Jak twierdzą inżynierowie R&D jednego z największych w Polsce producentów maszyn i urządzeń dla sektora górniczego – firmy KGHM Zanam S.A., pojazdy elektryczne mają poprawić warunki pracy górników poprzez zwiększenie sprawności napędów, a także ograniczenie emisji ciepła oraz spalin. Firma jako spółka córka jednego z największych producentów miedzi i srebra rafinowanego na świecie – KGHM Polska Miedź S.A. pracuje obecnie nad pojazdami z napędami elektrycznymi. Jednym z nich jest terenowy pojazd górniczy ZANPER 2.0, który może przewozić 14 osób, w tym także poszkodowanych w wyniku wypadków górniczych. Dodatkowo można używać go również do transportu różnego rodzaju materiałów. ZANPER 2.0 ma 1,4 tony ładowności i przeznaczony jest do pracy w kopalniach niezagrożonych wybuchem.

Pojazd jest w 100% elektryczny, napęd główny zrealizowano w oparciu o synchroniczny silnik elektryczny z magnesami trwałymi o wysokiej gęstości mocy BOSCH serii SMG220 (w prototypie SMG180),  poprzez ważący jedyne 10 kg inwerter INVCON3.3 zasilany z prosto z baterii 400 V. Odzyskuje on energię elektryczną (rekuperacja) przy stromych kopalnianych zjazdach oraz podczas hamowania, a ze względu na możliwość osiągania przez silniko-generatory BOSCH SMG220 wysokich prędkości obrotowych, jego napędowa linia transmisyjna została wyposażona w przekładnie Rexroth serii eGFZ9125 (w prototypie EDT180).

Projekt tego elektrycznego pojazdu był współfinansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, a jego podwozie i nadwozia to autorska konstrukcja inżynierów spółki, co otwiera drogę do uruchomienia jego produkcji seryjnej. Pojazd przeszedł testy, przepracował 273 dni i przejechał 8500 km w podziemnych warunkach kopalni KGHM, gdzie był wykorzystywany w codziennej pracy jako samojezdny wóz transportowy z napędem elektrycznym, udowadniając tym samym swoją funkcjonalność i zasadność dalszego rozwoju w tym kierunku.

Warunki w kopalniach KGHM są bardzo trudne, wręcz ekstremalne, co dało również możliwość sprawdzenia komponentów służących do elektryfikacji maszyn mobilnych firmie Bosch Rexroth. Wywodzący się z automotive silniko-generator BOSCH SMG220 o mocy znamionowej 120 kW posiada stopień ochrony IP 6K9K i wysoką odporność mechaniczną na wibracje oraz na udar do 51 G.

Elektryczny pojazd ZANPER 2.0 to nowa jakość oraz obiecująca wizja przyszłości, z tego powodu producenci maszyn górniczych intensywnie pracują nad rozwiązaniami bateryjnymi, wykorzystując dynamiczny rozwój technologii w tym obszarze. Zastosowanie mogą tu znaleźć między innymi podzespoły firmy Bosch Rexroth i rozwiązania z portfolio eLION do elektryfikacji tego typu pojazdów, które sprawdzają się nie tylko na powierzchni, ale przede wszystkim w tak wymagających warunkach, jakimi są podziemia kopalni. Portfolio napędów elektrycznych Bosch Rexroth opracowane jest z myślą o zastosowaniach w pojazdach roboczych o różnych rozmiarach, charakteryzuje się modułową i skalowalną konstrukcją. Moc znamionowa silników elektrycznych wynosi od 20 do 200 kW (moc szczytowa – ponad 400 kW). Aby umożliwić producentom pojazdów roboczych szybkie znalezienie znormalizowanych rozwiązań dla różnych typów napędów (np. w pełni elektrycznych, hybrydowych lub spalinowo-elektrycznych), oprócz silników elektrycznych i inwerterów oferta obejmuje również niezbędne komponenty systemowe, takie jak przetwornice DC/DC, ładowarki pokładowe i kable wysokiego napięcia.

Pojazdy ZANPER 2.0 na jednym ładowaniu, w warunkach górniczych, są w stanie przejechać do 200 km, a czas ładowania oscyluje w granicach 60–90 minut. Dyspozycyjność pojazdów utrzymuje się na poziomie 90%, co stanowi bardzo dobry wynik. Geneza nazwy maszyny wywodzi się od dwóch słów – ZANAM oraz amper. Jako w pełni elektryczny pojazd terenowy, bezemisyjny i ekologiczny doskonale wpisuje się w ramy transformacji energetycznej, zrównoważonego rozwoju i planów KGHM do osiągnięcia neutralności klimatycznej.

Artykuł opracowali:

mgr inż. Daniel Bajus – Z-ca Głównego Inżyniera ds. Zarządzania Projektami Działu Badań i Rozwoju

KGHM ZANAM S.A.
ul. Kopalniana 7
59-101 Polkowice
+48 76 749 91 65

mgr inż. Pawel Pandzierski – Elektronika Mobilna i Napędy eDRIVE

Bosch Rexroth Sp. z o.o.
ul. Jutrzenki 102/104
02-230 Warszawa
+48 22 738 18 65

Artykuł ZANPER 2.0 – nowoczesny pojazd transportowy KGHM Zanam z napędem elektrycznym pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Odpowiedź na braki kadrowe w sektorze krytycznym

Od początku rosyjskiej inwazji ponad 700 pracowników kopalni węgla kamiennego DTEK w obwodzie dniepropietrowskim zostało zmobilizowanych do Sił Zbrojnych Ukrainy. Aby utrzymać ciągłość wydobycia węgla – kluczowego dla ukraińskiej energetyki – przedsiębiorstwa musiały otworzyć się na rekrutację kobiet do pracy pod ziemią.

W lipcu 2022 roku DTEK jako pierwszy na Ukrainie rozpoczął szkolenia kobiet w specjalnościach podziemnych. Obecnie w samym zarządzie kopalni pod ziemią pracuje już 146 kobiet, a wśród nich:

• Nadija Moskalenko: Jedna z pierwszych, która w 2022 roku zdecydowała się zjechać pod ziemię. Jej dwaj synowie walczą na froncie jako ochotnicy, a ona sama uznała, że praca w kopalni to jej „mały wkład” w bezpieczeństwo energetyczne kraju. Pracuje na głębokości 265 metrów jako maszynistka instalacji podziemnych, odpowiadając za transport górników do miejsc pracy.
• Nadieżda Mańko: Ewakuowana z Donbasu (Pokrowska), pracuje na poziomie 340 metrów pod ziemią. Obsługuje przenośniki taśmowe transportujące urobiony węgiel.

Jak podkreśla główny inżynier kopalni DTEK, kobiety są kierowane do sekcji, gdzie praca nie wymaga dużej siły fizycznej. Ich rola koncentruje się na:

• Obsłudze wciągarek i maszyn transportowyc
• Monitorowaniu parametrów pracy urządzeń (prędkość, metraż) na panelach operatorskich
• Zarządzaniu systemami pomp i przenośników taśmowych

Ukraińskie górniczki nie tylko wypełniają lukę kadrową, ale stają się filarem stabilności systemu elektroenergetycznego. To lekcja nowoczesnego zarządzania kryzysowego w przemyśle ciężkim, gdzie technologia i determinacja pozwalają przełamywać bariery, których nie naruszył czas pokoju.

Artykuł Ukraińskie górniczki w kopalniach DTEK Energo pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Legnicko-Głogowski okręg miedziowy zatrudnia ponad 40 tys. osób i wytwarza około 300 tys. ton miedzi elektrolitycznej rocznie, dwa razy tyle ile wynosi całkowite zużycie tego surowca w Polsce. Jest to równocześnie obszar jednego z największych zagrożeń ekologicznych w Polsce.

Skażenie wód podziemnych i gruntowych odpadami poflotacyjnymi, skażenie gleby pyłem bogatym w metale ciężkie, zanieczyszczenie atmosfery, a w efekcie zagłada wielu wsi, zniszczenie zbiorów, padanie zwierząt. Za bogactwo, które teraz pospiesznie i nadmiernie wydobywamy, wiele pokoleń będzie musiało zapłacić bardzo wysoką cenę.

Źródło: Wytwórnia Filmów Oświatowych w Łodzi

Artykuł MIEĆ MIEDŹ – film dokumentalny z 1987 pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Kilkudziesięciu związkowców weszło w poniedziałek do siedziby Polskiej Grupy Górniczej. Domagają się rekompensat za pracę w weekendy w ostatnich miesiącach. 

Artykuł Mocny przekaz górnika z kopalni Wujek pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Jazda ludzi przenośnikami taśmowymi z prędkością powyżej 2,5 m/s – to tematyka badań, które podjęła firma Famur SA we współpracy z Carbomech Sp. z o.o. oraz Wydziałem Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Akademii Górniczo-Hutniczej. Celem było opracowanie przenośnika taśmowego, na którym będzie możliwy bezpieczny transport osób z wyższą – niż obecnie jest to dopuszczalne – prędkością.

Ze względu na szereg wymagań, które muszą spełniać przenośniki przeznaczone do jazdy ludzi, aktualnie tylko niewielki procent tych urządzeń jest wykorzystywany w tym celu. Głównym ograniczeniem jest to, że jazda ludzi przenośnikiem taśmowym może się odbywać z prędkością nie większą niż 2,5 m/s, choć podstawowa prędkość liniowa większości przenośników taśmowych odstawiających urobek wynosi 3,15 m/s.

Badania wykazały, że w przypadku każdego przenośnika przewidzianego do jazdy ludzi należy dokonać odrębnej analizy ryzyka, odpowiednio doposażyć go w zespoły mechaniczne i elektryczne oraz przeszkolić załogę na przenośniku szkoleniowym. Po spełnieniu tych warunków jazda ludzi z prędkością 3,15 m/s może być równie bezpieczna, jak z prędkością 2,5 m/s.

Artykuł Transport górnika na przenośniku taśmowym pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Elektrykorza sztrom niy chyto pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.