Każdego dnia na całym świecie dochodzi do ponad czterech milionów wyładowań piorunowych. Około 10 proc. z nich uważa się za wyładowania do ziemi z prądami udarowymi o natężeniu do 200 tys. amperów. Dodatkowo, przepięcia występują w sieciach energetycznych. Zdarzenia te stanowią olbrzymie zagrożenie dla instalacji fotowoltaicznych. Skutecznym zabezpieczeniem natomiast są przystosowane specjalnie do takich sytuacji ograniczniki przepięć (Surge Protection Device, SPD).

Co powoduje występowanie przepięć?

Jedną z najczęstszych i stanowiących największe zagrożenie przyczyn przepięć w instalacji elektrycznej jest jej bezpośrednia ekspozycja na prąd wyładowania piorunowego. Generowana w ten sposób energia może przedostać się do instalacji poprzez bezpośrednie wyładowanie do napowietrznej linii elektroenergetycznej niskiego napięcia, wyładowanie do instalacji odgromowej albo do przewodzących prąd elektryczny instalacji zewnętrznych, takich jak systemy bezpieczeństwa, oświetlenia i klimatyzacji. Często do wzrostu ryzyka wyładowania piorunowego przyczyniają się też anteny (telewizyjne i inne), jeśli nie zostały odpowiednio zabezpieczone, a zainstalowane są w najwyższym punkcie budynku.

Ale instalacja może być narażona także na pośrednią ekspozycję na prąd wyładowania piorunowego, gdy występuje ono w dalszej odległości od linii energetycznych niskiego napięcia – nawet do 2 km od budynku. Wyładowanie w pobliżu instalacji, np. w drzewo rosnące obok chronionego budynku również stanowi zagrożenie dla instalacji elektrycznej ze względu na możliwość zaindukowania się napięcia.  Przepięcia mogą być również spowodowane przez operacje łączeniowe wewnątrz niektórych maszyn (urządzeń spawalniczych, pieców indukcyjnych, silników, pomp itp.), obiektów przemysłowych lub w obrębie wrażliwych urządzeń elektronicznych znajdujących się w wielu urządzeniach i narzędziach gospodarstwa domowego.

Natomiast zakłócenia mogą pochodzić także z wewnątrz domu. W budynkach przepięcie może być spowodowane przez takie operacje jak włączanie i wyłączanie niektórych urządzeń, systemów i elektronarzędzi lub urządzeń z silnikami, takich jak odkurzacze lub pompy. Do przepięć mogą przyczynić się również transformatory przełączające, wyłączniki i obciążenia indukcyjne.

Jak zabezpieczać instalację fotowoltaiczną?

Budynki, na dachach których zainstalowano panele fotowoltaiczne, powinny być zabezpieczone w specjalny sposób. Urządzenia te są szczególnie wrażliwe i wymagają dedykowanej ochrony przeciwprzepięciowej pracującej z napięciem stałym DC, która ma na celu zapewnienie ograniczenia napięcia w taki sposób, aby nie doszło do uszkodzenia paneli fotowoltaicznych, przewodów oraz inwertera. Dotyczy to każdej instalacji fotowoltaicznej – od instalacji w domach mieszkalnych po szpitale, infrastrukturę komunikacyjną i inne budynki publiczne, a także obiekty handlowe oraz przemysłowe, na przykład hotele, banki, sklepy i fabryki.

Zgodnie z normą PN-EN 61643-31ograniczniki przepięć powinny być stosowane w punktach, w których mogą wystąpić przepięcia, szczególnie na wejściach prądu stałego (DC) inwertera, ale zalecane są także na wyjściu prądu przemiennego (AC). Zalecane jest także zainstalowanie dodatkowych ograniczników przepięć w obwodzie DC, gdy inwerter jest daleko od paneli (powyżej 10 metrów bieżących przewodów), np. przy głównej rozdzielnicy. Zabezpieczenie przewodów jest równie ważne jak zabezpieczenie samego inwertera.

Podobnie jak w przypadku zwykłych instalacji elektrycznych, fotowoltaiczne elektrownie chronimy przed przepięciami z pomocą ograniczników przepięć. Dostępne są ograniczniki przepięć dla systemów fotowoltaicznych o różnej klasie testowej, w zależności od ich budowy oraz zastosowania. Najczęściej spotykane to:

• Ograniczniki klasy I, typu T1 – Przeznaczone do ochrony przed bezpośrednim uderzeniem pioruna tam, gdzie ryzyko takiego wydarzenia jest wysokie.
• Ograniczniki klasy II, typu T2 – Chronią przed przepięciami pośrednimi oraz przepięciami indukowanymi, zapewniają wyższą odporność na przepięcia, co jest kluczowe w przypadku instalacji fotowoltaicznych, które mogą być narażone na różne źródła zakłóceń
• Ograniczniki klasy III, typu T3 – Stosowane jako dodatkowa ochrona, montowane w bezpośrednim sąsiedztwie chronionych urządzeń.

Montaż ograniczników przepięć dla systemów fotowoltaicznych powinien być wykonany zgodnie z zaleceniami producenta oraz obowiązującymi normami, aby zapewnić maksymalną skuteczność ochrony. Warto również regularnie sprawdzać stan techniczny urządzeń i – w razie potrzeby, wymieniać je na nowe, ponieważ ich skuteczność z czasem może się obniżać.

Ograniczniki w ofercie Eaton

Firma Eaton ma w portfolio pełen zestaw ograniczników przepięć dla systemów fotowoltaicznych, oferowanych pod nazwą SPPVR. Ograniczniki przepięć występują w klasie I+II lub II i mogą pracować w instalacjach o napięciu znamionowym 600VDC, 1000VDC lub 1500VDC.  Co istotne, w serii SPPVR występuje wykonanie ogranicznika do zabezpieczenia dwóch łańcuchów PV w jednym aparacie – model SPPVRT12-10-4+PE+AX. Bardzo istotną cechą ograniczników przepięć do fotowoltaiki od Eaton jest elastyczne wykonanie – aparaty posiadają wymienne moduły oraz optyczną sygnalizację uszkodzenia wkładu. Wymienny moduły pozwalają na wymianę pojedynczego wkładu w przypadku uszkodzenia – nie trzeba kupować od razu nowego aparatu. Optyczna sygnalizacja za to pozwala na szybką weryfikację po zdarzeniu przepięciowym na weryfikację ochrony aparatu.

Eaton oferuje również ograniczniki przepięć prądu przemiennego (AC) do stosowania na wyjściu inwertera jako zabezpieczenie inwertera po stronie AC. Popularnym rozwiązaniem są ograniczniki przepięć klasy II, typu T2 serii SPCT2-280/4 do trójfazowego układu TN-S. Innym częstym rozwiązaniem są ograniczniki klasy I+II, typu T1+T2, model SPBT12-280/4 do układu TN-S.

Nowe zasady dofinansowania fotowoltaiki

Profesjonalną ochroną instalacji fotowoltaicznych warto zainteresować się szczególnie w kontekście faktu, że 2 września 2024 r. wystartuje program Mój Prąd w edycji 6.0, który wprowadza nowe zasady dotyczące dofinansowania dla prosumentów. Uczestnicy będą mogli otrzymać do 28 tys. zł na mikroinstalacje fotowoltaiczne, magazyny energii elektrycznej oraz magazyny ciepła. Budżet programu wynosi 400 mln zł, a finansowanie pochodzi z funduszy europejskich w ramach programu FEnIKS. Program jest kolejnym krokiem w kierunku dekarbonizacji i promowania energetyki prosumenckiej w Polsce oraz ma na celu wspieranie obywateli w korzystaniu z odnawialnych źródeł energii, co przyczyni się do obniżenia rachunków za prąd oraz rozwoju technologii w polskim sektorze energetycznym.

Wnioski o dofinansowanie będą przyjmowane do 20 grudnia 2024 roku lub do wyczerpania środków. Kluczowym wymogiem będzie montaż magazynu energii dla mikroinstalacji fotowoltaicznych zgłoszonych do przyłączenia do sieci po 1 sierpnia 2024 r. Dofinansowanie pokryje do 50 proc. kosztów kwalifikowanych inwestycji, co oznacza, że maksymalne wsparcie dla mikroinstalacji bez dodatkowych inwestycji wyniesie 6 tys. zł, natomiast dla instalacji z magazynem energii – 7 tys. zł.

Dofinansowanie obejmuje różnorodne urządzenia, w tym pokrycia dachowe z funkcją fotowoltaiczną, wiaty oraz zestawy balkonowe. Magazyny energii będą mogły uzyskać do 16 tys. zł, przy czym minimalna pojemność dla magazynu energii elektrycznej wynosi 2 kWh. Program kładzie szczególny nacisk na efektywne wykorzystanie energii w miejscu jej wytworzenia, co ma na celu odciążenie sieci elektroenergetycznej.

Ważnym aspektem nowej edycji jest obowiązkowy system net-billing, który zastąpi dotychczasowy system net-metering. Dofinansowanie będzie dostępne tylko dla prosumentów rozliczających się w nowym systemie. W pięciu wcześniejszych edycjach programu “Mój Prąd” na dofinansowanie przeznaczono łącznie 2,96 mld zł, co pozwoliło na wsparcie ponad 526 tys. prosumentów.

Ochrona fotowoltaiki to inwestycja w przyszłość

W czasach rosnącej popularności odnawialnych źródeł energii, odpowiednie zabezpieczenia przeciwprzepięciowe są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i niezawodności systemów. Inwestując w wysokiej jakości ograniczniki przepięć i regularne przeglądy techniczne, możesz uniknąć kosztownych awarii oraz cieszyć się stabilną i efektywną produkcją energii przez wiele lat. To krok, który zapewni spokój i długowieczność Twojej instalacji fotowoltaicznej.

Autor: Bartłomiej Jaworski

Artykuł Instalacje fotowoltaiczne wymagają profesjonalnych zabezpieczeń pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

„W przeciwieństwie do innych nie sądzimy jednak, aby kiedykolwiek udało się zakończyć rozwój narzędzi. Nieustannie poszukujemy nowych pomysłów. Myślimy inaczej. Poddajemy w wątpliwość. A przy tym tworzymy narzędzia wkrętakowe takie jak grzechotka Zyklop czy klucz płaski Joker, które wywracają do góry nogami stary porządek.” – twierdzą konstruktorzy marki WERA.

W 2024 roku WERA wprowadza na rynek około 30 nowych lub udoskonalonych produktów. A oto kilka z nich.

Grzechotka 3/8″ Zyklop Comfort

Znamy już grzechotki Zyklop Speed, Hybryd, Metal, Mini. Nowy Zyklop Comfort zapewnia komfortową pracę dzięki drobnemu uzębieniu z 80 zębami. Ma niewielki kąt powrotu zapadki – zaledwie 4,5°. Zatrzask kulowy gwarantuje pewne osadzenie kluczy nasadowych oraz osprzętu, a tym samym bezpieczeństwo podczas prac montażowych. Niezwykle smukła konstrukcja ułatwia pracę nawet w bardzo wąskich przestrzeniach. Osłona z tworzywa sztucznego umożliwia wygodną i bezpieczną pracę także przy niskich temperaturach. Zyklop Comfort jest dostępny również w zestawach z kluczami nasadowymi.

Rękojeść 817 VDE z uchwytem do trzpieni wymiennych Kraftform 837 i RA z funkcją grzechotki

Coś specjalnie z myślą o elektrykach. Drobnozębny mechanizm zapadkowy w rękojeści (40 zębów) i kąt powrotu zapadki 9° umożliwiają łatwiejsze i szybsze dokręcanie, bez konieczności ponownego nasadzania. Mechanizm zapadkowy umożliwia również szybkie “pokręcanie”.

Uwaga: Rękojeść 817 VDE przeznaczona jest wyłącznie do trzpieni wymiennych firmy Wera.

Obudowa zapewnia przyjemną i ergonomiczną pracę chroniąc dłoń przed powstawaniem pęcherzy i odcisków. Twarde strefy chwytu umożliwiają szybką pracę, miękkie strefy zapewniają przenoszenie wysokich momentów obrotowych.

Wkrętak dynamometryczny Safe-Torque Speed

Na pewno warto go mieć w skrzynce. Pięć momentów dokręcania i jedna pozycja stała (Torque Lock) zapewnia wiele możliwości wyboru momentów luzowania i dokręcania. Ustawianie „na słuch” = wyraźnie słyszalne i wyczuwalne przeskakiwanie zapadek, a także zwolnienie po osiągnięciu żądanego momentu obrotowego. Dokładność ustawionego momentu obrotowego ± 10 %. Mechanizm poślizgowy blokuje narzędzie zapobiegając niepożądanemu przekroczeniu ustawionego momentu obrotowego.

Safe-Torque Speed jest dostępny również w zestawach z bitami.

Kraftform Kompakt VDE z systemem wyszukiwania narzędzi Take it easy

Tu WERA proponuje dwa zestawy do wyboru:

Zestaw 26-częściowy Big Pac 1 (od lewej) składa się z:

• 2 rękojeści 817 VDE z uchwytem do trzpieni wymiennych Wera,
• 24 trzpieni wymiennych VDE (każdy o długości 157 mm) z systemem wyszukiwania narzędzi Take it easy. Wybranym kolorem oznaczono profil trzpienia, a laserowo wypalono rozmiar.

Zestaw 17-częściowy Universal 1 Tool Finder (od prawej) składa się z:

• 2 rękojeści 817 VDE z uchwytem do trzpieni wymiennych Wera,
• 15 trzpieni wymiennych VDE (każdy o długości 157 mm) z systemem wyszukiwania narzędzi Take it easy. Wybranym kolorem oznaczono profil trzpienia, a laserowo wypalono rozmiar.

Oba zestawy są umieszczone w wytrzymały, składanym, tekstylnym etui.

Zestaw 9524 – narzędzia do instalacji fotowoltaicznych

Bardzo pomocny podczas instalacji systemów solarnych. W tym 7-częściowym zestawie znajduje się:

• wkrętak dynamometryczny 7442 (rękojeść pistoletowa) dla zakresu pomiarowego 3,0-6,0 Nm, z ręcznym ustawianiem żądanego momentu obrotowego,
• uchwyt do bitów Rapidaptor 889/4/1 F z mechanizmem swobodnego powrotu do pozycji wyjściowej bez uciążliwego przerywania podczas dociągania w prawo,
• klucz płasko-oczkowy 6003 Joker,
• dwa klucze montażowe do złączy solarnych MC4 (Multi-Contact), przeznaczone zwłaszcza do dokręcania i luzowania połączeń kablowych oraz do zwalniania blokady złącza,
• klucz nasadowy 1/2″ (z wycięciem) rozmiar 17 do montażu złączy do zabudowy. Nadaje się zwłaszcza do montażu czujników temperatury z okablowaniem od góry lub z boku, termoprzełączników i innych komponentów,
• adapter (z 1/4″ na 1/2″) do ręcznych kluczy nasadowych.

Zestaw 9530 do pomp ciepła oraz systemów klimatyzacji

4-częściowy zestaw może być używany do dokręcania połączeń śrubowych stosowanych w przewodach klimatyzacyjnych systemów chłodniczych i klimatyzacyjnych oraz pompach ciepła.

Zestaw 9530 składa się z:

• klucza dynamometrycznego Click-Torque X 7 z uchwytem 14×18 mm do narzędzi wtykowych,
• trzech samonastawnych wtykowych kluczy płaskich Joker 7880 z funkcją grzechotki.

Zakres pomiaru klucza dynamometrycznego zawiera się między 10 a 100 Nm, z dokładnością ± 4%. Ustawianie i zabezpieczanie żądanej wartości momentu obrotowego jest łatwe, ze słyszalnym i wyczuwalnym kliknięciem po osiągnięciu żądanej wartości.

Zestaw umieszczony jest w kompaktowym i wytrzymałym etui tekstylnym niepowodującym zarysowań powierzchni.

Sprawdź wszystkie nowości WERA na rok 2024

LINK do Nowości 2024 WERA: https://bit.ly/nowosci_WERA_2024

• Facebook Wera Polska: https://pl-pl.facebook.com/WeraToolRebelsPolska/
• Instagram Wera Polska: https://www.instagram.com/weratoolrebelspl/
• Oficjalny agent handlowy marki Wera w Polsce: http://agentools.pl

Artykuł Nowości WERA 2024 pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Raport Elektrobarometr powstał jako element projektu Elektrobohater, który jest wspierany przez firmę WAGO oraz najważniejsze media branżowe. Raport został opublikowany już po raz czwarty, dzięki czemu możemy śledzić wyniki w dłuższej perspektywie. 

Optymizm nie opuszcza branży  

Pomimo wielu trudności polskich elektroinstalatorów nadal nie opuszcza optymizm i wiara we własny sukces. Tegoroczne odpowiedzi na pytanie o przyszłość zawodu elektryka są nawet bardziej optymistyczne niż w poprzednim roku. A wszystko to pomimo niepewnej sytuacji gospodarczej oraz politycznej.

Jako powody do optymizmu instalatorzy najczęściej wskazywali duże zapotrzebowanie na nowe budownictwo mieszkaniowe, deficyt wykwalifikowanych fachowców oraz rozwój odnawialnych źródeł energii.  

Nastrojów panujący w branży nie popsuła również wysoka inflacja, z którą zmagaliśmy się w poprzednich latach. Na pytanie, jakiej sytuacji gospodarczej spodziewasz się w 2024, w porównaniu do roku 2023, wskazówka naszego barometru wychyliła się delikatnie w stronę zielonego obszaru.   

Realizm i pragmatyzm 

Generalny optymizm nie przysłonił naszym respondentom wielu wyzwań, które są związane z wykonywaniem zawodu instalatora. Jako najważniejsze bariery wymienili brak wykwalifikowanych pracowników połączony z rosnącymi oczekiwaniami płacowymi oraz mniejsze możliwości finansowe inwestorów indywidualnych.  

2023 to także kolejny rok, w którym ceny usług elektroinstalacyjnych poszły mocno w górę. Respondenci wskazali na wzrost cen na poziomie przekraczającym 20%. Głównym czynnikiem mającym wpływ na podniesienie cen usług była wysoka w 2023 roku inflacja.  

– Większość instalatorów jest zgodna co do tego, że fachowiec powinien stale poszerzać swoje kompetencje i aktualizować wiedzę. W tegorocznym badaniu Elektrobarometr wśród najczęściej wymienianych obszarów rozwoju zawodowego zdecydowanie dominowała tematyka inteligentnych instalacji. Aż 35% ankietowanych zadeklarowało dokształcanie się w tej dziedzinie w ciągu ostatniego roku, a ponad połowa badanych wskazywała tzw. instalacje smart jako kompetencje szczególnie poszukiwane na rynku – komentuje Łukasz Szklanko z Grupy Elektryka prąd nie tyka na Facebooku i portalu elektroonline.pl, partnera raportu Elektrobarometr. 

Instalatorzy chętnie korzystają z internetu 

Tegoroczne wyniki tylko potwierdzają trend, który obserwowaliśmy w poprzednich edycjach badania. Rola internetu jako źródła wiedzy i informacji oraz miejsca, w którym dokonujemy zakupów nieustanie rośnie. 30% respondentów wskazało internet jako miejsce pozyskiwania wiedzy. To wzrost (o ile?) w porównaniu do zeszłorocznego badania. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku preferowanych sposobów dokonywania zakupów. 35% badanych korzysta ze sklepów internetowych. To  w porównaniu do poprzedniego badania wzrost o aż 6%! 

 – Cieszymy się, że już czwarty rok z rzędu tak wiele osób bierze udział w naszym badaniu. Cieszy się także, że możemy liczyć na wsparcie tak wielu partnerów mówi Aleksander Czech, Marketing Manager WAGO. – Tworząc raport chcieliśmy oddać głos polskim elektroinstalatorom, tak aby mogli wypowiedzieć się w najważniejszych tematach dotyczących ich pracy. 

Artykuł Raport ELEKTROBAROMETR 2024: Ostatni rok oraz najbliższa przyszłość oczami elektroinstalatorów pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

W odpowiedzi na potrzeby projektantów instalacji elektrycznych, firma Eaton stworzyła dedykowaną platformę online właśnie dla nich. Na stronie eaton.com, w jednym miejscu, można uzyskać dostęp do ważnych materiałów i narzędzi, które pomogą łatwiej i wygodniej projektować instalacje elektryczne z wykorzystaniem produktów Eaton.

Jakie materiały znajdziesz w Strefie Projektanta?

• Sekcja konfiguratory – gdzie zostały umieszczone linki do programów ułatwiających codzienną pracę projektantom. Są to: programy obliczeniowe parametrów technicznych instalacji elektrycznych oraz programy do projektowania rozdzielnic i kalkulacji kosztów materiałowych.
• Zbiór materiałów do pobrania – pliki DWG, modele BIM, najnowsze karty katalogowe, poradniki.
• Sekcja filmy – materiały wideo z najciekawszych realizacji Eaton oraz filmy przybliżające działania produktów.
• Sekcja szkolenia – są tu dostępne aktualny harmonogram oraz nagrania archiwalne webinariów – Eaton regularnie organizuje szkolenia i webinaria, dzięki którym poszerzysz swoją wiedzę.

Zachęcamy do częstego odwiedzania Strefy Projektanta, aby śledzić na bieżąco rozwiązania techniczne Eaton.

>> Przejdź do Strefy Projektanta Eaton

Artykuł Strefa Projektanta Eaton pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Normy to świętość, a za nie stosowanie się do nich traci się uprawnienia.

Elektryk – osoba posiadająca zawód (osoby z odpowiednikiem SEP mogą pozamiatać po elektryku)

Co może elektryk? pracować w firmie elektrycznej. Sam może dokonać zmian w instalacji w budynku/mieszkaniu którego jest właścicielem

Firma elektryczna – każda musi posiadać co najmniej jednego tzw. elektroinstalatora (można to porównać to osoba z uprawnieniami budowlanymi)

Projektant – w teorii może być to każdy bo projektant pracuje na zlecenie elektroinstalatora i końcowa odpowiedzialność ma właśnie instalator a nie projektant.

Projekt – dla budownictwa jednorodzinnego można powiedzieć że nie istnieje. Nikt się takimi pierdołami nie zajmuje. Wielu elektryków bierze kartkę długopis siada z klientem i maluje tylko rozkład punktów.

Pozwolenie na budowę nie zawiera projektu elektrycznego. Można rzec, że elektryka nie podlega pod prawo budowlane.

DLE – norweski organ kontrolny przeprowadzający kontrolę tak i w domach jak i w firmach i firmach elektrycznych. Domy są kontrolowane raz na 20 lat, a firmy elektryczne raz na 5 lat. W domach sprawdza się wszystko pod względem bezpieczeństwa i sporządza raport z błędami.

Klient sam wybiera firmę do poprawek. Tylko firma elektryczna ma prawo do podpisania się w DLE, że błędy zostały usunięte. Brak naprawy błędów może skutkować odcięciem prądu. A co jest błędem? Wszystko co zostało wykonane bez dokumentacji i bez papierów, wszystko co zostało wykonane niezgodnie z normą, która w danym roku obowiązywała i oczywiście błędem będzie to co klient w międzyczasie popsuł sam lub się zużyło.

Prace elektryczne na czarno praktycznie nie istnieją. Na wszystko musi być papier i klienci nie chcą nic na czarno.

Klient nie kupuje materiału, nawet gniazd i łączników. Tylko lampy jeżeli chce. Nikt nie pracuje od punktu i bardzo rzadko na godziny. Wszystko od całości

Gwarancja – minimum na 5 lat łącznie z osprzętem i oświetleniem (tylko żarówki nie podlegają gwarancji)

Klient nie jest mądrzejszy od elektryka – nie narzuca, że on chce tak a nie inaczej , że ma być tyle i tyle obwodów, że takim kablem a nie innym, że on chce kable dołem a nie góra, że WLZ ma być miedziane, bo on nie lubi aluminium itd. To wszystko sprawa tylko i wyłącznie elektryka, a klienta interesuje to co zamówił, a z czego i jak zostanie wykonane to go nie interesuje.

Artykuł Instalacje elektryczne różnice między Polską i Norwegią pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł ELEKTRYK TANIO! pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Wybór obudowy to sztuka kompromisu kilku czynników takich jak rozmiar, możliwość konfiguracji, wygląd i cena. Bardzo często jeden czynnik nie chce się porozumieć z resztą. I tak dochodzi do sytuacji, gdy duża, z możliwością rozbudowy, estetycznie prezentująca się obudowa psuje całe dobre wrażenie ceną. Z kolei tania, z możliwością rozbudowy i dobrym dostępem do akcesoriów obudowa okazuje się konstrukcją niskiej jakości.

W ofercie Ideal TS by Kanlux pod oznaczeniem KP-DB (Kanlux Produkcja-Distribution Box) znajdują się obudowy metalowe produkowane w Polsce przez rodzimą fabrykę. Jest to odpowiedź firmy Kanlux na potrzeby klientów.

Obudowy KP-DB zaprojektowano z myślą o dużych instalacjach. Takie instalacje zwykle występują w budownictwie publicznym i biurowym, choć zdarzają się też w domach. Wysoka jakość wykonania, możliwość konfiguracji i estetyczny wygląd – te wszystkie cechy dobrze opisują obudowy produkowane przez Kanlux.

Aparatura modułowa Ideal TS by Kanlux w połączeniu z obudowami KP-DB idealnie sprawdza się w zaawansowanych instalacjach elektrycznych.

W ofercie dostępne są zarówno obudowy natynkowe, jak i podtynkowe. W konfiguracji 18- i 24-modułowej. Dostępne obudowy mają od dwóch do sześciu rzędów szyn DIN. W sumie pojemność obudów wynosi od 36 do 144 modułów. Szyny DIN mają odstęp od siebie w standardzie 135 mm. Obecność szyn ochronnych i neutralnych sprawia, że prefabrykacja rozdzielnicy przebiega sprawnie.

Obudowa w białej barwie będzie się dobrze prezentować w przestrzeni biurowej, w pomieszczeniach administracji publicznej i w mieszkaniach. Klasa szczelności IP30 zapewnia ochronę przed dostępem narzędziami o średnicy min. 2,5 mm do części niebezpiecznych w rozdzielnicy.

W obudowie standardowo zamontowany jest zamek piórkowy, który otwieramy za pomocą dowolnego płaskiego elementu.

Producent przewidział też miejsce na zamek otwierany kluczem, by było możliwe ograniczenie dostępu niepowołanym osobom. Zamek znajdziemy w zakresie dostępnych akcesoriów pod oznaczeniem KDB-M-KL.

Duże znaczenie przy realizacjach ma głębokość montażu obudowy, którą możemy dobrać precyzyjnie do grubości ściany.

Podtynkowe obudowy na 18 modułów mają głębokość zabudowy 115 mm, zaś te na 24 moduły mają 145 mm.

Natynkowe obudowy 17-modułowe to głębokość zabudowy 125 mm, z kolei ich 24-modułowe odpowiedniki mają głębokość 145 mm. Dzięki takiej głębokości montażu mamy możliwość łatwiejszego prowadzenia okablowania. Dodatkowo te obudowy wyposażono w ramkę, która doskonale licuje się z powierzchnią montażową. Jeszcze jedną ich zaletą jest możliwość regulacji głębokości osadzenia w zakresie do 11 mm.

Wyjaśnienie odnośnie kodyfikacji symbolu
KP-DB-I-Mx-324:

• KP-DB – rodzina produktów (Kanlux Produkcja Distribution Box)
• I – typ konstrukcji: I klasa izolacji
• Mx – określenie typu drzwi i ramki oraz zabudowy: MF – rozdzielnica metalowa, zabudowa podtynkowa (Metal Flush) / MS – rozdzielnica metalowa, zabudowa natynkowa (Metal Surface)
• 324 – pojemność modułowa: pierwsza cyfra oznacza ilość rzędów (od dwóch do sześciu), kolejne – ilość modułów, które można umieścić w rzędzie, 324 oznacza rozdzielnicę trzy rzędową, gdzie w każdym rzędzie można umieścić 24 moduły (3 × 24 daje 72 moduły w całej rozdzielnicy)

Rozdzielnica KP-DB-I-MF to obudowa do montażu podtynkowego,  w I klasie izolacji (drzwi i ramka oraz osłony aparatów modułowych oddzielne dla każdego rzędu zabudowy z metalu, wanna rozdzielnicy z metalu). Odpowiednio rozdzielnice o szerokości 18 i 24 modułów na rząd.

• Zastosowanie: metalowe obudowy do montażu aparatów na szynach DIN (TH35)
• Klasa ochronności: I
• Stopień ochrony obudowy: IP30
• Napięcie znamionowe: AC 230/400 V
• Prąd znamionowy: 125 A
• Warunki eksploatacji: wewnątrz budynków, środowisko o małej agresywności.

Rozdzielnice KP-DB-I-MS to rozdzielnice natynkowe KP-DB-I-MS, w I klasie izolacji (drzwi i ramka metalowe, osłony aparatów modułowych oddzielne dla każdego rzędu zabudowy z metalu, wanna rozdzielnicy z metalu). Odpowiednio rozdzielnice o szerokości 18 i 24 modułów na rząd.

• Zastosowanie: metalowe obudowy do montażu aparatów na szynach DIN (TH35)
• Klasa ochronności: I
• Stopień ochrony obudowy: IP30
• Napięcie znamionowe: AC 230/400 V
• Prąd znamionowy: 125 A
• Warunki eksploatacji: wewnątrz budynków, środowisko o małej agresywności.

Nowa oferta rozdzielnic metalowych Ideal TS by Kanlux daje możliwość szerszego zastosowania obudów i zwiększa wachlarz ich zastosowań.
Dobór rozdzielnicy do aktualnego projektu staje się prostszy. Produkcja w naszym kraju umożliwia szybszą realizację i odpowiedź na zapotrzebowanie klientów.

Rozdzielnice Ideal TS by Kanlux pokazują, że wysoka jakość i wysoka cena wcale nie muszą iść ze sobą w parze. Polski producent udowodnił, że możliwe jest stworzenie obudów dla wymagających klientów, które jednocześnie będą dobrym ekonomicznie rozwiązaniem.

Artykuł Metalowe rozdzielnice KP-DB Ideal TS by Kanlux pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Sposób wykonywania instalacji elektrycznych oraz rodzaj używanych materiałów elektroinstalacyjnych w przeciągu ostatnich kilkunastu lat zmienił się diametralnie. Pojawiło się więcej rodzajów kabli, przewodów, oświetlenia jak i samego osprzętu. Instalacje elektryczne w związku z tym stają się coraz bardziej rozbudowane. Bardziej popularne stają się też instalacje elektryczne inteligentne, dzięki którym możemy „sterować” swoim domem np. za pomocą tabletu. Wszystko to spowodowało, że do potrzeb coraz bardziej rozwijającego się rynku musieli się dopasować się również producenci systemów montażowych.

W moim artykule przybliżę pokrótce jakie systemy montażowe należy stosować do konkretnych rodzajów kabli i przewodów używanych w instalacji elektrycznej domku jednorodzinnego. W drugiej części artykułu skupimy się również na samym montażu przewodów za pomocą dedykowanych do tego zadania uchwytów montażowych.

Uchwyty montażowe płaskie (2,3,4)

Uchwyty montażowe płaskie stosujemy głównie do mocowania przewodów typu YDYp (czyli do podstawowych przewodów używanych w instalacjach elektrycznych podtynkowych). O zastosowaniu praktycznym uchwytów nie ma sensu zbytnio się rozpisywać. Przytrzymują one przewody na ścianach, sufitach podczas tynkowania a na podłogach w trakcie wylewania posadzek.

Główne kryterium podziału uchwytów płaskich dotyczy typu przewodu, który chcemy zainstalować. Za tym parametrem idzie ich rozmiar. Kolejne dotyczy ilości przytrzymywanych przewodów – wyróżniamy uchwyty pojedyncze (2,3) oraz podwójne (4).

Dane techniczne ogólne:

• Minimalna średnica przewodu – 3x1mm2
• Maksymalna średnica przewodu – 5x6mm2
• Stosujemy je do przewodów – YDYp
• Średnica otworu montażowego pod uchwyt – 6/7/8 mm

Uchwyty montażowe okrągłe (1)

Uchwyty montażowe okrągłe analogicznie jak i w przypadku uchwytów płaskich stosujemy do mocowania przewodów podczas prac tynkarskich. Różnica polega tylko na rodzajach przewodów, do których są dedykowane. Przede wszystkim są to przewody do instalacji TV/SAT, do instalacji alarmowych, internetowych oraz do instalacji wykorzystywanych w inteligentnych domach. Kryterium podziału uchwytów okrągłych dotyczy średnic przewodów, które zamierzamy przymocować.

Dane techniczne ogólne:

• Minimalna średnica przewodu – 1x6mm2
• Maksymalna średnica przewodu – 1x20mm2
• Stosujemy je do przewodów – okrągłych, np. YDY, YTDY, UTP
• Średnica otworu montażowego pod uchwyt – 6-9mm

To by było na tyle jeżeli chodzi o tzw. „dane techniczne” dotyczące uchwytów montażowych. Przejdźmy zatem teraz z części merytorycznej do praktycznej.

Przygotowanie otworów montażowych pod uchwyty do przewodów w instalacjach elektrycznych

Przebieg trasy kablowej mamy już wyznaczony przez laser krzyżowy (jak to się robi opisywałem w poprzednich artykułach). Teraz będziemy potrzebować tylko ołówka monterskiego, metrówki oraz młotowiertarki SDS wyposażonej w wiertło do betonu o średnicy 6-7mm. Wyznaczamy miejsca na otwory stawiając pionowe kreski na poziomej linii wyznaczonej przez laser. Odległość pomiędzy kolejnymi otworami pomoże nam wyznaczyć miara zwijana (wg mnie optymalna odległość to 30-40cm). Pamiętajcie również o tym, że tutaj punkty pod uchwyty nie muszą być aż tak idealnie wyznaczone. Pozostało nam już tylko wywiercić otwory (rys. 2). Przy tej czynności należy tylko zwrócić uwagę na odpowiednią głębokość otworu aby uchwyt dał się prawidłowo zamontować, żeby się nie połamał przy wbijaniu.

Następnym krokiem jest już montaż samych przewodów. To tej czynności będziemy potrzebowali młotka no i oczywiście uchwytów. Układamy przewody równo na ścianie, przytrzymujemy aby dobrze przylegały do ścian, po czym wbijamy uchwyty jeden pod drugim we wcześniej wywiercone otwory (rys. 3 i rys. 4).

Młotka również należy używać z wyczuciem, szczególnie w przypadku cieniutkich kabelków od alarmówki, które bardzo łatwo uszkodzić uderzając zbyt intensywnie. Najważniejsza kwestia to to, aby uchwyty po zamocowaniu dobrze dociskały przewody do ścian. Należy też dodać, że uchwyty raz już użyte z uwagi na swoją konstrukcję nie nadają się do ponownego wykorzystania.

Wykonując tę czynność warto jeszcze zwrócić uwagę na jedną bardzo istotną rzecz: pamiętajcie o tym aby rozwijać przewody z „krążków”, tak aby się nie skręcały. Ułatwi to zdecydowanie montaż i pozwoli uniknąć niepotrzebnych nerwów  Są na to trzy spraktykowane patenty:

• Przewód rozwijamy w taki sposób, że ze środka krążka nabieramy kilka/kilkanaście zwojów (w zależności od długości trasy kablowej) po czym te zwoje rozwijamy oddalając się do miejsca gdzie zaczyna się nasza trasa kablowa – wymaga to trochę doświadczenia
• Turlamy cały krążek po ziemi, a przewód sam się odwija – trzeba przy tym uważać aby nie rozwalił nam się cały krążek.
• Kupujemy dedykowany do tego zadania specjalny odwijak np. firmy CIMCO – troszkę kosztuje taka zabawka.

Wykonując instalacje elektryczne na poddaszach zdarza się, że musimy poprowadzić okablowanie po konstrukcjach drewnianych tworzących dach budynku. Do tego zadania musimy użyć odpowiednich materiałów zabezpieczających dodatkowo przewody elektryczne oraz odpowiednich systemów montażowych z uwagi na specyfikę użytych materiałów do budowy poddasza. Najlepiej do tego zadania nadają się różnego typu rury karbowane (peszel).

Jako system montażowy do w/w rur możemy zastosować uchwyty zamykane, które w bardzo łatwy sposób możemy zamontować do konstrukcji drewnianych za pomocą wkrętów do drewna oraz wkrętarki akumulatorowej (rys. 4). Następnie wkładamy rurę karbowaną, po czym zamykamy uchwyt (rys. 5).

UWAGA: Wykonując instalacje elektryczne na poddaszach starajcie się unikać montażu puszek elektrycznych jak i wykonywania jakichkolwiek połączeń wewnątrz konstrukcji drewnianych. Jeżeli fizycznie nie możecie uniknąć tego zadania używajcie dedykowanych to tych czynności materiałów o odpowiedniej klasie szczelności IP oraz odpornych na podwyższone temperatury.

Bardzo ważna kwestia o której również należy wspomnieć to opisywanie poszczególnych obwodów tras kablowych (rys. 6). Początek obwodu jest zawsze w rozdzielni głównej – końce są rozrzucone po całym domu. Najlepiej robić to niezmywalnym markerem. Opis powinien jednoznacznie określać czy mamy do czynienia z obwodem gniazdowym czy z obwodem oświetleniowym, miejsce gdzie dany obwód się kończy, np. kuchnia, salon, spiżarnia, itd.

• Przykładowy opis obwodu gniazdowego: „obwód gniazd 1-fazowych łazienka parter”

W przypadku opisu obwodów oświetleniowych należy opisać również przewody pomiędzy kolejnym planowanymi łącznikami schodowymi/krzyżowymi.

• Przykładowy opis obwodu oświetleniowego: „łącznik schodowy kuchnia -> łącznik schodowy salon”

Instalacja alarmowa również wymaga dokładnego opisu, szczególnie miejsce gdzie będzie zainstalowana docelowo centrala alarmowa, gdyż tam będą podłączane wszystkie przewody od czujek, manipulatorów oraz innych elementów systemu alarmowego, a tego troszkę się nazbiera.

Podsumowując powyższy artykuł chciałem przede wszystkim zwrócić Wam uwagę na przegląd najbardziej popularnych systemów montażowych okablowania instalacji elektrycznych wewnątrz budynkowych oraz na wyjątkowo łatwy sposób ich montażu. Trzeba pamiętać, aby dokładnie przytwierdzać kable do ścian – czyli nie oszczędzajmy na uchwytach montażowych.

Kolejny aspekt to dokładne opisanie całej instalacji elektrycznej. Ułatwi nam to zdecydowanie późniejsze etapy tj. montaż biały, podłączanie rozdzielni, instalacji teletechnicznych. Najlepiej jeszcze sporządzić dokumentację zdjęciową z przebiegu wszystkich tras kablowych. Warto również nagrać film obrazujący okablowanie w naszym domu. Może się to Wam wszystko wydawać bezsensowne, ale uwierzcie mi za parę dni po skończeniu instalacji nie będziecie już wszystkiego pamiętać, a jak zostaną położone tynki to już nie będziecie również tego widzieć. A kiedy przyjdzie Wam powiesić szafkę na ścianie lub powiesić karnisz to wtedy będziecie się mocno zastanawiać czy pod warstwą tynku właśnie w tym miejscu biegną jakieś przewody czy nie?

Zatem dobre opisy, dobra dokumentacja fotograficzna/filmowa to podstawa dalszej spokojnej, bezstresowej egzystencji w wymarzonym domku. Pomoże Wam to również uniknąć niepotrzebnych konfrontacji na linii ELEKTRYK – „reszta świata” (tj. hydraulicy, tynkarze, majstrowie od wykończeniówki itp.) w przypadkach niespodziewanej „awarii” instalacji elektrycznej.

Artykuł Systemy montażowe kabli i przewodów w domu jednorodzinnym pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Na wstępie należy zwrócić uwagę, że przyjęto pewne zasady prowadzenia tras kablowych w instalacjach budowlanych. W zależności od miejsca przejść przewodów unormowane są pewne zależności i odległości od strategicznych punktów konstrukcji budynku. Bazując na normie SEP-E-002 “Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych” zdefiniowano 3 strefy trasy poziomej i trzy strefy trasy pionowej. O ile jest to możliwe przewody instalacyjne na ścianach w trasie pionowej i poziomej powinny być poukładane w tych strefach instalacyjnych. Nie określono natomiast żadnych stref pod podłogami ani na suficie. Czasami bywa tak, że nie sposób dostosować się do unormowanych stref. Co wtedy?

Poziome strefy instalacyjne (SH) o szerokości 30 cm:

SH-g Górna pozioma strefa instalacyjna od 15 do 45 cm pod gotową powierzchnią sufitu.

Takie odległości definiuje norma SEP-E-002. Co jednak zrobić z instalacją przewodów elektrycznych w przypadku, gdy chcemy mieć sufit podwieszany? Przecież montuje się go w strefie ok od 10 cm do 20 cm od sufitu. W takim przypadku rozsądnym rozwiązaniem będzie umieszczenie instalacji poniżej 10cm lub powyżej 20cm od sufitu. W przeciwnym wypadku podczas montażu  profili do płyt, przez przypadek instalacja elektryczna może zostać przewiercona. Na takie szczegóły należy zwracać  uwagę na każdym etapie budowy. Nie ma nic gorszego niż cofanie gotowych etapów wykończenia wnętrz.

SH-d Dolna pozioma strefa instalacyjna od 15 do 45 cm ponad gotową powierzchnią podłogi.

Mimo dość szerokiego zakresu dolnej poziomej strefy instalacyjnej to przyjęto zasadę 30 cm liczonych ponad gotową powierzchnię podłogi. Na tej samej linii montowane są gniazdka elektryczne, co wydaje się najoptymalniejszą odległością od podłogi.

SH-s Środkowa pozioma strefa instalacyjna od 90 do 120 cm ponad gotową powierzchnią podłogi.

Środkowe, poziome strefy instalacyjne należy planować jedynie w pomieszczeniach, w których powierzchnia robocza przewidziana jest na ścianach, np. w kuchni, warsztacie. Dlaczego? Głównym powodem jest utrzymanie standaryzacji montażu instalacji elektrycznej, dzięki czemu zmniejszamy ryzyko uszkodzenia tej instalacji w przyszłości. Dobrym wyjściem jest udokumentowanie całej instalacji w postaci fotografii, bezpośrednio przed położeniem tynków. Z taką ”bazą zdjęć” o wiele łatwiej wykonywać późniejsze modernizacje. Innym wyjściem z tej sytuacji jest urządzenie zwane „wykrywaczem przewodów”, które po przyłożeniu do ściany sygnalizuje nam, w którym miejscu znajdują się przewody elektryczne.

Pionowe strefy instalacyjne (SP) o szerokości 20 cm:

SP-d  Pionowe strefy instalacyjne przy drzwiach od 10 do 30 cm od skraju ościeżnicy drzwi

Jak wskazuje norma SEP-E-002: „Przewody instalacyjne umieszczane na ścianach powinny być układane, o ile to możliwe, w określonych strefach instalacyjnych (S) poziomych i pionowych”.  Oznacza to, że przewody prowadzimy w wyznaczonych strefach do momentu przecięcia linii miejsca montażu gniazda, przełącznika lub innego urządzenia elektrycznego.  Wtedy możemy zboczyć z unormowanej strefy i doprowadzić instalację do pożądanego miejsca.

SP-o  Pionowe strefy instalacyjne przy oknach od 10 do 30 cm od skraju ościeżnicy okna

Przy planowaniu instalacji elektrycznych należy zwrócić szczególną uwagę na moc odbiornika. Wszystkie urządzenia o mocy 2kW i większej należy zasilać z oddzielnego, przeznaczonego specjalnie dla tego urządzenia obwodu.

SP-k Pionowe strefy instalacyjne w kątach pomieszczeń od 10 do 30 cm od linii zbiegu ścian w kącie

Strefy wyznaczone przez normę SEP-E-002 należy traktować jedynie jako standard podstawowy, inaczej mówiąc są to wytyczne, od których należy zacząć. Określone zasady nie dotyczą ściśle pomieszczeń o specjalnym przeznaczeniu technicznym (np. warsztaty) oraz pomieszczeń, w których zasilane są urządzenia do wykonywania profesjonalnych czynności.

Jak widać z powyższych rysunków pionowe strefy instalacyjne zaczynają się na łączeniu podłogi ze ścianą i kończą na linii zbiegu ściany z sufitem. Przy oknach i drzwiach dwuskrzydłowych instalację elektryczną można prowadzić po obu stronach. W przypadku drzwi jednoskrzydłowych przewody elektryczne należy prowadzić tylko po stronie klamki drzwi.

Należy mieć na uwadze, że strefy pionowe dotyczą również ścian skośnych na poddaszu. Strefa pionowa w takim przypadku prowadzona jest z góry na dół równolegle do linii zbiegu ścian i prostopadle do linii zbiegu skośnej ściany z podłogą.

Wyznaczanie tras kablowych

Do wyznaczenia tras kablowych, aby były zgodnie ze sztuką, można wykorzystać różne metody. Do pierwszej metody potrzebujemy jedynie metrówki i ołówka ale warunkiem koniecznym jest odpowiedni punkt odniesienia. Musimy utrzymać poziom lub pion instalacji elektrycznej. Odmierzamy metrówką odpowiednią odległość, przykładowo od fugi między cegłami a ołówkiem zaznaczamy kolejne punkty na wiercenie pod uchwyty przewodów. Dobrze jest mieć poziomicę i sprawdzić czy rzeczywiście wyznaczamy trasę w pionie lub poziomie. Nie należy bezgranicznie ufać, pozornie prostym punktom odniesienia.

Lepszą metodą jest zainwestowanie laserową poziomicę. Na początku wystarczy zaznaczyć pożądaną odległość aby później odpowiednio ustawić wskaźnik laserowy.

Wyznaczając trasę przewodów w dolnej strefie instalacyjnej poziomicę laserową można ustawić na jakimś przedmiocie, ponieważ statyw jest po prostu za wysoki.

Następnie regulujemy poziom lasera aby precyzyjnie trafić wiązką światła we wcześniej wyznaczony punkt.

W tej metodzie możemy bez zastanowienia zacząć wyznaczać punkty pod otwory na uchwyty przewodów, ale też w prosty i precyzyjny sposób możemy oznaczyć miejsca gniazdek i włączników światła.

Przejścia przez framugi

Jeżeli trasy instalacji elektrycznych są wykonywane jeszcze przed wylaniem posadzki na podłodze to w niektórych przypadkach warto poprowadzić przewody na ziemi. W szczególności poleca się tą praktykę przy przejściach przez framugi, gdzie przewody znajdują się w dolnej lub średniej strefie instalacji. W przeciwnym wypadku całość musiałaby zostać poprowadzona w górnej strefie lub sufitem co przekłada się na znacznie większe koszty instalacji elektrycznej.

Należy jednak pamiętać, że trasa przewodów elektrycznych poprowadzona w podłodze powinna być wykonana w specjalnych przepustach i peszlach. Na poniższej fotografii widać przejście przez 3 framugi. Wyobraź sobie sytuację, gdy Twój elektryk zdecydowałby się na poprowadzenie przewodów górną strefą instalacyjną! Obliczmy straty na pierwszej framudze, nawet na „oko”: 5 przewodów * (2m do góry *2) = ok 20 metrów przewodów więcej na jednej framudze. A to oznacza koszty!

Instalacje elektryczne w ziemi

Na poniższej fotografii widać wykop przygotowany do przyłącza energetycznego oraz rozgałęzienie do bramy automatycznej i ewentualnie domofonu. Kładąc kable w ziemi należy pamiętać aby na końcach je odpowiednio oznaczyć (skąd i dokąd są poprowadzone oraz do czego mają zostać podłączone). Druga istotna sprawa to przykrycie wcześniej położonych kabli elektrycznych niebieską folią (kable do 1kV). Ta praktyka stanowi ostrzeżenie o wkopanej instalacji elektrycznej przy późniejszych wykopach. Złudna jest myśl, że zapamiętamy wszystko, co i jak zostało zakopane i zainstalowane.

Majstrów i elektryków niestety musimy pilnować na każdym etapie budowy. Chcesz mieć coś dobrze to zrób to sam, albo chociaż to dopilnuj. Na poniższej fotografii widać dwa niebieskie peszle, które są doprowadzone do rozdzielnicy głównej w domu. Po przeprowadzeniu testu drożności, czyli wlaniu wody do jednego peszla od strony rozdzielnicy okazało się, że woda wypływa z dwóch peszli, w dodatku brudna. Oznacza to, że peszle są uszkodzone pod fundamentem. Kiedy to się stało i na jakim etapie budowy? Tego nie wie nikt. Wiadomo jednak, że teraz peszle należy odkopać ewentualnie odkuć fundament i naprawić usterkę. I znowu: koszty!

Co jeszcze warto wiedzieć?

• Planując trasy instalacji elektrycznej warto wcześniej zdecydować w którą stronę będą otwierane drzwi aby zamontować włączniki i gniazda po odpowiedniej stronie.
• Pierwotnie należy bazować na unormowanych strefach instalacyjnych. Eksperymenty i skróty zawsze źle się kończą.
• Lepiej mieć jedno gniazdko za dużo niż jedno gniazdko za mało. Nie należy jednak z tym przesadzać. W praktyce gniazdo przydaje się w każdym rogu pomieszczenia.
• Warto zastanowić się nad przewodami „bonusowymi”. Przykładem mogą być tutaj schowane pod tynkiem przewody głośnikowe od telewizora (wzmacniacza/amplitunera) do rogów ścian, czyli tam gdzie będą stały głośniki. Kolejny przykład to sterowanie roletami lub chociażby instalacja alarmowa.

Artykuł Okablowanie instalacji elektrycznych. Jak wyznaczać trasy kablowe i przepusty kablowe na przykładzie instalacji w domku jednorodzinnym? pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.