomiast zakłócenia mogą pochodzić także z wewnątrz domu. W budynkach przepięcie może być spowodowane przez takie operacje jak włączanie i wyłączanie niektórych urządzeń, systemów i elektronarzędzi lub urządzeń z silnikami, takich jak odkurzacze lub pompy. Do przepięć mogą przyczynić się również transformatory przełączające, wyłączniki i obciążenia indukcyjne.

Jak zabezpieczać instalację fotowoltaiczną?

Budynki, na dachach których zainstalowano panele fotowoltaiczne, powinny być zabezpieczone w specjalny sposób. Urządzenia te są szczególnie wrażliwe i wymagają dedykowanej ochrony przeciwprzepięciowej pracującej z napięciem stałym DC, która ma na celu zapewnienie ograniczenia napięcia w taki sposób, aby nie doszło do uszkodzenia paneli fotowoltaicznych, przewodów oraz inwertera. Dotyczy to każdej instalacji fotowoltaicznej – od instalacji w domach mieszkalnych po szpitale, infrastrukturę komunikacyjną i inne budynki publiczne, a także obiekty handlowe oraz przemysłowe, na przykład hotele, banki, sklepy i fabryki.

Zgodnie z normą PN-EN 61643-31ograniczniki przepięć powinny być stosowane w punktach, w których mogą wystąpić przepięcia, szczególnie na wejściach prądu stałego (DC) inwertera, ale zalecane są także na wyjściu prądu przemiennego (AC). Zalecane jest także zainstalowanie dodatkowych ograniczników przepięć w obwodzie DC, gdy inwerter jest daleko od paneli (powyżej 10 metrów bieżących przewodów), np. przy głównej rozdzielnicy. Zabezpieczenie przewodów jest równie ważne jak zabezpieczenie samego inwertera.

Podobnie jak w przypadku zwykłych instalacji elektrycznych, fotowoltaiczne elektrownie chronimy przed przepięciami z pomocą ograniczników przepięć. Dostępne są ograniczniki przepięć dla systemów fotowoltaicznych o różnej klasie testowej, w zależności od ich budowy oraz zastosowania. Najczęściej spotykane to:

• Ograniczniki klasy I, typu T1 – Przeznaczone do ochrony przed bezpośrednim uderzeniem pioruna tam, gdzie ryzyko takiego wydarzenia jest wysokie.
• Ograniczniki klasy II, typu T2 – Chronią przed przepięciami pośrednimi oraz przepięciami indukowanymi, zapewniają wyższą odporność na przepięcia, co jest kluczowe w przypadku instalacji fotowoltaicznych, które mogą być narażone na różne źródła zakłóceń
• Ograniczniki klasy III, typu T3 – Stosowane jako dodatkowa ochrona, montowane w bezpośrednim sąsiedztwie chronionych urządzeń.

Montaż ograniczników przepięć dla systemów fotowoltaicznych powinien być wykonany zgodnie z zaleceniami producenta oraz obowiązującymi normami, aby zapewnić maksymalną skuteczność ochrony. Warto również regularnie sprawdzać stan techniczny urządzeń i – w razie potrzeby, wymieniać je na nowe, ponieważ ich skuteczność z czasem może się obniżać.

Ograniczniki w ofercie Eaton

Firma Eaton ma w portfolio pełen zestaw ograniczników przepięć dla systemów fotowoltaicznych, oferowanych pod nazwą SPPVR. Ograniczniki przepięć występują w klasie I+II lub II i mogą pracować w instalacjach o napięciu znamionowym 600VDC, 1000VDC lub 1500VDC.  Co istotne, w serii SPPVR występuje wykonanie ogranicznika do zabezpieczenia dwóch łańcuchów PV w jednym aparacie – model SPPVRT12-10-4+PE+AX. Bardzo istotną cechą ograniczników przepięć do fotowoltaiki od Eaton jest elastyczne wykonanie – aparaty posiadają wymienne moduły oraz optyczną sygnalizację uszkodzenia wkładu. Wymienny moduły pozwalają na wymianę pojedynczego wkładu w przypadku uszkodzenia – nie trzeba kupować od razu nowego aparatu. Optyczna sygnalizacja za to pozwala na szybką weryfikację po zdarzeniu przepięciowym na weryfikację ochrony aparatu.

Eaton oferuje również ograniczniki przepięć prądu przemiennego (AC) do stosowania na wyjściu inwertera jako zabezpieczenie inwertera po stronie AC. Popularnym rozwiązaniem są ograniczniki przepięć klasy II, typu T2 serii SPCT2-280/4 do trójfazowego układu TN-S. Innym częstym rozwiązaniem są ograniczniki klasy I+II, typu T1+T2, model SPBT12-280/4 do układu TN-S.

Nowe zasady dofinansowania fotowoltaiki

Profesjonalną ochroną instalacji fotowoltaicznych warto zainteresować się szczególnie w kontekście faktu, że 2 września 2024 r. wystartuje program Mój Prąd w edycji 6.0, który wprowadza nowe zasady dotyczące dofinansowania dla prosumentów. Uczestnicy będą mogli otrzymać do 28 tys. zł na mikroinstalacje fotowoltaiczne, magazyny energii elektrycznej oraz magazyny ciepła. Budżet programu wynosi 400 mln zł, a finansowanie pochodzi z funduszy europejskich w ramach programu FEnIKS. Program jest kolejnym krokiem w kierunku dekarbonizacji i promowania energetyki prosumenckiej w Polsce oraz ma na celu wspieranie obywateli w korzystaniu z odnawialnych źródeł energii, co przyczyni się do obniżenia rachunków za prąd oraz rozwoju technologii w polskim sektorze energetycznym.

Wnioski o dofinansowanie będą przyjmowane do 20 grudnia 2024 roku lub do wyczerpania środków. Kluczowym wymogiem będzie montaż magazynu energii dla mikroinstalacji fotowoltaicznych zgłoszonych do przyłączenia do sieci po 1 sierpnia 2024 r. Dofinansowanie pokryje do 50 proc. kosztów kwalifikowanych inwestycji, co oznacza, że maksymalne wsparcie dla mikroinstalacji bez dodatkowych inwestycji wyniesie 6 tys. zł, natomiast dla instalacji z magazynem energii – 7 tys. zł.

Dofinansowanie obejmuje różnorodne urządzenia, w tym pokrycia dachowe z funkcją fotowoltaiczną, wiaty oraz zestawy balkonowe. Magazyny energii będą mogły uzyskać do 16 tys. zł, przy czym minimalna pojemność dla magazynu energii elektrycznej wynosi 2 kWh. Program kładzie szczególny nacisk na efektywne wykorzystanie energii w miejscu jej wytworzenia, co ma na celu odciążenie sieci elektroenergetycznej.

Ważnym aspektem nowej edycji jest obowiązkowy system net-billing, który zastąpi dotychczasowy system net-metering. Dofinansowanie będzie dostępne tylko dla prosumentów rozliczających się w nowym systemie. W pięciu wcześniejszych edycjach programu “Mój Prąd” na dofinansowanie przeznaczono łącznie 2,96 mld zł, co pozwoliło na wsparcie ponad 526 tys. prosumentów.

Ochrona fotowoltaiki to inwestycja w przyszłość

W czasach rosnącej popularności odnawialnych źródeł energii, odpowiednie zabezpieczenia przeciwprzepięciowe są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i niezawodności systemów. Inwestując w wysokiej jakości ograniczniki przepięć i regularne przeglądy techniczne, możesz uniknąć kosztownych awarii oraz cieszyć się stabilną i efektywną produkcją energii przez wiele lat. To krok, który zapewni spokój i długowieczność Twojej instalacji fotowoltaicznej.

Autor: Bartłomiej Jaworski

Artykuł Instalacje fotowoltaiczne wymagają profesjonalnych zabezpieczeń pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

W instalacjach PV wykonamy nim głównie pomiary kategorii 1 zdefiniowane przez normę PN-EN 62446 takie jak:

• ciągłość połączeń ochronnych,
• rezystancja uziemienia,
• rezystancja izolacji po stronie DC,
• napięcie otwartego obwodu U_OC,
• prąd zwarcia I_SC,
• prądy pracy i moce po stronie DC i AC,
• sprawność inwertera.

Pomiar irradiancji z miernikiem Sonel IRM-1

Norma PN-EN 62446 nakazuje ponadto, aby przed przystąpieniem do pomiarów kategorii 1 wykonać wszystkie badania instalacji odbiorczej po stronie AC. Ich zakres określa z kolei norma PN-HD 60364. Sonel MPI-540-PV sprawdzi się również i w tym przypadku. Możemy jednak jeszcze bardziej zwiększyć możliwości miernika w pomiarach fotowoltaiki, doposażając go w akcesorium dodatkowe – miernik nasłonecznienia oraz temperatury Sonel IRM-1. Z jego pomocą zmierzymy temperaturę panelu fotowoltaicznego lub jego otoczenia oraz przede wszystkim poziom nasłonecznienia, czyli irradiancję.

Pomiar irradiancji i temperatury paneli fotowoltaicznych same w sobie nie powiedzą nam za wiele o kondycji instalacji fotowoltaicznej. Są to parametry określające panujące warunki środowiskowe na obiekcie pomiarowym. Sonel IRM-1 dzięki wbudowanemu kompasowi i czujnikowi nachylenia jest w stanie również określić orientację i kierunek ekspozycji paneli oraz ich nachylenie. Wbudowany rejestrator umożliwi zapis wszystkich mierzonych parametrów przez dłuższy okres. Możemy zatem użyć przyrządu do zdiagnozowania zacienienia paneli w danym miejscu lub też do zebrania danych pomocnych do zaprojektowania instalacji. 5000 rekordów pamięci jest nadpisywane w przypadku pracy ciągłej, a oprogramowanie na PC umożliwia zgranie pomiarów i wykorzystanie do analizy, lub tworzenia dokumentacji. Sam przyrząd montujemy na panelu PV za pomocą dołączonego zestawu mocującego.

Sonel MPI-540-PV + Sonel IRM-1 = połączenie idealne

W jaki zatem sposób i po co wykorzystywać Sonel IRM-1 we współpracy z Sonel MPI-540-PV? Przede wszystkim część pomiarów bezpieczeństwa wykonywanych popularnym kombajnem wymaga przeliczenia do warunków STC (Standard Test Conditions – 25°C, 1000 W/m²). Producenci paneli fotowoltaicznych podają ich podstawowe parametry takie jak prąd zwarcia I_sc, czy też napięcie otwartego obwodu U_oc zmierzone właśnie w tych warunkach. Aby móc porównać pomiary na obiekcie, należy przeliczyć ich wyniki do warunków STC za pomocą odpowiednich wzorów. We wzorach tych uwzględniona jest temperatura i wartość nasłonecznienia w danym momencie. Oczywiście wszystko dzieje się automatycznie i wartości zmierzone z Sonel IRM-1 są zaczytywane do Sonel MPI-540-PV w momencie wykonywania pomiarów. Jeśli wypełnimy bazę danych odnośnie parametrów paneli dostarczonych przez producenta, to w mierniku automatycznie nastąpi również przeliczenie do warunków STC, a użytkownik otrzyma komplet wyników do porównania.

Więcej niż Bluetooth – Sonel LORA-S1

Do zestawu Sonel IRM-1 przeznaczonego do współpracy z miernikiem wielofunkcyjnym dołączony jest adapter USB Sonel LORA-S1, który po zainstalowaniu w gnieździe USB miernika wielofunkcyjnego umożliwi komunikację obydwu przyrządów. Protokół transmisji radiowej LoRa (z ang. Long Range) został tutaj wybrany przez producenta nie bez powodu – jest on znacznie bardziej niezawodny i działa na dużo większe odległości aniżeli popularny interfejs Bluetooth – nawet do 300 m. Bezprzewodowa transmisja ma też swoją niewątpliwą przewagę nad komunikacją za pomocą przewodu. Zwykle mamy do czynienia z sytuacją, gdzie rozdzielnica elektryczna, w której wykonujemy pomiary, jest oddalona od samych paneli fotowoltaicznych. Często też panele te znajdują się na dachu budynku. Zastosowane rozwiązanie pozwala na swobodny odczyt wyników z Sonel IRM-1 w bieżącym czasie w niemal każdych warunkach. Nawet w przypadku zerwania transmisji, tuż po jej odzyskaniu następuje automatyczna synchronizacja danych z miernikiem nadrzędnym – umożliwia to funkcja reSYNC.

Razem lub osobno – Sonel MPI-540-PV Solar

W ofercie firmy Sonel znalazł się dedykowany zestaw Sonel MPI-540-PV Solar zawierający komplet akcesoriów do pomiarów PV wraz z miernikiem nasłonecznienia oraz temperatury Sonel IRM-1. Zestaw do pomiaru nasłonecznienia IRM-1 MPI (WMPLIRM1MPI) można dokupić również osobno, w przypadku posiadania modelu Sonel MPI-540-PV.

Autor: Tomasz Gorzelańczyk, SONEL S.A.

Artykuł Kompleksowy zestaw do pomiarów instalacji fotowoltaicznych – Sonel MPI-540-PV Solar pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Jestem elektrykiem, więc to oczywiste że… pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

WAGO Gelbox jest małą, kompaktową osłoną wypełnioną żelem bez silikonu. Osłona Gelbox WAGO jest dostępna w sześciu rozmiarach i zapewnia ochronę przed wilgocią złączkom instalacyjnym z serii 221 i złączkom z serii 2273 – i to na poziomie IPX8. Ten rodzaj ochrony oznacza, że złączki są tak dobrze zabezpieczone przed wilgocią, że mogą być nawet trwale zanurzone w wodzie. Konwencjonalna masa uszczelniająca spełnia również wymagania klasy ochrony IPX8, są to na przykład poliuretany lub silikony.

Osłona żelowa WAGO Gelbox oferuje zupełnie nowe możliwości ochrony połączeń elektrycznych przed wilgocią.

Osłonę można łatwo umieścić w każdej puszce instalacyjnej – niezależnie od tego, czy jest ona zamontowana na ścianie czy pod sufitem. Dlaczego to ważne? Po pierwsze, nie tracisz czasu na mieszanie składników żelu, tak jak w przypadku typowej zalewy. Po drugie nie musisz czekać, aż zmieszana masa do odlewu stwardnieje lub wyschnie. Dodatkowo żel nie wymaga specjalnego oznakowania dotyczącego bezpieczeństwa, ponieważ zawarte w nim substancje chemiczne już weszły w reakcję i są już nieaktywne.

Osłona WAGO Gelbox jest po prostu od razu gotowa do użytku. Jest ona już wstępnie wypełniona żelem i natychmiast uszczelnia połączenie. Oznacza to, że instalacje elektryczne mogą być uruchamiane bezpośrednio po zakończeniu montażu – prosto, szybko i bezpiecznie.

Artykuł Ochrona połączeń elektrycznych przed wilgocią, dzięki osłonie żelowej WAGO GELBOX pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Więcej akcesoriów do złączek i gotowe pliki do druku 3D można znaleźć na stronie: https://wago-creators.com/pl

Artykuł Akcesoria do złączek WAGO do druku 3D pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Pierwsze tego typu wyłączniki kombinowane o szerokości 1 modułu montażowego (18 mm) wprowadziła na rynek firma Siemens. W naszej rozdzielnicy wykorzystaliśmy RCBO z zabezpieczeniem nadprądowym do 16A z serii 5SV1:

Dlaczego każdy obwód w rozdzielnicy warto zabezpieczyć osobnym wyłącznikiem kombinowanym?

Po pierwsze, jeśli nastąpi wyzwolenie zabezpieczenia spowodowane przepływem prądu różnicowego, to nastąpi wyłączenie tylko obwodu, gdzie występuje zakłócenie. Gdy w instalacji elektrycznej występuje tylko jeden zbiorczy wyłącznik różnicowoprądowy, jego zadziałanie spowoduje wyłączenie wszystkich obwodów.

Ze względu na podział obwodów, użytkownik zyskuje zwiększoną niezawodność pracy urządzeń. Eliminuje się niepożądane wyłączenie obwodu na skutek zsumowania się minimalnych prądów różnicowych generowanych przez urządzenia elektroniczne przy normalnej pracy (np. prądy generowane przez zasilacze impulsowe), nie dopuszczając do przekroczenia wartości wyzwolenia pojedynczego wyłącznika różnicowoprądowego, który chroni grupę urządzeń.

Wyłączniki różnicowoprądowe z członem nadprądowym serii 5SV1 to również pierwsze na rynku 1-modułowe zabezpieczenia RCBO wyposażone w wyzwalacz elektromechaniczny. Jak dotąd wszystkie spotykane jednomodułowe wyłączniki kombinowane posiadały wyzwalacz elektroniczny, w związku z tym ich stosowanie dopuszczone było tylko w wybranych krajach np. Anglia, Stany Zjednoczone czy Chiny.

Różnice między wyzwalaczem elektromechanicznym a elektronicznym

Wyzwalacz elektromechaniczny (ELM)

Zabezpieczenia różnicowoprądowe dostępne na rynku polskim to w przewadze urządzenia oparte na wyzwalaczach elektromechanicznych (niezależne od napięcia zasilania – o działaniu bezpośrednim). Wyzwalacz o działaniu bezpośrednim charakteryzuje się brakiem zależności jego funkcji ochrony od napięcia zasilania zabezpieczanego obwodu. W obwodzie wyzwalania takiego urządzenia nie występuje wzmacniacz prądowy, który potrzebowałby dodatkowego zasilania z sieci. Zostało to osiągnięte dzięki rozwojowi materiałów ferromagnetycznych, z których wykonane są przekładniki różnicowe. W przekaźniku spolaryzowanym, na którym opiera się działania całego wyłącznika, indukuje się strumień magnetyczny na skutek przepływu prądu różnicowego, który osłabia stały strumień magnetyczny magnesu trwałego, podtrzymującego mechaniczny zamek wyłącznika. Po przekroczeniu zadanego poziomu prądu różnicowego (IΔn, np. 30mA) strumień magnetyczny magnesu trwałego, który podtrzymuje zamek mechaniczny wyłącznika w normalnym stanie pracy urządzenia, zostaje osłabiony na tyle, że następuje odpadnięcie zwory. Tym samym następuje rozłączenia obwodu elektrycznego (odłączenie zasilania od odbiornika energii elektrycznej).

Zalety wyzwalacza elektromechanicznego:

• brak zależności funkcji ochronnych od napięcia zasilania (nieczułe na zapady napięcia),
• zapewnia ochronę w przypadku przerwania przewodu neutralnego N,
• wysoka odporność na zakłócenia elektromagnetyczne EMC (brak elektronicznego wzmacniacza) oraz przepięcia.

Wyzwalacz elektroniczny (ELE)

W układzie wyzwalania tego typu wyłączników zastosowany jest układ elektroniczny będący wzmacniaczem sygnału (prądu różnicowego, indukowanego na uzwojeniu wtórnym przekładnika Ferrantiego:

Zastosowanie układu wzmacniającego umożliwia użycie przekładnika, który generuje sygnał o mniejszej mocy (taki przekładnik jest fizycznie mniejszy co za tym idzie całe urządzenie zabezpieczające może mieć mniejszy gabaryt). Dużym zagrożeniem w tym przypadku jest zależność całego układu od napięcia panującego w chronionym obwodzie (działanie pośrednie). Gdy wartość napięcia spadnie poniżej pewnej wartości (podawanej przez każdego producenta zabezpieczeń różnicowych o działaniu pośrednim), urządzenie nie zapewnia ochrony przed przepływem prądu różnicowego. Dodatkowo funkcje ochronne utracone są również wraz z przerwaniem przewodu neutralnego. Urządzenie opierające się na wyzwalaczach elektronicznym (ELE) powszechnie stosowane są w Ameryce (jako zabezpieczenia GFCI ang. ground fault circuit interrupter).

Do wyłączników 5SV1 producent przewidział dedykowane szyny łączeniowe do aparatów 1+N jednomodułowych (18mm), umożliwiająca w prosty sposób zasilić grupę aparatów. Dostępne są wykonania szyn 12-modułowe (dedykowane dla 12 wyłączników 5SV1) oraz metrowe odcinki na 60 modułów/aparatów.

Artykuł Różnicówka z członem nadprądowym (RCBO) w domowej rozdzielnicy pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Pełna wolność wyboru

Konstruktorzy szaf sterowniczych, producenci maszyn, rozdzielnic i paneli mają obecnie swobodę wyboru w zakresie technologii połączeń, ponieważ topowi producenci, tacy jako Eaton, oferują komponenty z różnymi technologiami zacisków. Międzynarodowe dopuszczenia, napięcie zasilania, opcje montażu, a nawet wielkość lub wymiary podstawy – wszystkie te czynniki są obecnie niezależne od wyboru technologii połączeń.

Porównanie łatwości obsługi różnych opcji zacisków zasilających

Istnieją jednak różnice podczas montażu, zwłaszcza w zakresie kosztów okablowania, zależne od zastosowanej technologii zacisków. Zaciski śrubowe są nadal najczęściej stosowaną technologią połączeń dla wyłączników silnikowych. Komplikuje to jednak proces okablowania, ponieważ dla każdego typu i rozmiaru zacisku należy zastosować właściwy moment dokręcenia. Podczas montażu Instalator musi więc za każdym razem zmieniać moment obrotowy lub używać innego narzędzia.

Zaciski sprężynowe Cage Clamp są znacznie łatwiejsze do okablowania, ponieważ do podłączenia i rozłączenia przewodów wymagane jest tylko jedno narzędzie, zazwyczaj standardowy śrubokręt. Ich montaż nie jest jednak pozbawiony ryzyka – użytkownik może pomylić otwór zacisku z gniazdem narzędzia roboczego lub użyć niewłaściwego narzędzia, dla przykładu przy użyciu śrubokręta krzyżakowego sprężyna może zostać nieodwracalnie uszkodzona. Zbyt mały śrubokręt nie otworzy całkowicie połączenia, przez co nie będzie można zmieścić podanego przekroju nominalnego. Szczególnie przy przewodach elastycznych, jak linka bez tulejek, może to prowadzić do problemów z odłamywaniem się pojedynczych żył, co negatywnie wpłynie na parametry pracy elektrycznej.

Zdjęcie 1. Styczniki, wyłączniki silnikowe i rozruszniki silnikowe z zaciskami Push-in firmy Eaton zapewniają korzyści przez cały cykl życia systemu.

Łatwość montażu z technologią Push-in

W porównaniu z zaciskami śrubowymi i sprężynowymi Cage Clamp, zaciski wtykowe Push-in są jedyną technologią połączeń, która pozwala na montaż bez użycia narzędzi. Pod warunkiem, że stosowane są sztywne przewody lub końcówki przewodów zostały poddane obróbce, np. poprzez wyposażenie ich w końcówki z tulejkami. W takich przypadkach przewód może być wprowadzony bezpośrednio do zacisku bez użycia narzędzi, co oznacza, że można go podłączyć jedną ręką.

Aby zweryfikować zakres wzrostu wydajności podczas procesu okablowania, firma Eaton połączyła siły z firmą Hanseatic Power Solutions (w skrócie HPS). HPS projektuje i produkuje rozdzielnice oraz systemy sterowania dla zastosowań przemysłowych, budowlanych, morskich i przybrzeżnych. Zestaw testowy składał się z dziesięciu styczników, z których każdy posiadał zaciski śrubowe, Cage Clamp i sprężynowe Push-in. Każdy typ stycznika musiał być podłączony do łącznie 100 punktów zaciskowych za pomocą przewodów zaprasowanych o średnicach od 1 do 2,5 mm². W sześciu testach, z których każdy wykonywany był przez innego pracownika, rejestrowano i uśredniano czas potrzebny do podłączenia kabli.  

Wynik: Porównanie technologii Push-in z połączeniami śrubowymi wykazało oszczędność czasu o 50%. Nawet w porównaniu z zaciskiem sprężynowym, HPS był w stanie określić oszczędność czasu o 40% dzięki technologii Push-in.

Zdjęcie 2: Dzięki beznarzędziowemu montażowi technik może trzymać kilka kabli w jednej ręce, a następnie podłączać je jeden po drugim drugą ręką, co jest jednym z powodów oszczędności czasu do 50%.

Transport i uruchamianie

Po okablowaniu szafy sterowniczej należy ją dostarczyć do klienta. Podczas transportu zawarte w nim komponenty będą narażone na wszelkiego rodzaju wstrząsy i wibracje. Szczególnie w przypadku połączeń śrubowych często zalecane jest dokręcanie połączeń podczas rozruchu – co stanowi znaczny koszt i nakład czasu. Dzięki zaciskom wtykowym Push-in czynnik czasu jest zredukowany do minimum, ponieważ ten rodzaj zacisków wytrzymuje nawet większe siły wyciągania niż konwencjonalne zaciski sprężynowe, a jednocześnie jest bardzo odporny na wstrząsy i wibracje.

Aby to potwierdzić, I²PS, niezależne laboratorium badawcze, przeprowadziło test sprawdzający, jak różne technologie połączeń firmy Eaton zachowują się pod wpływem wibracji. Wynik: stała siła sprężyny zacisków wtykowych push-in zapewnia długotrwałe bezpieczeństwo połączeń, dlatego spełniają one również kryteria wytrzymałości na drgania i wibrację zgodnie z normą IEC 61373/10.2011. Nie ma więc potrzeby późniejszego sprawdzania lub dokręcania śrub połączeń.

Połączenia bezobsługowe

Aby zapewnić bezpieczną eksploatację przez wiele lat, aparatura łączeniowa i systemy automatyki muszą być regularnie serwisowane – a czas i nakład pracy zależy w dużej mierze od rodzaju zastosowanej techniki przyłączeniowej: zaciski śrubowe należy regularnie dokręcać, ponieważ siła zacisku zmniejsza się z upływem czasu ze względu na przewodzenie prądu w miedzianym przewodniku. Zaciski śrubowe powinny być częściej sprawdzane, jeśli są narażone na wibracje, ponieważ może to spowodować poluzowanie połączenia, co z kolei zwiększa rezystancję styku, a tym samym zwiększa ryzyko pożaru. Z drugiej strony konwencjonalne zaciski sprężynowe i wtykowe push-in uważane są za bezobsługowe.

Sprawdzona niezawodność

Dodatkowo, Eaton zlecił I²PS przetestowanie niezawodności połączeń elektrycznych zacisków wtykowych Push-in.

W tym procesie urządzenie sterujące z zaciskami Push-in było stale narażone na działanie mgły solnej przez kilka dni. Wyniki pokazały, że to ekstremalnie korozyjne środowisko nie spowodowało żadnych znaczących zmian w rezystancji styku. Zaciski wtykowe push-in umożliwiają w ten sposób niezawodne, gazoszczelne połączenie elektryczne nawet w trudnych warunkach.

I²PS zmierzył również wzrost temperatury w zaciskach push-in i zaciskach śrubowych. Badanie przeprowadzono podczas pracy trójfazowej przy jednoczesnym pomiarze temperatury na zaciskach głównych zabezpieczenia rozrusznika silnikowego. Wykazał on, że wzrost temperatury w przypadku zacisków wtykowych był taki sam, jak w przypadku zacisków śrubowych – a w niektórych przypadkach był nawet niższy.

Zdjęcie 3: Wyłączniki silnikowe PKZ lub PKE z zaciskami Push-in mogą być również zasilane poprzez trójfazowe mostki lub systemy szyn zbiorczych

Trzeci test potwierdził wysokie bezpieczeństwo mechaniczne technologii Push-in: W tym celu zmierzono siły wyciągania zacisków sprężynowych Push-in i konwencjonalnych zacisków sprężynowych. Badanie przeprowadzono na przewodzie o przekroju 1,5 mm² z tulejką, który został podłączony do dwóch zacisków stycznika – jednego wyposażonego w technologię Push-in i jednego wyposażonego w technologię sprężynową. Przewody były poddawane ciągłemu zwiększaniu siły, aż do wyrwania ich z zacisku. Podczas gdy w przypadku konwencjonalnego zacisku sprężynowego przewód można było wyciągnąć z zacisku już przy 56 N, w przypadku zacisku wtykowego push-in nastąpiło to dopiero przy 173 N. Jest to znacznie więcej niż 35 N wymagane przez odpowiednią normę, co oznacza, że bezpieczeństwo mechaniczne oferowane przez zaciski wtykowe push-in jest znacznie wyższe. Tę znaczną różnicę można wytłumaczyć konstrukcją zacisku wtykowego, w którym siła zacisku na przewodzie wzrasta – do pewnej granicy – proporcjonalnie do siły przyłożonej do przewodu.

Zdjęcie 4: Przewody były poddawane ciągłemu zwiększaniu siły, aż do wyrwania ich z zacisku. Z zacisku sprężynowego Cage Clamp można je było wyciągnąć już przy 56 N, w przypadku zacisku Push-in nastąpiło to przy 173 N. Jest to znacznie więcej niż 35 N wymagane przez odpowiednią normę.

Odpowiednie dla użytku międzynarodowego

Technologia Push-in jest zatwierdzona na całym świecie. Ważne jest jednak również, aby zaciski były dopuszczone do stosowania zgodnie z przeznaczeniem, szczególnie w odniesieniu do zastosowań UL, w tym zgodności z odpowiednimi przekrojami AWG (American Wire Gauge). Styczniki wymagają specjalnego zatwierdzenia dla niektórych zastosowań, takich jak sterowanie sprężarkami, windami lub systemami grzewczymi.

Jeśli wyłączniki silnikowe IEC mają być używane w aplikacjach UL, wymagają one aprobaty UL Typu E. W tym celu urządzenia muszą być mieć zazwyczaj odpowiednie akcesoria jak przegrody, które zapewniają zgodność z odpowiednimi odstępami międzyfazowymi wymaganymi do certyfikacji. Tylko w ten sposób można uniknąć konieczności stosowania dodatkowego zabezpieczenia przeciwzwarciowego. Stosowanie urządzeń z aprobatą UL Typ E jest,  więc podstawowym wymogiem dla europejskich producentów chcących oferować jednolite projekty szaf sterowniczych na całym świecie.

Zdjęcie 5: Eaton oferuje specjalne bloki zasilające zwiększające przestrzeń międzyfazową, aby zapewnić zgodność z wymaganiami rozruszników silnikowych UL typ E.

Łatwa wymiana urządzeń

Urządzenie osiąga ostatni etap swojego cyklu życia, gdy staje się wadliwe i wymaga wymiany. Gdy jest to konieczne, zaciski wtykowe mają również zalety w porównaniu z innymi typami zacisków: Aby wyjąć przewód, należy po prostu otworzyć sprężynę zaciskową poprzez naciśnięcie (zazwyczaj za pomocą wsunięcia zwykłego śrubokręta płaskiego). Ogólnie rzecz biorąc, stosowanie aparatury łączeniowej z zaciskami Push-in znacznie skraca czas przestojów związanych z wymianą uszkodzonych urządzeń w porównaniu z innymi opcjami połączeń.

Zaciski Push-in są coraz popularniejsze

Obecnie istnieje wyraźna tendencja do szerszego stosowania technologii wtykowej. Zalety w postaci oszczędności czasu, obsługi bez użycia narzędzi i niezawodności styków są po prostu zbyt duże, aby je zignorować. Trend ten jest również wspierany przez fakt, że elastyczne przewody z końcówkami są coraz częściej stosowane w okablowaniu. Technologia wtykowa oferuje oszczędność czasu i kosztów na wszystkich etapach cyklu życia aparatury łączeniowej, ze znacznymi zaletami w porównaniu do zacisków sprężynowych Cage Clamp poprzedniej generacji i nie posiada żadnych wad. Eaton przewiduje więc, że zaciski wtykowe Push-in zastąpią konwencjonalne zaciski sprężynowe w ciągu kilku lat, przejmując jednocześnie udział w rynku od zacisków śrubowych.

Autor: Krystian Czerkas – Product Manager, Eaton

Przejdź do produktów Eaton

Artykuł Technologia wtykowa Push-in: korzyści przez cały okres eksploatacji maszyny pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Kto już montował z tym gadżetem? Dajcie znać jak się sprawdza.

Artykuł Ramka do montażu osprzętu elektrycznego z poziomicą SRM Simon 54 pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Cześć, po dłuższej przerwie zapraszam Was do obejrzenia zmian na budowie, na której spędziliśmy ostatnio sporo czasu. Jeśli macie jakieś pytania lub zastrzeżenia do użytych rozwiązań, zachęcam do dyskusji w komentarzach

Aby nie przegapić kolejnych odcinków subskrybuj kanał Amper TV na Youtube.

Artykuł Raport z budowy hotelu [VLOG ELEKTRYKA] pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.