Norma PN-IEC 60050-461:2024-09 wprowadza nowe polskie nazwy produktów kablowych

Polskie nazwy produktów kablowych ulegają znaczącej standaryzacji. O nowych zasadach w ich nazewnictwie poinformował Polski Komitet Terminologii Elektrycznej SEP wspólnie z Komitetem Technicznym PKN nr 8 ds. Terminologii, Dokumentacji i Symboli Graficznych, Oznaczeń Wielkości i Jednostek Miar w Elektryce.

Z dniem 12 października 2024 r. do zbioru Polskich Norm została oficjalnie wprowadzona norma PN-IEC 60050-461:2024-09 pt. Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki (IEV) – Część 461: Kable elektryczne. Za przygotowanie polskiej wersji dokumentu odpowiadał Polski Komitet Terminologii Elektrycznej SEP we współpracy z Komitetem Technicznym PKN nr 8 ds. Terminologii, Dokumentacji i Symboli Graficznych, Oznaczeń Wielkości i Jednostek Miar w Elektryce.

Wprowadzenie nowej normy to efekt dwuletnich prac zespołu specjalistów, którego zadaniem było ujednolicenie i dostosowanie terminologii do międzynarodowych standardów. Szczególnym wyzwaniem okazało się właściwe tłumaczenie angielskich terminów „cable” i „cables”. Dotychczas w języku polskim funkcjonowały równolegle określenia „kabel” i „przewód”, często używane wymiennie, co prowadziło do licznych nieporozumień, zwłaszcza w kontekście tłumaczeń i dokumentacji technicznej.

W świetle nowej normy polski „przewód” staje się „kablem”

W krajach anglojęzycznych, podobnie jak w większości języków europejskich, funkcjonuje jedno pojęcie odpowiadające „cable”. Polska tradycja terminologiczna była w tym zakresie bardziej złożona. Przykładowo, w budownictwie przyjęło się używać terminu „przewód” w odniesieniu do różnych instalacji – wodociągowych, wentylacyjnych czy elektrycznych. Z chwilą wejścia Polski do Unii Europejskiej i konieczności dostosowywania terminologii do norm europejskich, konieczna stała się jednak unifikacja pojęć.

Norma PN-IEC 60050-461:2024-09 wprowadza jednoznaczną klasyfikację – w polskiej wersji obowiązuje nazewnictwo bazujące na słowie „kabel”. I tak np. dotychczasowy „przewód jednożyłowy” zostaje nazwany:

IEV 461-06-02: kabel jednożyłowy – kabel zawierający tylko jedną żyłę izolowaną
(ang. single-conductor cable; single-core cable), a w innych językach odpowiednio:

Einleiterkabel, n; einadriges Kabel, n
cable unipolar
câble à un conducteur, m; câble unipolaire, m
одножильный кабель
yksijohdinkaapeli
cavo unipolare
дан дамжуулагчтай кабель
enlederkabel
einleiarkabel
cabo monocondutor
enovodniški kabel
enledarkabel

Analogiczne zmiany obejmują szereg innych nazw dotychczas opartych o termin „przewód”. Zgodnie z przyjętą terminologią, poprawne obecnie określenia to:

• kabel izolowany (dawniej: przewód izolowany)
• kabel giętki (dawniej: przewód giętki)
• kabel elastyczny (dawniej: sznur)
• kabel napowietrzny (dawniej: przewód napowietrzny izolowany)
• kabel grzejny (dawniej: przewód grzejny)
• kabel pomiarowy (dawniej: przewód pomiarowy)
• kabel zapłonowy (dawniej: przewód zapłonowy)
• kabel kompensacyjny (dawniej: przewód kompensacyjny)
• kabel przyłączeniowy (dawniej: przewód przyłączeniowy)

Wyjątkiem pozostają sytuacje, w których tłumaczenie terminu angielskiego odnosi się do funkcji przewodzenia innej niż przesył energii – np. earth conductor czy shield bonding lead, gdzie dopuszczalne pozostaje użycie słowa „przewód” (np. „przewód uziemiający”).

Dlaczego zdecydowano o ujednoliceniu nazewnictwa?

Nowa norma ma kluczowe znaczenie dla branży elektrotechnicznej. Po pierwsze – eliminuje niejednoznaczności w tłumaczeniach, szczególnie w dokumentach technicznych tworzonych lub analizowanych z udziałem systemów sztucznej inteligencji, takich jak PKN System Trados. Po drugie – ułatwia proces edukacji, certyfikacji i międzynarodowej współpracy inżynierów oraz projektantów.

Mimo postępu, proces dostosowywania wszystkich obowiązujących norm do nowych standardów będzie przebiegał stopniowo – aktualnie istnieją jeszcze dziesiątki dokumentów zawierających niezgodne lub przestarzałe tłumaczenia terminów „cables”.

Apel SEP do środowiska technicznego

Stowarzyszenie Elektryków Polskich apeluje do autorów publikacji technicznych oraz redakcji czasopism branżowych o systematyczne wdrażanie nowej terminologii we wszystkich materiałach informacyjnych, edukacyjnych i normatywnych. Tylko dzięki wspólnym działaniom możliwe będzie osiągnięcie pełnej spójności i klarowności przekazu w dziedzinie elektrotechniki.

Źródło: Polski Komitet Terminologii Elektrycznej SEP

Artykuł Zmiana nazwy przewód/kabel w Polskich Normach pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.