2 lutego spółka skierowała do konsultacji projekt „Planu rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2027-2036” (w skrócie PSRP – Plan Rozwoju Sieci Przesyłowej). Dokument zakłada rekordowe nakłady inwestycyjne oraz gruntowną przebudowę krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE), która ma odpowiedzieć na wyzwania związane z dekarbonizacją, rozwojem źródeł OZE oraz planowaną budową elektrowni jądrowych.

Łączne nakłady inwestycyjne w nadchodzącej dekadzie oszacowano na poziomie 66 mld zł. Tak duża skala wydatków wynika z konieczności dostosowania sieci do całkowicie nowej geografii wytwarzania energii w Polsce – przesunięcia środka ciężkości produkcji prądu z południa (węgiel) na północ kraju (offshore, atom).

Kluczowe cele i inwestycje: Atom i HVDC

Jednym z najbardziej innowacyjnych elementów planu jest kontynuacja prac nad połączeniem stałoprądowym (HVDC) północ-południe. Linia ta ma stać się „energetyczną autostradą”, umożliwiającą przesył ogromnych ilości energii z morskich farm wiatrowych oraz pierwszej polskiej elektrowni jądrowej do centrów przemysłowych na południu Polski.

Zgodnie z projektem do 2036 roku polska elektroenergetyka ma być gotowa na:

• Wyprowadzenie mocy z morskich farm wiatrowych na Bałtyku (planowane 13,9 GW).
• Przyłączenie pierwszej elektrowni jądrowej na Pomorzu oraz rozwój małych reaktorów modułowych (SMR).
• Obsługę dynamicznego wzrostu OZE: prognozy zakładają wzrost mocy w fotowoltaice do 43 GW oraz w lądowej energetyce wiatrowej do 28 GW.
• Zaspokojenie rosnącego popytu: PSE przewidują, że roczne zużycie energii netto w 2040 r. może wynieść ok. 260 TWh, co wiąże się m.in. z elektryfikacją transportu i ciepłownictwa oraz rozwojem centrów danych.

Bezpieczeństwo i stabilność systemu

Rozbudowa infrastruktury przesyłowej to nie tylko nowe kilometry linii, ale także zaawansowane systemy zarządzania. PSE kładzie duży nacisk na elastyczność KSE, co przy rosnącym udziale niesterowalnych źródeł odnawialnych jest kluczowe dla zachowania bezpieczeństwa dostaw. Plan uwzględnia również rozwój wielkoskalowych magazynów energii oraz modernizację połączeń transgranicznych, co zwiększy możliwości importu i eksportu energii w ramach europejskiego systemu.

Konsultacje społeczne

Zgodnie z przepisami Prawa energetycznego, projekt planu został poddany szerokim konsultacjom. Wszyscy zainteresowani – od uczestników rynku po odbiorców indywidualnych – mogą zgłaszać swoje uwagi do 23 lutego 2026 r. za pośrednictwem formularza dostępnego na stronie PSE pod linkiem.

Po zakończeniu etapu konsultacji i analizie zgłoszonych wniosków, ostateczna wersja planu zostanie przedstawiona do uzgodnienia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (URE). Po przeprowadzeniu konsultacji dokument trafi do uzgodnienia z Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki, a następnie będzie podstawą do prowadzenia inwestycji przez PSE.

Dokumenty do pobrania:
> Projekt Planu rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2027-2036
> Formularz zgłoszeniowy uwag i wniosków do projektu PRSP

Artykuł Nowy plan rozwoju Polskich Sieci Elektroenergetycznych na lata 2027-2036 pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Z analizy Polskiego Towarzystwa Ekspertów Dochodzeń Popożarowych (PTEDP) wynika, że problem dotyczy przede wszystkim budynków mieszkalnych, czyli domów jednorodzinnych i bloków. To właśnie tam dochodzi do największej liczby ofiar. Co godzinę na świecie w pożarach ginie średnio osiem osób, setki odnoszą obrażenia, a skutki ekonomiczne pochłaniają około 1 proc. produktu narodowego brutto wszystkich krajów. Jeżeli dodamy do tego fakt, że w Polsce od lat 80. liczba pożarów uległa niemal dziewięciokrotnemu wzrostowi, widać wyraźnie, że mamy problem systemowy, a nie serię przypadków.

Liczby, których nie widać w oficjalnych statystykach

Aż 66 proc. najtragiczniejszych w skutkach pożarów, czyli z ofiarami śmiertelnymi, ma miejsce w obiektach mieszkalnych. Przez ostatnie lata w Polsce średnio 500-600 osób rocznie ginęło w pożarach, a od 2 do 4 tysięcy odnosiło obrażenia. Są to dane zaniżone. Statystyki Państwowej Straży Pożarnej uwzględniają ofiary śmiertelne odnotowane na miejscu zdarzenia, ale już nie wszystkich tych, którzy umierają później w szpitalach na skutek rozległych poparzeń.

Nowe warunki techniczne: konieczne, ale spóźnione minimum

Na poziomie legislacyjnym trwają intensywne prace nad nowelizacją rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków. Projekt zakłada szereg zmian w zakresie ochrony przeciwpożarowej.

Jednym z kluczowych elementów w tym obszarze są bariery ogniowe na elewacjach i dachach budynków wielorodzinnych. Mają one działać jak „bezpieczniki”, zatrzymywać płomienie w określonej strefie, ograniczać rozprzestrzenianie się ognia po elewacji i pokryciu dachowym, wydłużać czas potrzebny na ewakuację oraz umożliwić strażakom skuteczną interwencję.

To rozwiązanie od lat stosowane w wielu krajach Europy, które w polskich realiach ma szansę realnie obniżyć liczbę tragicznych pożarów w zabudowie wielorodzinnej. Pozostałe zmiany porządkują szereg obszarów dotychczas pomijanych lub niedookreślonych w przepisach. Projekt przewiduje m.in. ograniczenie długości pasów izolacyjnych do 40 metrów i ich wyraźne oznakowanie, traktowanie przedsionków jako stref bezpieczeństwa dla ewakuacji, doprecyzowanie relacji między budynkami o różnej wysokości, co ma utrudnić przemieszczanie się ognia po dachach, a także doprecyzowanie zasad dotyczących przepustów instalacyjnych, otworów i izolacji ogniowych, szczególnie ważnych w budynkach wielorodzinnych.

Równolegle utrwalany jest obowiązek instalacji czujników tlenku węgla i pożaru w mieszkaniówce. Nowe przepisy po ponad 20 latach aktualizują dotychczasowe podejście nie tylko do bezpieczeństwa pożarowego, ale także do komfortu życia – wprowadzając m.in. klasy akustyczne, takie jak AQ-0, które lepiej chronią mieszkańców przed hałasem w gęstej, miejskiej zabudowie.

– To jest krok w dobrym kierunku, ale trzeba jasno powiedzieć, to początek nadrabiania zaległości z ostatnich dwóch dekad – ocenia Wiśniewski. – Rozporządzenie, które dziś jest aktualizowane, funkcjonowało w praktycznie niezmienionej formie ponad 20 lat. Technologia, materiały, gęstość zabudowy – wszystko się zmieniło – podsumowuje ekspert.

Mieszkaniówka poza radarem. „Stan zastały” w prawie

Zgodnie z Ustawą o Państwowej Straży Pożarnej, funkcjonariusze prowadzą tzw. czynności kontrolno-rozpoznawcze. Problem polega na tym, że przepisy nie obejmują budynków i pomieszczeń mieszkalnych. W praktyce oznacza to, że PSP ma ograniczone możliwości systematycznego nadzoru nad ochroną przeciwpożarową w domach i blokach.

– Nie możemy dalej udawać, że budynki mieszkalne to prywatna sprawa lokatorów, a rolą państwa jest jedynie wysłać straż, kiedy już się pali – mówi Wiśniewski. – Dzisiejsze wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej dla budynków mieszkalnych są zwyczajnie nieadekwatne. Mamy luki prawne i administracyjne, a ciągłe odwoływanie się do rozwiązań sprzed pięćdziesięciu lat utrwala tzw. stan zastały. To wygodne dla systemu, ale niebezpieczne dla ludzi – twierdzi prezes PTEDP.

Dom wykańczany „po godzinach”, kamienica na butlach z gazem

Słabości prawa widać szczególnie tam, gdzie codzienne wybory mieszkańców spotykają się z przestarzałą infrastrukturą. Na przedmieściach średnich i dużych miast domy jednorodzinne i szeregowce często oddawane są w stanie deweloperskim. Właściciele wykańczają je sami – kładą instalacje, montują kominki, decydują o materiałach. Zbyt często bez fachowej wiedzy, nadzoru i świadomości ryzyka.

– W Polsce pokutuje przekonanie, że „złota rączka” poradzi sobie ze wszystkim, elektryką, kominkiem, gazem. A każde poważne niedociągnięcie w tych obszarach może się skończyć pożarem lub wybuchem. W starych kamienicach i zwartym budownictwie śródmiejskim problemem pozostają archaiczne instalacje. W takich budynkach mamy do wyboru kompleksowy remont albo ciche przyzwolenie na to, że kiedyś coś się wydarzy. To nie jest już tylko kwestia techniki, ale decyzji systemowych i politycznych – komentuje Wiśniewski.

Inżynierowie ryzyka – brakujące ogniwo między ubezpieczycielem a państwem?

W ocenie PTEDP, samą zmianą przepisów technicznych nie da się jednak rozwiązać problemu. Potrzebne jest włączenie do systemu nowych aktorów – inżynierów ryzyka.

Dziś pracują oni przede wszystkim na rzecz ubezpieczycieli, szacując potencjalne straty i projektując strategie pokrycia szkód. Ich rola mogłaby być jednak znacznie szersza, od współokreślania standardów bezpieczeństwa, po audyty istniejących budynków.

– Inżynierowie ryzyka powinni stać się jednym z filarów systemu bezpieczeństwa pożarowego. To oni, we współpracy z ubezpieczycielami, mogą wymuszać lepsze standardy projektowe i eksploatacyjne. Państwo i straż pożarna nie są w stanie co roku wracać do tych samych budynków, sprawdzać każdej klatki, każdego komina. Zasoby kadrowe i prawne PSP są ograniczone. Bez odciążenia ich poprzez profesjonalny nadzór ryzyka będziemy wciąż działać reaktywnie, zamiast zapobiegawczo – dodaje Wiśniewski.

Kto pomaga ofiarom pożarów – państwo czy obywatele?

Tragiczne pożary za każdym razem uruchamiają falę solidarności. Zrzutki, zbiórki, pomoc sąsiedzka i wsparcie lokalnych samorządów pozwalają poszkodowanym stanąć na nogi. Ale za tym odruchem wzajemnego wsparcia kryje się niewygodne pytanie: kto powinien ponosić odpowiedzialność za pomoc ofiarom pożarów – system ubezpieczeń tworzony przez obywateli czy państwo poprzez administrację publiczną?

Eksperci dochodzeń popożarowych zwracają uwagę, że ich praca zbyt często kończy się na ustaleniu przyczyny zdarzenia. Tymczasem wnioski z analiz dotyczące ryzyka, powtarzalności błędów, słabych punktów w prawie mogłyby realnie wpłynąć na kształt przepisów i praktykę budowlaną.

– Dziś prawo nie wykorzystuje w pełni wiedzy ekspertów dochodzeń popożarowych. Potrzebna jest rewizja naszego statusu prawnego, tak aby wnioski z dochodzeń stawały się impulsem do realnych zmian w przepisach, standardach projektowych, praktykach zarządców budynków. Inaczej będziemy zapisywać kolejne raporty, a statystyki ofiar pożarów niewiele się zmienią – twierdzi Tomasz Wiśniewski.

„To moment, w którym trzeba przestać odkładać decyzje”

Nowelizacja warunków technicznych, rosnące statystyki szkód, dramatyczny bilans ofiar śmiertelnych – wszystko to tworzy moment, w którym trudno już udawać, że problem da się załatwić kosmetycznymi poprawkami. Eksperci PTEDP liczą, że tym razem dyskusja o bezpieczeństwie pożarowym nie skończy się na medialnych deklaracjach. Bo w statystykach, za każdym „zdarzeniem” stoi czyjeś życie, zdrowie i dorobek całego życia.

Źródło: Polskie Towarzystwo Ekspertów Dochodzeń Popożarowych

Artykuł Liczba pożarów w Polsce znowu rośnie pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Aktualne zdjęcia z jedynej w Polsce linii elektroenergetycznej o napięciu 750 kV, zaliczanej do sieci najwyższych napięć (NN), wykonane przez Pawła podczas wczorajszego biegu na 3 km (w butach roboczych 2 kg).

Linia 750 kV wyprowadzona jest z Chmielnickiej Elektrowni Jądrowej na Ukrainie, a zakończona w stacji elektroenergetycznej „Rzeszów” w miejscowości Widełka położonej w odległości około 17 km od Rzeszowa.

Linia nie była używana od 1993 roku, a w roku 2022 podjęto decyzję o jej ponownym uruchomieniu. W maju 2023 r. linia została oddana do użytku, ale na niższym napięciu (obecnie 400 kV) niż nominalne 750 kV. Przejście z napięcia 750 kV na 400 kV odbywa się po stronie ukraińskiej – aby uruchomić linię na 400 kV, stojące w Polsce autotransformatory 400/750 zostały zainstalowane na Ukrainie.

W latach 1995-2022 rozdzielnia 750 kV w stacji “Rzeszów” pozostawała okresowo pod napięciem 750 kV, ze względu na potrzeby kompensacji mocy biernej w sieci 400 kV przy zasilaniu rozdzielni od strony 400 kV naszego systemu elektroenergetycznego.

Artykuł Linia napowietrzna 750 kV Widełka – Chmielnicka EJ pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Królewski przykuc na złączu w Gnieźnie pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Norma PN-IEC 60050-461:2024-09 wprowadza nowe polskie nazwy produktów kablowych

Polskie nazwy produktów kablowych ulegają znaczącej standaryzacji. O nowych zasadach w ich nazewnictwie poinformował Polski Komitet Terminologii Elektrycznej SEP wspólnie z Komitetem Technicznym PKN nr 8 ds. Terminologii, Dokumentacji i Symboli Graficznych, Oznaczeń Wielkości i Jednostek Miar w Elektryce.

Z dniem 12 października 2024 r. do zbioru Polskich Norm została oficjalnie wprowadzona norma PN-IEC 60050-461:2024-09 pt. Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki (IEV) – Część 461: Kable elektryczne. Za przygotowanie polskiej wersji dokumentu odpowiadał Polski Komitet Terminologii Elektrycznej SEP we współpracy z Komitetem Technicznym PKN nr 8 ds. Terminologii, Dokumentacji i Symboli Graficznych, Oznaczeń Wielkości i Jednostek Miar w Elektryce.

Wprowadzenie nowej normy to efekt dwuletnich prac zespołu specjalistów, którego zadaniem było ujednolicenie i dostosowanie terminologii do międzynarodowych standardów. Szczególnym wyzwaniem okazało się właściwe tłumaczenie angielskich terminów „cable” i „cables”. Dotychczas w języku polskim funkcjonowały równolegle określenia „kabel” i „przewód”, często używane wymiennie, co prowadziło do licznych nieporozumień, zwłaszcza w kontekście tłumaczeń i dokumentacji technicznej.

W świetle nowej normy polski „przewód” staje się „kablem”

W krajach anglojęzycznych, podobnie jak w większości języków europejskich, funkcjonuje jedno pojęcie odpowiadające „cable”. Polska tradycja terminologiczna była w tym zakresie bardziej złożona. Przykładowo, w budownictwie przyjęło się używać terminu „przewód” w odniesieniu do różnych instalacji – wodociągowych, wentylacyjnych czy elektrycznych. Z chwilą wejścia Polski do Unii Europejskiej i konieczności dostosowywania terminologii do norm europejskich, konieczna stała się jednak unifikacja pojęć.

Norma PN-IEC 60050-461:2024-09 wprowadza jednoznaczną klasyfikację – w polskiej wersji obowiązuje nazewnictwo bazujące na słowie „kabel”. I tak np. dotychczasowy „przewód jednożyłowy” zostaje nazwany:

IEV 461-06-02: kabel jednożyłowy – kabel zawierający tylko jedną żyłę izolowaną
(ang. single-conductor cable; single-core cable), a w innych językach odpowiednio:

Einleiterkabel, n; einadriges Kabel, n
cable unipolar
câble à un conducteur, m; câble unipolaire, m
одножильный кабель
yksijohdinkaapeli
cavo unipolare
дан дамжуулагчтай кабель
enlederkabel
einleiarkabel
cabo monocondutor
enovodniški kabel
enledarkabel

Analogiczne zmiany obejmują szereg innych nazw dotychczas opartych o termin „przewód”. Zgodnie z przyjętą terminologią, poprawne obecnie określenia to:

• kabel izolowany (dawniej: przewód izolowany)
• kabel giętki (dawniej: przewód giętki)
• kabel elastyczny (dawniej: sznur)
• kabel napowietrzny (dawniej: przewód napowietrzny izolowany)
• kabel grzejny (dawniej: przewód grzejny)
• kabel pomiarowy (dawniej: przewód pomiarowy)
• kabel zapłonowy (dawniej: przewód zapłonowy)
• kabel kompensacyjny (dawniej: przewód kompensacyjny)
• kabel przyłączeniowy (dawniej: przewód przyłączeniowy)

Wyjątkiem pozostają sytuacje, w których tłumaczenie terminu angielskiego odnosi się do funkcji przewodzenia innej niż przesył energii – np. earth conductor czy shield bonding lead, gdzie dopuszczalne pozostaje użycie słowa „przewód” (np. „przewód uziemiający”).

Dlaczego zdecydowano o ujednoliceniu nazewnictwa?

Nowa norma ma kluczowe znaczenie dla branży elektrotechnicznej. Po pierwsze – eliminuje niejednoznaczności w tłumaczeniach, szczególnie w dokumentach technicznych tworzonych lub analizowanych z udziałem systemów sztucznej inteligencji, takich jak PKN System Trados. Po drugie – ułatwia proces edukacji, certyfikacji i międzynarodowej współpracy inżynierów oraz projektantów.

Mimo postępu, proces dostosowywania wszystkich obowiązujących norm do nowych standardów będzie przebiegał stopniowo – aktualnie istnieją jeszcze dziesiątki dokumentów zawierających niezgodne lub przestarzałe tłumaczenia terminów „cables”.

Apel SEP do środowiska technicznego

Stowarzyszenie Elektryków Polskich apeluje do autorów publikacji technicznych oraz redakcji czasopism branżowych o systematyczne wdrażanie nowej terminologii we wszystkich materiałach informacyjnych, edukacyjnych i normatywnych. Tylko dzięki wspólnym działaniom możliwe będzie osiągnięcie pełnej spójności i klarowności przekazu w dziedzinie elektrotechniki.

Źródło: Polski Komitet Terminologii Elektrycznej SEP

Artykuł Zmiana nazwy przewód/kabel w Polskich Normach pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Film dokumentujący m.in. wydobycie przy Elektrowni Bełchatów, plac budowy elektrowni jądrowej w Żarnowcu, produkcję w fabryce kotłów RAFAKO i pracę w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Podstaw Technologii i Konstrukcji Maszyn TEKOMA.

Na tle realiów roku 1986 swoje wizje związane z niedaleką przyszłością prezentują: sztygar z Bełchatowa, budowniczy Elektrowni Jądrowej w Żarnowcu, energetyk z Raciborza, automatyk z Warszawy, rolnik z Kietrza i stoczniowiec ze Szczecina.

Artykuł Plan polskiej energetyki na rok 2000 pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Największym producentem miedzi na świecie, z udziałem 27% globalnej produkcji, jest Chile. 

Na terytorium Chile znajdują się dwie największe kopalnie miedzi na świecie: Escondida i Collahuasi. Inna chilijska kopalnia Sierra Gorda to najważniejsza inwestycja zagraniczna polskiego koncernu miedziowego KGHM.

Za Chile plasuje się kolejny kraj Ameryki Południowej – Peru, odpowiedzialne za 10 proc. światowej produkcji. Ogółem aż 15 z 20 największych kopalni miedzi znajduje się w Ameryce Południowej, Północnej i Środkowej.

Według danych z 2022 Polska znajdowała się na 13. miejscu pod względem wydobycia miedzi z 2-procentowym udziałem w światowej produkcji.

Rola miedzi w transformacji energetycznej

Technologie kluczowe dla transformacji energetycznej, takie jak pojazdy elektryczne, akumulatory, panele słoneczne i turbiny wiatrowe, wymagają znacznie więcej miedzi niż ich odpowiedniki oparte na paliwach kopalnych. Na przykład zużycie miedzi w pojazdach elektrycznych jest nawet 4-krotnie większe niż w samochodach spalinowych. 

Według Copper Alliance systemy energii odnawialnej mogą wymagać nawet 12 razy więcej miedzi w porównaniu do konwencjonalnych systemów energetycznych. W związku z tym oczekuje się, że przy szybkim wdrożeniu tych technologii na dużą skalę, popyt na miedź w wyniku transformacji energetycznej wzrośnie do 2030 r. o prawie 600 proc.

W miarę przyspieszania elektryfikacji transportu i dalszego rozwoju odnawialnych źródeł energii będzie rosnąć też presja na uruchomienie większej liczby kopalń miedzi.

Źródło: visualcapitalist.com

Artykuł Najwięksi producenci miedzi na świecie pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Fachowo, regeneracja organów od ręki. Wątpiącym polecam poczytać opinie na Google Maps

Artykuł Posthumanopol Olecko pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Coraz mniej kWh można kupić za średnią pensję w Polsce pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Aktualna lokalizacja elektrowni jądrowych na terenie Europy. Mapa wygenerowana w serwisie https://www.flosm.de/en/powergrid.html

Artykuł Elektrownie atomowe w Europie 2021 pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.