17 maja 2021 r. doszło do jednego z największych i najbardziej spektakularnych incydentów w historii polskiej elektroenergetyki. W wyniku zdarzenia z systemu rzeczywiście wyłączono 10 z 11 bloków, co przełożyło się na nagłą utratę ok. 3640 MW mocy. Szczegółowy raport opublikowany przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) wykazał, jak dokładnie doszło do tej sytuacji.

Materiał opracowany na podstawie ustaleń wewnętrznej Komisji Badania Zakłócenia w PSE

Przebieg zdarzenia

• Błąd człowieka: Podczas prac związanych z instalacją nowej automatyki w polu Ołtarzew, dyżurny stacji pomylił szafki sterownicze.
• Zwarcie: Wycofał blokadę zabezpieczającą, co doprowadziło do zadziałania uziemnika i wywołania zwarcia o charakterze łukowym.
• Reakcja systemu: Z powodu zwarcia nastąpił potężny spadek napięcia. Zabezpieczenia w samej Elektrowni Bełchatów zadziałały prawidłowo – aby chronić generatory przed uszkodzeniem, odłączyły od sieci pracujące bloki energetyczne.

Czynniki potęgujące awarię

• Ukryte wady: Skutki błędu ludzkiego zostały poważnie spotęgowane przez trudnowykrywalne wady samej stacji w Rogowcu.
• Problem z uziemieniem: Uziemienie stacji pochodzące z lat 80. okazało się niezgodne z pierwotnym projektem, przez co nie było w stanie odprowadzić tak dużego prądu zwarciowego.

Jak poradzono sobie z kryzysem?

Z perspektywy krajowej było to ogromne wyzwanie, ponieważ nagle z systemu ubyło blisko 10% ówczesnej mocy wytwórczej. Do katastrofy (blackoutu) jednak nie doszło, ponieważ Polskie Sieci Elektroenergetyczne natychmiast zareagowały:

1. Uruchomienie rezerw: Błyskawicznie aktywowano rezerwy wirujące w innych elektrowniach oraz uruchomiono generację w elektrowniach szczytowo-pompowych.
2. Pomoc zagraniczna: Uruchomiono awaryjny import energii elektrycznej z systemów sąsiedzkich (m.in. z Niemiec, Czech i Słowacji).

Jak przekazał za pomocą Twittera Konrad Purchała, Dyrektor Departamentu Zarządzania Systemem w PSE, łącznie Polska importowała 5,5 GW energii elektrycznej, z czego 3,5 GW nieplanowo:

Dzięki tym skoordynowanym działaniom braki mocy nie były odczuwalne dla indywidualnych odbiorców, a Elektrownia Bełchatów stopniowo przywracała swoje bloki do pracy jeszcze tego samego wieczoru. Całe zdarzenie podsumowano w oficjalnym podcaście PSE:

Awaria stacji elektroenergetycznej Rogowiec zwraca uwagę na konieczność dywersyfikacji źródeł energii [komentarz analityka]

Niedostępność elektrowni, odpowiadającej w danym momencie za 17% mocy krajowej, miałaby poważniejsze skutki, gdyby nie rezerwy mocy w elektrowniach krajowych i zagranicznych. Zdaniem ekspertów, awaria przypomina, jak istotny udział w zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw ma udział Polski w zintegrowanym Europejskim Rynku Energii. Nie bez znaczenia jest także dalsza dywersyfikacja źródeł wytwórczych, budowa mniejszych jednostek gazowych i inwestowanie w OZE.

Tym razem z tak ogromnej awarii udało się wyjść bez większych konsekwencji. Eksperci z branży energetycznej przypominają jednak o konieczności zadbania o bezpieczeństwo energetyczne w Polsce.

– Problem stanowi przede wszystkim budowa tak dużych elektrowni. Sytuację uratowało relatywnie małe zapotrzebowanie na energię elektryczną w systemie oraz dostępność rezerw mocy w elektrowniach krajowych i zagranicznych. Gdyby nie to, awaryjne wyłączenie elektrowni odpowiadającej w danym momencie za 17% mocy w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym, mogłoby mieć poważniejsze skutki. To pokazuje, jak ważny jest dalszy rozwój połączeń transgranicznych, bez których stabilność dostaw mogłaby być zagrożona. Ale nie tylko. Po raz kolejny okazuje się, że konieczna jest dywersyfikacja źródeł energii, budowa mniejszych, elastycznych jednostek gazowych i dalszy rozwój OZE w Polsce – powiedział Kamil Maziarz, Portfolio Analyst z Axpo Polska.  

Problem z koncentracją mocy w dużych blokach

17 maja o godz. 16:34 doszło do zakłócenia na stacji elektroenergetycznej Rogowiec, czego efektem było wyłączenie 10 bloków Elektrowni Bełchatów o łącznej mocy 3640 MW. Dzięki reakcji służb, Krajowy System Elektroenergetyczny (KSE) pracował stabilnie i został zbilansowany przy użyciu elektrowni szczytowo-pompowych, dostępnej rezerwy w krajowych elektrowniach, a także międzyoperatorskiemu importowi z Niemiec, Czech i Słowacji.

– W ramach międzyoperatorskiej wymiany międzysystemowej importowaliśmy do 1400 MW energii elektrycznej. Niewykluczone, że bez wsparcia naszych sąsiadów doszłoby do ograniczenia dostaw energii. Awaria ta przypomina nam, jak istotny udział w zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw ma udział Polski w zintegrowanym Europejskim Rynku Energii – dodaje Kamil Maziarz.

To nie pierwsza tego typu awaria, w której nagła niedostępność dużej mocy wymaga wzmożonych środków. Prawie rok wcześniej, w nocy z 21 na 22 czerwca 2020 r. ulewne deszcze doprowadziły do zalania elektrowni. Woda unieruchomiła taśmociągi z węglem, co spowodowało wyłączenie czterech bloków energetycznych. W tym samym czasie do awarii doszło też w innych elektrowniach, m.in. – Kozienice, Jaworzno czy Włocławek. Ograniczona przez żywioł produkcja nie była w stanie pokryć zapotrzebowania na energię, przez co jej cena na Rynku Bilansującym skoczyła do blisko 1300 zł/MWh. Tym razem, pomimo początkowego opublikowania cen w godzinach awarii na poziomie 1500 zł/MWh, ostatecznie zostały one skorygowane do wartości nieprzekraczających 370 zł/MWh.

Źródło: PSE/Axpo Polska

Artykuł Przyczyny i przebieg awarii na stacji elektroenergetycznej Rogowiec [17 maja 2021] pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

2 lutego spółka skierowała do konsultacji projekt „Planu rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2027-2036” (w skrócie PSRP – Plan Rozwoju Sieci Przesyłowej). Dokument zakłada rekordowe nakłady inwestycyjne oraz gruntowną przebudowę krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE), która ma odpowiedzieć na wyzwania związane z dekarbonizacją, rozwojem źródeł OZE oraz planowaną budową elektrowni jądrowych.

Łączne nakłady inwestycyjne w nadchodzącej dekadzie oszacowano na poziomie 66 mld zł. Tak duża skala wydatków wynika z konieczności dostosowania sieci do całkowicie nowej geografii wytwarzania energii w Polsce – przesunięcia środka ciężkości produkcji prądu z południa (węgiel) na północ kraju (offshore, atom).

Kluczowe cele i inwestycje: Atom i HVDC

Jednym z najbardziej innowacyjnych elementów planu jest kontynuacja prac nad połączeniem stałoprądowym (HVDC) północ-południe. Linia ta ma stać się „energetyczną autostradą”, umożliwiającą przesył ogromnych ilości energii z morskich farm wiatrowych oraz pierwszej polskiej elektrowni jądrowej do centrów przemysłowych na południu Polski.

Zgodnie z projektem do 2036 roku polska elektroenergetyka ma być gotowa na:

• Wyprowadzenie mocy z morskich farm wiatrowych na Bałtyku (planowane 13,9 GW).
• Przyłączenie pierwszej elektrowni jądrowej na Pomorzu oraz rozwój małych reaktorów modułowych (SMR).
• Obsługę dynamicznego wzrostu OZE: prognozy zakładają wzrost mocy w fotowoltaice do 43 GW oraz w lądowej energetyce wiatrowej do 28 GW.
• Zaspokojenie rosnącego popytu: PSE przewidują, że roczne zużycie energii netto w 2040 r. może wynieść ok. 260 TWh, co wiąże się m.in. z elektryfikacją transportu i ciepłownictwa oraz rozwojem centrów danych.

Bezpieczeństwo i stabilność systemu

Rozbudowa infrastruktury przesyłowej to nie tylko nowe kilometry linii, ale także zaawansowane systemy zarządzania. PSE kładzie duży nacisk na elastyczność KSE, co przy rosnącym udziale niesterowalnych źródeł odnawialnych jest kluczowe dla zachowania bezpieczeństwa dostaw. Plan uwzględnia również rozwój wielkoskalowych magazynów energii oraz modernizację połączeń transgranicznych, co zwiększy możliwości importu i eksportu energii w ramach europejskiego systemu.

Konsultacje społeczne

Zgodnie z przepisami Prawa energetycznego, projekt planu został poddany szerokim konsultacjom. Wszyscy zainteresowani – od uczestników rynku po odbiorców indywidualnych – mogą zgłaszać swoje uwagi do 23 lutego 2026 r. za pośrednictwem formularza dostępnego na stronie PSE pod linkiem.

Po zakończeniu etapu konsultacji i analizie zgłoszonych wniosków, ostateczna wersja planu zostanie przedstawiona do uzgodnienia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki (URE). Po przeprowadzeniu konsultacji dokument trafi do uzgodnienia z Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki, a następnie będzie podstawą do prowadzenia inwestycji przez PSE.

Dokumenty do pobrania:
> Projekt Planu rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2027-2036
> Formularz zgłoszeniowy uwag i wniosków do projektu PRSP

Artykuł Nowy plan rozwoju Polskich Sieci Elektroenergetycznych na lata 2027-2036 pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

W lutym, zgodnie z planem, dotarły ostatnie partie odłączników, przekładników i ograniczników przepięć 400 kV. Trwa montaż aparatury pierwotnej w kolejnych polach przełączających.

Zakończyła się budowa kanałów kablowych, w których obecnie układane są przewody łączące zamontowaną aparaturę pierwotną z szafami sterowniczymi w budynku technologicznym.

W marcu na teren budowy przybył komplet szaf zabezpieczeniowych, które będą miały za zadanie zapewnić niezawodną pracę sieci przesyłowej poprzez monitorowanie i reagowanie na wszelkie zakłócenia.

Trwają też prace na innych frontach. Zakończyła się budowa wartowni, trwają prace przy budowie dróg wewnętrznych i ogrodzenia zewnętrznego. Wkrótce stacja zyska również asfaltowy dojazd do drogi powiatowej oraz oświetlenie.

Stacja 400 kV Choczewo to jeden z elementów infrastruktury elektroenergetycznej, dzięki której PSE będą mogły dostarczyć energię elektryczną, wyprodukowaną przez morskie farmy wiatrowe na Bałtyku do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, a co za tym idzie, przekazać ją odbiorcom w całym kraju. Zakończenie budowy i uruchomienie stacji Choczewo planowane jest w 2027 r.

Źródło: https://inwestycje.pse.pl/stacjachoczewo/

Artykuł Budowa stacji elektroenergetycznej 400 kV Choczewo pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Synchronizacja umożliwia państwom bałtyckim zarządzanie ich systemami elektroenergetycznymi w ścisłej współpracy ze wszystkimi innymi krajami Europy kontynentalnej, przy stabilnej i niezawodnej kontroli częstotliwości, znacznie zwiększając regionalne bezpieczeństwo energetyczne. Kraje bałtyckie, które wcześniej w zakresie zarządzania częstotliwością polegały na rosyjskim systemie IPS/UPS, teraz dołączyły do obszaru synchronicznego Europy kontynentalnej, w ramach którego funkcjonuje ponad 400 milionów klientów. Wszystkie połączenia elektryczne między państwami bałtyckimi a Rosją i Białorusią zostały trwale odłączone.

Proces ten nastąpił po latach skrupulatnych przygotowań i współpracy między operatorami systemów przesyłowych krajów bałtyckich (OSP): Elering (Estonia), Augstsprieguma tīkls (AST, Łotwa), Litgrid (Litwa) oraz ich odpowiedników w obszarze synchronicznym Europy Kontynentalnej. Polskie Sieci Elektroenergetyczne odpowiadały za koordynację i zarządzanie projektem – to za pośrednictwem polskiego systemu odbyła się synchronizacja. Niezbędna była także rozbudowa infrastruktury w krajach bałtyckich i w Polsce, która była współfinansowana przez Unię Europejską.

Synchronizacja była wspierana przez Unię Europejską i ENTSO-E, stowarzyszenie europejskich operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej. Ich wkład obejmował wytyczne techniczne, wiedzę operacyjną i prawną.

 – Przygotowania do synchronizacji trwały od kilkunastu lat i PSE były w nie zaangażowane od samego początku. To historyczne wydarzenie, ale na tym nasza współpraca się nie kończy. Trwają już przygotowania do budowy nowego połączenia Polska – Litwa Harmony Link, które jeszcze bardziej wzmocni bezpieczeństwo w regionie – powiedział prezes PSE Grzegorz Onichimowski.

 – Synchronizacja krajów bałtyckich z obszarem synchronicznym Europy kontynentalnej jest ważnym krokiem w kierunku wzmocnienia niezależności energetycznej i bezpieczeństwa Estonii, Łotwy i Litwy. Podkreśla również siłę europejskiej solidarności i współpracy w budowaniu bezpiecznej i opartej na współpracy przyszłości w energetyce – powiedział Zbyněk Boldiš, przewodniczący ENTSO-E.

Systemy elektroenergetyczne krajów bałtyckich dołączyły do obszaru synchronicznego Europy kontynentalnej po odłączeniu się od kontrolowanego przez Rosję systemu IPS/UPS, co nastąpiło w sobotę 8 lutego o godz. 8.09. Trzy państwa przeszły także tzw. test pracy wyspowej, w czasie którego musiały zarządzać swoimi systemami bez pracujących połączeń synchronicznych.

Źródło: Polskie Sieci Elektroenergetyczne

Artykuł Odłączenie systemu elektroenergetycznego Estonii od poradzieckiej infrastruktury energetycznej pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Ostatnie prace przed oddaniem linii 400 kV niedaleko Bydgoszczy – foto od Jarka

“Zanim energia elektryczna wytworzona w elektrowniach dotrze do odbiorców, w tym do naszych do-mów, przesyłana jest siecią linii o różnych poziomach napięć. Kluczowe znaczenie mają w tym względzie linie najwyższych napięć (220 kV i 400 kV), którymi prąd elektryczny z elektrowni przepływa do tzw. systemowych stacji transformatorowych o tym samym napięciu. Następnie liniami o napięciu 110 kV energia elektryczna przesyłana jest do stacji rozdzielczych o napięciu górnym 110 kV, gdzie następuje obniżenie napięcia do wartości 6, 10, 15, 20 lub 30 kV (tzw. napięcia średnie). Poprzez sieć linii napowietrznych i kablowych średniego, a następnie niskiego napięcia (400/230 V) prąd elektryczny dopływa do odbiorców, spośród których znaczącą grupę tworzą gospodarstwa domowe wykorzystujące energię elektryczną o napięciu 400/230 V.”

Więcej informacji o inwestycji w folderze informacyjnym:
Budowa-dwutorowej-linii-elektroenergetycznej-400-kV-Bydgoszcz-Pila.pdf

Artykuł Linia 400 kV Bydgoszcz – Piła pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Próba na mokro urządzenia gaśniczego transformatora TR2 na stacji elektroenergetycznej Płock 400/110 kV.

Artykuł Stacja elektroenergetyczna 400/110 kV Płock pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.