Jak podkreśla prezes Stowarzyszenia Inżynierów Telekomunikacji Piotr Kuriata, dotychczas to właśnie najmniejsze instalacje budziły liczne spory pomiędzy inwestorami a organami administracji.

„Nowelizacja jednoznacznie przesądza, że instalacje o wysokości do 3 metrów nie wymagają żadnych formalności administracyjnych. W praktyce oznacza to koniec sytuacji, w których niewielkie anteny były traktowane jak obiekty budowlane i podlegały czasochłonnym procedurom” – powiedział ekspert.

Instalowanie zamiast budowy – koniec sporów z urzędami

Według niego istotnym elementem zmian jest także wyraźne rozróżnienie między “instalowaniem” a “budową” w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

„Ustawodawca wskazał, że wykonanie instalacji radiokomunikacyjnej, również wraz z konstrukcją wsporczą, stanowi instalowanie, a nie budowę. W przypadku instalacji do 3 metrów ogranicza to ryzyko nadinterpretacji przepisów i zwiększa bezpieczeństwo prawne inwestorów oraz właścicieli nieruchomości” – zaznaczył.

Przedstawiciele branży podkreślają, że najmniejsze stacje są istotnym elementem rozwoju nowoczesnych sieci telekomunikacyjnych, w tym technologii 5G.

„To właśnie takie instalacje pozwalają na zagęszczanie infrastruktury w miastach i miejscach o dużym zapotrzebowaniu na transmisję danych. Brak obowiązku zgłoszenia czy pozwolenia umożliwia operatorom szybsze i bardziej elastyczne działanie” – ocenił Kuriata.

Ekspert zwrócił uwagę, że uproszczenie procedur nie oznacza obniżenia standardów bezpieczeństwa.

„Normy dotyczące emisji pól elektromagnetycznych pozostają bez zmian i nadal podlegają kontroli właściwych instytucji. Nowelizacja racjonalizuje proces inwestycyjny, ale nie rezygnuje z ochrony zdrowia i środowiska” – podkreślił.

Zdaniem przedstawicieli środowiska inżynierskiego największą wartością nowych przepisów jest wprowadzenie jednoznacznych zasad dotyczących najmniejszych instalacji radiokomunikacyjnych, co ma stanowić fundament sprawnej rozbudowy infrastruktury telekomunikacyjnej i dalszej cyfryzacji gospodarki oraz usług publicznych.

Źródło: Stowarzyszenie Inżynierów Telekomunikacji SIT

Artykuł Nowelizacja prawa budowlanego – maszty antenowe do wysokości 3 metrów bez zgłoszenia pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Brak odbioru budynku przez straż pożarną, grzywna sięgająca 5000 zł, a także odmowa wypłaty ubezpieczenia w razie pożaru czy zaczadzenia – to tylko niektóre z konsekwencji, jakie mogą spotkać właścicieli domów i mieszkań, którzy zignorują nowe przepisy dotyczące obowiązkowego montażu czujników dymu i czadu. Nowelizacja rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji weszła w życie końcem 2024 roku i stopniowo zaczyna obowiązywać różne typy budynków.

Jak zabezpieczyć nasze mieszkania, domy i uniknąć konsekwencji – analizuje Diana Knapczyk, radca prawny z kancelarii prawnej Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Obowiązkowe czujniki w domach i mieszkaniach

Nowe prawo nakłada obowiązek montażu czujników nie tylko w nowo powstałych budynkach, ale także w już istniejących. Dla nowych obiektów obowiązek ten obowiązuje od 23 grudnia 2024 roku. Dla budynków mieszkalnych już użytkowanych termin został przesunięty na 1 stycznia 2030 roku. Istniejące hotele muszą być wyposażone w czujki dymu i czadu od 30 czerwca 2026 roku. Przepisy wskazują, że co najmniej jedna autonomiczna czujka dymu musi znaleźć się w każdym lokalu mieszkalnym, a w przypadku domów jednorodzinnych – na każdym piętrze oraz w pobliżu sypialni. Czujki czadu obowiązkowo powinny być montowane w pomieszczeniach, gdzie dochodzi do procesu spalania, jak kotłownie, łazienki z piecykami gazowymi czy pokoje z kominkiem.

Sankcje za brak czujników: grzywna, odmowa odbioru, brak odszkodowania

Choć rozporządzenie nie przewiduje wprost sankcji za brak montażu czujników, kary istnieją – i są dotkliwe. Przede wszystkim, budynki niespełniające wymogów mogą nie uzyskać odbioru od Państwowej Straży Pożarnej, co skutkuje brakiem możliwości ich legalnego użytkowania.

– Właściciele budynków powinni pamiętać, że za brak wymaganych czujników mogą zostać ukarani mandatem, a w skrajnych przypadkach – grzywną do 5 000 zł, choć zgodnie z przepisami możliwa jest nawet kara aresztu. To nie są tylko techniczne drobiazgi, ale obowiązki wynikające z przepisów o ochronie przeciwpożarowej. Niewyposażenie budynku w czujniki może zostać uznane za rażące niedbalstwo, skutkujące wyłączeniem odpowiedzialności ubezpieczyciela – podkreśla Diana Knapczyk radca prawny z kancelarii Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Tragiczne statystyki: dziesiątki ofiar, setki poszkodowanych

W kontekście wprowadzenia nowych przepisów warto przypomnieć ponurą rzeczywistość. Jak wynika z danych Państwowej Straży Pożarnej, w 2023 roku w Polsce doszło do ponad 29 tys. pożarów w budynkach mieszkalnych. W wyniku tych zdarzeń zginęło 425 osób, a 3244 zostały ranne. Tylko w ubiegłym sezonie grzewczym odnotowano 1850 przypadków zatrucia czadem, z czego ponad 50 zakończyło się śmiercią.

– Te liczby nie kłamią. Zaledwie jedna czujka może uratować życie – a mimo to wciąż wiele osób ignoruje ten obowiązek. Brak czujników to igranie z losem. Tylko w zeszłym roku z powodu pożarów i zaczadzeń zginęło kilkaset osób. To niedopuszczalne w XXI wieku. Podobne przepisy obowiązują w wielu krajach Unii Europejskiej – komentuje Diana Knapczyk radca prawny z kancelarii Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Czujka to nie fanaberia – to konieczność

Zasada jest prosta: jeśli w domu znajduje się kominek, piecyk gazowy, bojler lub inne urządzenie grzewcze – należy zainstalować czujnik czadu. Jeśli mieszkasz w budynku wielorodzinnym, czujka dymu powinna znaleźć się w każdym lokalu. Ignorowanie tego obowiązku może kosztować nie tylko pieniądze, ale – co najważniejsze – życie swoje lub bliskich. Warto już dziś upewnić się, że dom lub mieszkanie spełnia nowe wymogi. Koszt jednej czujki to wydatek rzędu kilkudziesięciu złotych – zdecydowanie mniej niż życie, zdrowie i bezpieczeństwo.

Źródło: Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Artykuł Odmowa odbioru budynku bez czujników dymu i czadu, kara grzywny, a w razie pożaru – brak odszkodowania pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

W bardzo starych domach wciąż można spotkać przyłącze jednofazowe zabezpieczone dwoma topikami – po jednym na żyłę. Mało kto dziś już pamięta, że początki elektryfikacji Polski to nie było TN, TT, tylko IT jak cały kraj długi i szeroki.

Niestety praktycznie od zawsze roiło się od domorosłych elektryków robiących na zasadzie “skoro działa to jest dobrze”! Doziemienia (połączenie jednego lub więcej biegunów z uziomem, ziemią lub otoczeniem) były bardzo częste – nie tyle wskutek awarii, co majstrowania przez ww. domorosłych kręcidrutów. Tym sposobem w znaczącej większości miejsc w miejsce IT, pojawiło się “zerowanie” zwane również jako TN-C.

W przypadku gdy uziemienie punktu neutralnego transformatora było zbyt “słabe” (zbyt wysoka rezystancja), układ sieci zwał się TT. Nie gwarantuje on niskiego napięcia (ziemia vs N) jakie, przynajmniej w teorii, jest bezpieczne dla człowieka. W takim przypadku nie ma innej opcji, trzeba posiadać własne lokalne uziemienie spełniające warunek SWZ… Niniejszy artykuł jest o zerowaniu, a nie o układzie TT, więc dalej o tym nie będzie. Niemniej jednak, w bardzo wielu miejscach w Polsce można spotkać się z układem TT i należy mieć to zawsze na uwadze. Pomylenie układu sieci TT z TN niesie ze sobą katastrofalne skutki.

Zerowanie i PEN w polskich przepisach

Nie od wczoraj wiadomo, że przepisy i tak samo normy, nie zawsze są zbyt dobrze przemyślane i nie da się wszystkiego przewidzieć. Kiedyś gniazda z bolcem (stykiem ochronnym mówiąc bardziej prawidłowo) były wymagane tylko w pomieszczeniach wilgotnych i mokrych – czyli w kuchni i w łazience. Wszak w innych pomieszczeniach człowiek jest nieśmiertelny

Gniazdo jednofazowe, trzy styki i tylko dwa przewody. Po co prowadzić trzy przewody, skoro jeden może pełnić podwójną funkcję? Taka piękna oszczędność, ale czy na pewno?

Ten wspólny przewód, aż do 1996 roku nazywał się “zero” – obecnie to tzw. przewód ochronno-neutralny (PEN). Oczywiście teraz mamy jeszcze neutralny (N) i ochronny (PE, czasami zdarza się też E w celach technicznych). Niestety wciąż można spotkać niedouczonych elektryków, którzy tego nie rozumieją i mówią “zero” na wszystkie powyższe, a często nie da im się wytłumaczyć, że to ma jednak jakieś znaczenie. Tak samo jak kiedyś można było produkować samochody z jednym tylko hamulcem, bo co złego może się stać?

Bardzo szybko okazało się, że coś co ma chronić przed utratą życia, mogło samo w sobie pozbawić życia w drastyczny sposób, czyli przez długotrwałe porażenie. Warto tu przypomnieć, że podczas porażenia bardzo często dochodzi do bardzo silnego i mimowolnego skurczu naszych własnych mięśni, co uniemożliwia uwolnienie się. Wybitnie nieprzyjemny sposób na własny koniec.

A jak może do tego dojść? Chyba nikt mnie nie wyzwie od głupców, gdy powiem, że przewody i łączenia nie są niezniszczalne i nie są bezawaryjne. Korozja, naprężenia mechaniczne, ciągłe wkładanie i wyciąganie wtyczki – co może pójść nie tak?

Przykład z życia. Pewien Kowalski pichcił sobie i dzieciom ciasto w piekarniku elektrycznym. Piekarnik w pierwszej klasie ochronności i obudowa porządnie połączona ze stykiem ochronnym. Równocześnie z pieczeniem ciasta, w puszce łączeniowej też się piekło i pech chciał, że najbardziej na “zerze” (obecnie PEN). W końcu to łączenie poszło w p… i ciągłość poszła się… wiadomo co.

No, ale przewód fazowy wciąż ma zachowaną ciągłość. Napięcie z tego przewodu fazowego “sobie idzie” poprzez grzałkę i chciało by “wrócić” do gniazdka, w którym “szczęśliwie” jest zerowanie, tak bardzo znane z PRL-u.

Tym samym, niebieski przewód od piekarnika ma napięcie względem ziemi (otoczenia, mówiąc bardziej precyzyjnie), no i przez zerowanie (mostek), to napięcie sobie śmiga naokoło do bolca i stamtąd do obudowy.

Pech chciał, że pan Kowalski jedną ręką trzymał obudowę tego wspaniałego urządzenia, a drugą ręką trzymał uziemioną rurę. Zdecydowanie nie chciałbym być w jego skórze, a wiele osób mogłoby o tym opowiedzieć, gdyby tylko wciąż żyli. Prąd nie wybiera kiedy, gdzie i nie daje żadnych ostrzeżeń.

Dnia 1 kwietnia 1996 roku, czyli prawie trzy dekady temu, zerowanie zostało prawnie zabronione – zarówno poprzez rozporządzenie, jak i normy. Wiele na to wskazuje, że do niektórych “elektryków” ta informacja jeszcze nie dotarła

Obwieszczenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – § 183. punkt 1, podpunkt 2:

W instalacjach elektrycznych należy stosować (…) oddzielny przewód ochronny i neutralny, w obwodach rozdzielczych i odbiorczych.

Oczywiście prawo nie działa wstecz i przy wymianie gniazda nie ma obowiązku wymiany obwodu, więc wtedy i tylko wtedy ponownie wykonujemy zerowanie.

Co kiedy pomieszczenie mamy zasilone dwoma żyłami tzn. w układzie TN-C i równocześnie chcemy wydłużyć ten obwód, dołożyć przewód albo po prostu wymienić instalację tylko w tym pomieszczeniu?

Prawda jest taka, że ile osób, tyle interpretacji norm i przepisów. Wielokrotnie można usłyszeć bzdury w stylu, że niby nie wolno dokonywać podziału w puszce łączeniowej albo że niby każdy podział należy uziemić.

Osobiście oczami wyobraźni widzę, jak w blokach z każdego jednego mieszkania wychodzi po dwadzieścia przewodów 16 mm^2, które idą po ścianie do ogródka pod blokiem i jeszcze każdy idzie do osobnej szpili (uziomu pionowego). Jak długo żyje, to czegoś takiego nigdy na oczy nie widziałem.

Uziemienie w układach TN, tzn. TN-C, TN-C-S oraz TN-S jest zalecane. Słowo zalecane nie jest synonimem słowa wymagane. Jedno głupie słowo, ale wielu pseudo-elektryków czyta normy tak jakby chcieli aby były napisane, a nie tak jak są. Jeszcze gorzej jak ktoś opowiada jakąś bzdurę tego rodzaju, a reszta robi głuchy telefon. W zupełności wystarczy samemu przeczytać normy, na spokojnie, pamiętając o tym, że nikt z nas nie jest nieomylny i bardzo bardzo łatwo o nadinterpretację.

Przewód PEN w układzie TN-C

Mówiąc o nadinterpretacjach norm: chyba najbardziej częstym przypadkiem jest przewód PEN czyli ochronno-neutralny w układzie TN-C.

Ten kluczowy fragment normy to “Przewód PEN powinien mieć przekrój poprzeczny minimum…”. Powinien mieć czyli mieć powinien. Proste jak drut. Jednak jakiś misiek z internetu (może nawet po środkach odurzających) zinterpretował to trochę odwrotnie – czyli że jeśli przewód PEN ma mniejszy przekrój niż w tej normie, to nie jest on PEN-em. Zaraz zaraz, gdzie i w której normie jest tak napisane, że PEN to nie jest PEN? Może jeszcze pójdziemy o krok dalej i powiemy, że nie jest to wtedy przewód? Widocznie dzisiejsze normy nie są dostatecznie idiotoodporne.

To dla jasności jeszcze raz: Powinien mieć, czyli powinien mieć. Układ sieci to układ połączeń, a nie przekrój przewodów. To że normy się nie zmieniły, to nie znaczy, że jakiś przewód nagle magicznie przestał pełnić funkcję, którą pełnił przez dekady… Najzwyczajniej w świecie ten PEN nadal jest PEN-em, z tą tylko różnicą iż jego przekrój nie spełnia obecnej normy.

Równie dobrze mogłyby się zmienić normy dotyczące np. rozmiarów schodów w taki sposób iż schody powinny mieć 1 mm więcej. Czy wtedy schody Kowalskiego zbyt wąskie o 1 mm wciąż są schodami, czy już nie? Na tej samej zasadzie niektórzy wesoło twierdzą, że PEN nie jest PEN-em kiedy ma przekrój 6 mm^2 Cu. Niestety nie mają racji, bo wciąż to jest PEN, tylko że niespełniający ww. wymogu minimalnego przekroju. I to nawet jak został położony po opublikowaniu tej normy.

Podsumowując:

• Zerowanie wykonujemy tylko przy wymianie osprzętu i tylko gdy uprzednio było ono tam wykonane. Jeśli to tylko możliwe, to wymieniamy obwód, dokonując podziału PEN możliwie jak najwcześniej.
• Wymieniając lub kładąc przewód, prowadzimy osobny N i osobny PE. Jeśli początek tego przewodu znajduje się w puszce łączeniowej, to podział dokonujemy wewnątrz niej.
• Uziemienie punktu podziału (TN-C-S) jest zalecane. Nawet bardzo zalecane, ale nie jest ono obowiązkowe. W razie awarii PEN na sieci i braku tego uziemienia, szkody zwykle są znacznie większe niż materiał i koszt wykonania uziomu.
• PE (przewód lub styk ochronny) zapewniamy zawsze, niezależnie czy PEN jest cienki jak włos, czy gruby jak beczka na wino.

I jeszcze ciekawostka przyrodnicza. Często w budownictwie mieszkaniowym elektromonter z cząstkową wiedzą dokonuje podziału w rozdzielnicy i tuż za punktem podziału montuje SPD – i w tym SPD przewód N zaraz za podziałem jest wprowadzony na jeden z torów ogranicznika. Zakładając 10 cm przewodu i opracowania uwzględniające skrajne przypadki spadku napięcia 1 kV na 1m przewodu podczas przepięcia i zadziałania SPD, to wychodzi maksymalnie 100 V. W tym wypadku ograniczenie przepięcia jest praktycznie zerowe. Rezystancja warystora nie spadnie wystarczająco aby był jakikolwiek pożytek, a iskiernik nie zrobi kompletnie nic. Ten jeden tor to niepotrzebny koszt oraz niepotrzebne dodatkowe łączenie na torze N…

Sprawdź poprzedni artykuł o podziale przewodu PEN:

Artykuł Zerowanie gniazd – dawniej i obecnie pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Dlaczego zmieniono dyrektywę europejską?

W dniu 30 maja 2018 roku Parlament Europejski i Rada dokonały zmiany dyrektywy 2010/31/UE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i jednocześnie zmieniły dyrektywę 2012/27/UE wprowadzając nową dyrektywę 2018/844/UE. W pierwszym punkcie preambuły tego dokumentu czytamy:

„Unia jest zaangażowana w działania na rzecz rozwijania zrównoważonego, konkurencyjnego, bezpiecznego i niskoemisyjnego systemu energetycznego. Unia energetyczna i ramy polityki klimatyczno-energetycznej do 2030 r. ustanawiają ambitne zobowiązania Unii do dalszej redukcji emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 40 % do 2030 r. w porównaniu z 1990 r., do zwiększenia udziału energii ze źródeł odnawialnych w zużyciu energii, do uzyskania oszczędności energii zgodnie z poziomem ambicji Unii, a także do wzmocnienia bezpieczeń­stwa energetycznego, konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju Europy.”

Tak solidna redukcja może wynikać tylko z bardzo konkretnych, szeroko rozumianych działań przy wykorzystaniu najnowszych technologii. Aby było to możliwe należy wprowadzać regulacje prawne oraz środki organizacyjno-ekonomiczne wspierające wszelkie możliwe działania zmierzające do tego celu. Działania te muszą być prowadzone wielotorowo i być ze sobą synchronizowane. Jako podstawę systemu przyjęto wymagania budowlane dla wszystkich budynków i jak najszerszej infrastruktury miejskiej.

Przepisy w sprawie budowy stacji ładowania – przyspieszenie rozwoju infrastruktury

W dalszej części dyrektywy znajdują się też konkretne wskazania dotyczące działań mających na celu dalsze zmniejszenie emisji dwutlenku węgla, co możemy wyczytać z punktu 22. i dalszych:

„(22) Innowacje i nowe technologie umożliwiają również wspieranie przez budynki ogólnej dekarbonizacji gospodarki, w tym sektora transportu. Budynki mogą na przykład być wykorzystywane do pobudzania rozwoju infrastruktury niezbędnej do inteligentnego ładowania pojazdów elektrycznych oraz zapewniać bazę dla państw członkowskich, jeżeli zdecydują się one na wykorzystanie akumulatorów samochodowych jako źródła energii.”

W dyrektywie wskazano na korzystną z ekonomicznego i logicznego punktu widzenia okoliczność, iż dokonując termomodernizacji i modernizacji instalacji elektrycznych istnieje możliwość instalowania po niższych kosztach stacji ładowania pojazdów w ramach nowej infrastruktury budynków (nie tylko użyteczności publicznej, ale i mieszkaniowo-komercyjnych, jak np. hoteli, czy apartamentowców). Jako ciekawy aspekt należy tu też wziąć pod uwagę, że w ramach infrastruktury budynków przewiduje się instalowanie odnawialnych źródeł energii, które mogą być wykorzystane bezpośrednio do ładowania. Oczywiście państwa członkowskie UE, powinny rozwijać mobilność elektryczną poprzez uwzględnienie jej w infrastrukturze miast i komunikacji miedzy miastowej, aby na zasadzie synergii miejsca ładowania były coraz bardziej rozpowszechnione i rozwijały się w harmonii z mikroenergetyką. [1]

Do roku 2025 państwa członkowskie powinny ustanowić zmiany w prawie krajowym, aby budynki niemieszkalne posiadające ponad 20 miejsc parkingowych zostały wyposażone w stacje ładowania pojazdów elektrycznych. W planowaniu należy uwzględniać nie tylko pojazdy samochodowe, ale i rowery elektryczne, skutery, a także pojazdy dla osób z ograniczeniami poruszania się. Rozwój tej infrastruktury powinien być wspierany przez budowę wyposażenia parkingów oraz systemów powiadamiania o lokalizacji i zajętości punktów ładowania oraz taryfikacji za pobór energii.

Ważne i konkretne wytyczne przynosi artykuł 8. Dyrektywy: „Systemy techniczne budynku, elektromobilność oraz wskaźnik gotowości budynków.” Nowo budowane budynki mieszkalne i niemieszkalne powinny być wstępnie przygotowane do instalowania nowej infrastruktury poprzez uwzględnienie przebiegu przyszłych tras kablowych (tzw. struktura kanałowa) – dotyczyć to będzie pozwoleń na budowę przyznawanych po 10 marca 2021 roku. Artykuł ten uszczegóławia i konkretyzuje wiele zagadnień wspomnianych wyżej.

Należy podkreślić, że wymagania dotyczące systemów ładowania dla budynków publicznych są już określone i wdrażane na bieżąco. Zatem jest pewne, że stacji ładowania będzie coraz więcej i znalezienie punktu ładowania będzie z każdym miesiącem coraz łatwiejsze.

Właściwie jak i gdzie najlepiej naładować samochód?

Z powodu istnienia wielu rozwiązań odpowiedź na tak postawione pytanie nie jest łatwa. Z technicznego punktu widzenia można bowiem naładować samochód:

• w normalnym, domowym gniazdku sieciowym
• za pomocą przenośnej ładowarki
• w stacjonarnej, publicznej stacji ładowania (Rys. 1)

i wreszcie za pomocą energii:

• prądu zmiennego (AC) lub
• prądu stałego (DC)

Aspekty ekonomiczne są jeszcze inne:

• czas (efektywność) pojedynczego ładowania
• koszt ładowania (energii elektrycznej zużytej)
• czas oczekiwania na dostęp do ładowarki [2]

Najprawdopodobniej posiadacze samochodów elektrycznych będą je na co dzień ładować w domu lub w miejscu pracy (w trybie wolnym) oraz na stacjach paliw, czy parkingach w trybie szybkim. Najwolniejszym sposobem ładowania jest wykorzystanie „zwykłego” gniazda domowego, co jest oczywiście bezpieczne i w przypadku korzystania z taryfy nocnej nieco tańsze.

Szybszym sposobem jest wykorzystanie ładowarki na prąd zmienny 230 V lub 3×400 V. Bez specjalnych zabezpieczeń można tym sposobem ładować pojazdy o mocy od 2 do 13 kW, a w przypadku zastosowania modułów specjalistycznych (EVSE) moc wzrasta nawet do 22 kW. Czas takiej operacji wynosi na poziomie 2-5 godzin, a więc jest akceptowalny w czasie planowanego dłuższego postoju.

Specjalizowaną ładowarkę można oczywiście zastosować w warunkach domowych – ładowanie będzie wówczas nie tylko szybsze, lecz istnieje również możliwość wykorzystywania baterii samochodowych jako systemu podtrzymania zasilania dla wybranych urządzeń (układ dwukierunkowy).

Najszybszym sposobem ładowania jest wykorzystanie prądu stałego i specjalizowanych stacji ładowania. Wówczas nie tylko zwiększa się potencjalna moc pojazdu nawet do około 150 kW, ale i jego czas. Dla mocy powyżej 100 kW należy stosować kable chłodzone cieczą.

Oczywiście przy dużych mocach warto zwrócić szczególną uwagę na strategię kosztową ładowania.

Ładowarka może posiadać wymienne wtyki, dzięki czemu można ją podłączyć do zwykłego gniazda 1-fazowego 230 V AC lub 3-fazowego 3×400 V AC (czyli tzw. „siły”).

W zależności od typu gniazda ładowarka może ładować pojazd następującymi wartościami prądu uzyskując przy tym odpowiednią moc:

• 230 V – 6 A, 10 A, 16 A – moc 3,5 kW – czas ładowania baterii 23 kWh ok. 7 godzin
• 400 V – 32 A – moc 7,1 kW – czas ładowania baterii 23 kWh ok. 4 godzin

Ładowarka posiada wyświetlacz, który wskazuje:

• wybrany prąd ładowania
• temperaturę ładowarki oraz złącza
• napięcie ładowania
• zużytą energię podczas ładowania

Prąd ładowania wybiera się za pomocą dwóch dołączonych do niej kart zbliżeniowych RFID. Ładowarka może być wykorzystana do każdego samochodu posiadającego standard IEC62196 typ 2. Jest to przykład bardzo uniwersalnego rozwiązania dla osób, które chcą urządzenie ładujące mieć zawsze ze sobą, licząc na dostęp do zwykłych gniazd sieciowych.

Na rysunku powyżej pokazano stację ładowania o mocy 2×22 kW (możliwość jednoczesnego ładowania dwóch samochodów z gniazd typu 3. i 2.). Stacja wykrywa upływ prądu 6 mA i jest wyposażona w wyłączniki różnicowo-prądowe typu A. Posiada też pełną ochronę przepięciową, kontrolę temperatury oraz w wypadku zaniku zasilania automatycznie zwalnia blokadę gniazdka. Stacje ładowania zapewniają również możliwość zakupu energii i informacji o jej wykorzystaniu. Do korzystania z tej stacji konieczne jest posiadanie własnego kabla (rys. 3 i 4).

Na rysunku 5. pokazano dotychczas stosowane tryby ładowania, których cechy szczególne oraz zalecane kable zestawiono w poniższej tabeli na rysunku 6.

Nasza oferta – rozwiązanie i jakość „z jednej ręki”

Poniżej na rysunku 6. przedstawiono dane stosowanych wtyków i omówionych poniżej kabli dostosowanych do określonych sposobów ładowania.

Przewód do ładowania samochodów elektrycznych jest przeznaczony do stosowania równie dobrze w publicznych stacjach ładowania takich jak parkingi w pobliżu autostrad, urzędów czy galerii handlowych, jak i w garażach z gniazdek domowych (występuje w wersjach trójfazowych i jednofazowych). Odporność na promieniowanie UV i olej zapewnia niezawodny proces ładowania w pomieszczeniach i na zewnątrz.

Dzięki zewnętrznej powłoce z tworzywa TPE-U wytrzymuje nawet trudne warunki pracy (ocierania) na betonie. Powłoka może być standardowo czarna lub czerwona oraz w innych kolorach na zamówienie.

Kabel HELUPOWER^® Charge 1200 DC posiada podobne właściwości użytkowe i również jest dostępny w kolorze czarnym i czerwonym. Ze względu na możliwą dużą moc ładowania kabel ten występuje w opcji budowy przystosowanej do chłodzenia cieczą.

Obydwa pokazane na powyższych rysunkach kable posiadają następujące cechy wspólne:

• nie podtrzymują ognia
• nie zawierają halogenków
• są odporne na oleje
• są odporne na promieniowanie UV
• są odporne na temperaturę do +90֯C
• spełniają wymagania dyrektywy LVD 2014/35/EU (CE)
• są metrowane
• posiadają przekroje żył dostosowane do potrzeb wszystkich współczesnych pojazdów

Użycie kabla wysokiej jakości ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa porażeniowego i pożarowego ładującego i jego mienia oraz dla niezawodności i/lub dostępności systemu.

Autor:
Marek Trajdos
Konsultant ds. Technicznych
HELUKABEL Polska Sp. z o.o.
Krze Duże 2
96-325 Radziejowice

Artykuł Najnowsze uwarunkowania prawne w sprawie instalowania w budynkach stacji ładowania pojazdów elektrycznych pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Codzienna porcja informacji zamieszczana jest na naszej Grupie w celu promocji i utrwalenia wiedzy, dobrych praktyk i kluczowych zagadnień z zakresu instalacji elektrycznych.

Dzień 1.
Najnowsza norma PN HD 60364-4-41 wymaga stosowania RCD we wszystkich obwodach dla instalacji w budownictwie jedno i wielorodzinnym.

Dzień 2.
Zgodnie z normą PN HD 60364-5-54, punkt 543.4.1 Przewód PEN może być stosowany tylko w instalacjach elektrycznych układanych na stałe, a jego przekrój minimalny to 10mm2 dla miedzi lub 16mm2 w przypadku aluminium.

Dzień 3.
Zgodnie z normą PN-HD 60364-7-704:2018-08, punkt 704.410.3.101 obwody zasilające gniazda wtyczkowe na terenie budowy lub rozbiórki, na prąd znamionowy 32A (włącznie), powinny być zabezpieczone aparatem RCD o znamionowym prądzie różnicowym nieprzekraczającym 30mA.
Zamiennie do powyższego, przedmiotowe obwody mogą być zasilane ze źródeł SELV lub PELV.

Zamiennie do powyższych, przedmiotowe obwody mogą być zasilane ze źródeł z indywidualnych transformatorów separujących (jedno gniazdo – jeden trafo).

Dzień 4.
Zgodnie z normą N-SEP-E-002, punkt 3.7.1 każdy budynek powinien posiadać sztuczny uziom fundamentowy (zgodny z wymaganiami PN IEC 60364-5-54 – obecnie PN HD).

Dzień 5.
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie:

§ 188.2. W instalacji elektrycznej w mieszkaniu należy stosować wyodrębnione obwody: oświetlenia, gniazd wtyczkowych ogólnego przeznaczenia, gniazd wtyczkowych w łazience, gniazd wtyczkowych do urządzeń odbiorczych w kuchni oraz obwody do odbiorników wymagających indywidualnego zabezpieczenia.

Dzień 6.
Zgodnie z normą N-SEP-E-002 punkt 4.2.2.5 Wszystkie gniazdka wtyczkowe jakie znajdują się w mieszkaniu powinny mieć styk ochronny (potocznie zwany “bolcem”).

Styk ten powinien być przyłączony do przewodu ochronnego instalacji.

Dzień 7.
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie:

§ 183. 1a. Połączeniami wyrównawczymi, o których mowa w ust. 1 pkt 7, należy objąć:
1) instalację wodociągową wykonaną z przewodów metalowych;
2) metalowe elementy instalacji kanalizacyjnej;
3) instalację ogrzewczą wodną wykonaną z przewodów metalowych;
4) metalowe elementy instalacji gazowej;
5) metalowe elementy szybów i maszynowni dźwigów;
6) metalowe elementy przewodów i wkładów kominowych;
7) metalowe elementy przewodów i urządzeń do wentylacji i klimatyzacji;
8) metalowe elementy obudowy urządzeń instalacji telekomunikacyjnej.

Dzień 8.
Zgodnie z normą PN HD 60364-4-41 poniższe środki ochrony przeciwporażeniowej są uznane jako dopuszczalne w instalacjach elektrycznych (stosowane wspólnie lub zamiennie):

1. Samoczynne wyłączenie zasilania – SWZ;
2. Zastosowanie izolacji podwójnej lub wzmocnionej;
3. Zastosowanie separacji elektrycznej dla jednego odbiornika;
4. Zastosowanie zasilania SELV i PELV.

Dzień 9.
Zgodnie z normą PN HD 60364-7-701 punkt 701.30.4, dla pryszniców bez basenu (brodzika) nie ma strefy 2, ale w jej miejscu występuje strefa 1. Oznacza to strefę 1 o wymiarze nie 60cm, a 120cm.

Dzień 10.
Zgodnie z normą PN EN 60445, punkt 6.3.2 kolor zielono-żółty może być stosowany jedynie dla przewodów OCHRONNYCH.

Dzień 11.
Zgodnie z normą PN HD 60364-7-704 punkt 704.410.3.5 na placu budowy nie wolno stosować, jako środka ochrony, przeszkód lub umiejscawiania części czynnych poza zasięgiem ręki.

Dzień 12.
Zgodnie z normą PN HD 60364-4-41 punkt 411.3.2.3, w układach TN dopuszczalny czas samoczynnego wyłączenia zasilania może wynosić nie więcej niż 5 sekund dla obwodów rozdzielczych i obwodów niewymienionych w punkcie 411.3.2.2 powyższej normy.

Dzień 13.
Zgodnie z normą N-SEP-E-001 punkt 4.8, w liniach napowietrznych nn, gdzie występują przewody nieizolowane, przewód PEN nie powinien być umieszczony nad przewodami fazowymi.

Dzień 14.
Zgodnie z rozporządzeniem Dz.U. nr 74 poz. 836 paragraf 55, do obowiązków właściciela budynku w zakresie właściwego utrzymania stanu technicznego instalacji elektrycznej należy:1) zapewnienie realizacji napraw i wymian przez osoby posiadające kwalifikacje zawodowe wymagane przy świadczeniu usług oraz wykonywaniu napraw lub dozoru nad eksploatacją urządzeń i instalacji elektrycznych.

Dzień 15.
Zgodnie z normą PN EN 1838 punkt 4.2.1, dla dróg ewakuacji o szerokości do 2 metrów natężenie oświetlenia w osi drogi ewakuacyjnej (wzdłużne) – nie mylić z osią korytarza – nie powinno być mniejsze jak 1 luks.

Dzień 16.
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz.U. 2007 nr 93 poz. 623), na podstawie § 38. 3 wymaga się co następuje:

Dla podmiotów zaliczanych do grup przyłączeniowych III-V ustala się następujące parametry jakościowe energii elektrycznej — w przypadku sieci funkcjonującej bez zakłóceń:

• 1) wartość średnia częstotliwości mierzonej przez 10 sekund powinna być zawarta w przedziale:
  • a) 50 Hz ±1 % (od 49,5 Hz do 50,5 Hz) przez 99,5 % tygodnia,
  • b) 50 Hz +4 % / –6 % (od 47 Hz do 52 Hz) przez 100 % tygodnia;
• 2) w każdym tygodniu 95 % ze zbioru 10-minutowych średnich wartości skutecznych napięcia zasilającego powinno mieścić się w przedziale odchyleń ±10 % napięcia znamionowego;
• 3) przez 95 % czasu każdego tygodnia wskaźnik długookresowego migotania światła Plt spowodowanego wahaniami napięcia zasilającego nie powinien być większy od 1;

Dzień 17.
Zgodnie z Ustawą Prawo Budowlane, Art. 62. 1. Obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli: (…)

2) okresowej, co najmniej raz na 5 lat, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia; kontrolą tą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów;

Dzień 18.
W połączeniu z informacją z poprzedniego dnia, dorzucam nowy art. 62a który wejdzie w życie z dn. 19.09.2020 r.

Zgodnie z Ustawą Prawo Budowlane Art. 62a. 1. Z kontroli, o których mowa w Art. 62 ust. 1, osoba przeprowadzająca kontrolę sporządza protokół.
2. Protokół, o którym mowa w ust. 1, zawiera co najmniej:

• datę przeprowadzenia kontroli;
• imię i nazwisko, a także numer uprawnień budowlanych wraz ze specjalnością, w której zostały wydane, osoby przeprowadzającej kontrolę oraz jej podpis;
• imię i nazwisko albo nazwę właściciela lub zarządcy użytkowanego obiektu budowlanego;
• określenie kontrolowanego obiektu budowlanego umożliwiające jego identyfikację;
• zakres kontroli;
• ustalenia dokonane w zakresie kontroli, w tym wskazanie nieprawidłowości, jeżeli zostały stwierdzone;
• zalecenia, jeżeli zostały stwierdzone nieprawidłowości;
• metody i środki użytkowania elementów obiektów budowlanych narażonych na szkodliwe działanie wpływów atmosferycznych i niszczące działanie innych czynników, w przypadku kontroli tych elementów;
• zakres niewykonanych zaleceń określonych w protokołach z poprzednich kontroli.

Dzień 19.
Zgodnie z ROZPORZĄDZENIEM MINISTRA ENERGII z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych §25. 1. Przed przystąpieniem do wykonywania prac przy urządzeniach elektroenergetycznych odłączonych od napięcia:

1. stosuje się zabezpieczenie przed przypadkowym lub celowym załączeniem napięcia w sposób określony w instrukcji eksploatacji;
2. oznacza się w sposób widoczny wszystkie miejsca odłączenia;
3. sprawdza się, czy nie występuje napięcie na odłączonych urządzeniach;
4. uziemia się odłączone urządzenia, jeżeli wymaga tego technologia prac;
5. oznacza się strefę pracy znakami bezpieczeństwa.

Bardzo ważne: Najpierw sprawdzamy napięcie – czy go nie ma, a dopiero potem uziemiamy.

Dzień 20.
Zgodnie z normą PN HD 60364, punkt 411.4.5 w układzie TN-C nie wolno stosować aparatów RCD.

Dzień 21.
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie:§ 189. 2. Instalacja oświetleniowa w pokojach powinna umożliwiać załączanie źródeł światła za pomocą łączników wieloobwodowych.Oznacza to potrzebę wykorzystywania przewodów cztero- i pięciożyłowych na linii łącznik – oprawa oświetleniowa.

Dzień 22.
Zgodnie z zapisami normy Norma N SEP-E-001 (sieci elektroenergetyczne) punkt 10.4. Stosowane zabezpieczenia do celów samoczynnego wyłączenia zasilania (SWZ) linii niskiego napięcia i obwodów odbiorczych odbiorników, mogą się składać z:

1. zabezpieczeń nadprądowych
lub
2. zabezpieczenia różnicowoprądowych (jedynie w sytuacji gdy będą one zainstalowane w obwodzie rozdzielczym lub odbiorczym pracującym w układzie TN-S – tam gdzie nie będą przerywać PEN lub PE).

Zatem nie wymaga się, aby ochronę przeciwporażeniową w układzie sieci TN spełniało jednocześnie zabezpieczenie nadprądowe i RCD – wystarczy że jedno z tych dwóch zapewnia ochronę.
Nie mylić z brakiem wymogu stosowania poszczególnych zabezpieczeń (!)

Dzień 23.
Zgodnie z normą PN EN 60445, punkt 6.3.6 przewody połączeń wyrównawczych powinny być identyfikowane kolorem zielono-żółtym.

Dzień 24.
Zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (Dz.U. 2019 poz. 1830):

§ 29. Bez polecenia pisemnego jest dozwolone:
1) wykonywanie czynności związanych z ratowaniem zdrowia lub życia ludzkiego lub środowiska naturalnego;
2) zabezpieczanie przez osoby uprawnione mienia przed zniszczeniem;
3) prowadzenie przez osoby uprawnione i osoby upoważnione prac eksploatacyjnych określonych w instrukcji eksploatacji ustalonych przez pracodawcę.

Najważniejsze: Należy ratować wpierw życie i zdrowie, a potem środowisko i mienie. I to wszystko robimy bez zastanawiania się o zgody i pozwolenia pisemne.

Dzień 25.
Zgodnie z normą PN HD 60364-7-701 punkt 701.415.1, wszystkie obwody znajdujące się w pomieszczeniu zawierającym wannę lub prysznic powinny być wyposażone w jeden lub kilka aparatów RCD, o znamionowym prądzie różnicowym nie większym niż 30mA.

Wyjątek od powyższego stanowią obwody zasilane z SELV/PELV oraz w których zapewniono ochronny środek – separację elektryczną.

cdn. na Grupa Elektryka prąd nie tyka

Artykuł Normy elektryczne: Codzienna porcja informacji z Grupy Elektryka prąd nie tyka pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Linia przecina dom w Izraelu pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Dla osób nie zaznajomionych lub słabo zaznajomionych z tematem, trzeba nakreślić czym są te układy sieci zbiorczo nazywane TN – zaznaczam iż w artykule pomijam inne układy jak m.in. TT czy IT.

TN zbiorczo oznacza, że punkt neutralny sieci jest uziemiony i napięcie między nim a ziemią (podłożem) nie powinno przekraczać napięcia dotykowego dopuszczalnego długotrwale (dawniej “napięcie bezpieczne”).

Napięcie z jakiego korzystają urządzenia znajduje się miedzy ww. punktem a fazą (230V) lub pomiędzy fazami (400V). W układzie TN-C jest jeden przewód PEN (dawne “zero” – obecnie nazwa została wycofana z użycia, choć często jest nadużywana), który równocześnie jest jednym z przewodów roboczych (do zamknięcia obwodu potrzeba potencjału, czyli co najmniej dwóch przewodów) i równocześnie jest przewodem ochronnym, często niepoprawnie zwanym jako uziemienie.

W układzie TN-S, który w Polsce jest rzadkością, od samego transformatora zamiast mieć wspólny PEN to mamy przewody PE oraz N, przy czym przewód PE jest bliżej uziomów, a N bliżej transformatora. Dzięki czemu cały prąd roboczy płynie przez przewód N i jego upalenie się nie powoduje utraty ochrony jak w przypadkach układów TN-C i TN-C-S.

Przy czym trzeba mieć na uwadze, iż TN-C-S z uziemionym punktem podziału nie jest i nigdy nie był układem TN-S – zwłaszcza że upalenie przewodu PEN może spowodować pojawienie się niebezpiecznego napięcia na PE w instalacji – no chyba że ktoś posiada uziemienie o zerowej rezystancji, co zgodnie z prawami fizyki jest po prostu niemożliwe.

O co chodzi z tym przewodem ochronnym? Otóż na nim wartość napięcia jest (czytaj: powinna być) na tyle niewielka, że nie powinna być odczuwalna, a w każdym razie nie powinna być niebezpieczna. Wskutek niskiej impedancji, ewentualny ładunek elektryczny, np. wskutek zjawiska pojemności elektrycznej (kondensator jaki powstaje m.in. z dwóch przewodów), zostaje szybko wyrównany poprzez odprowadzenie go do uziemienia – w najlepszym razie przez uziemienie budynku, ewentualnie przez uziemienie po stronie sieci.

W przypadku zwarcia przewodu będącego pod napięciem (fazowego) z przewodem PEN (i nie tylko z PEN) obwód zamyka się poprzez transformator, przez co natężenie prądu jest na tyle duże, że zwykle powoduje szybkie zadziałanie zabezpieczenia (bezpiecznik lub wyłącznik nadprądowy) i wyłączenie obwodu w bezpiecznie krótkim czasie. Czas w jakim dojdzie do wyłączenia obwodu w takim wypadku ma niesamowicie duże znaczenie dla bezpieczeństwa, jednak to jest nieco rozległy temat i nie będzie go w tym artykule.

Rozdział przewodu PEN na PE i N

W przypadku układu TN-C-S (podobnie w TN-S który często jest z nim mylony), który od 1996 roku obowiązkowo zastępuje TN-C, przewód PEN ma w którymś momencie rozdzielony przewód PEN na dwie części: PE oraz N. Na pierwszy rzut oka, nie ma to uzasadnienia ekonomicznego – po co prowadzić to osobnym przewodem, skoro tyle lat dało się to na jednym? Otóż w zeszłym wieku przez jakiś czas myślano tak samo. Była jedna możliwość mówiąca za tym, iż dawne zerowanie (układ TN-C) nie jest bezpieczny. Początkowo ta możliwość wydawała się być bardziej teorią niż praktyką, jednak statystyki przyczyn śmierci udowodniły, iż ta teoria jest jak najbardziej częstą praktyką i należy zmienić przepisy, co też miało miejsce w wspomnianym 1996 roku, w którym powstał poniżej zacytowany przepis:

Obwieszczenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 8 kwietnia 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

(…)
§ 183. 1. W instalacjach elektrycznych należy stosować:
(…)
2) oddzielny przewód ochronny i neutralny, w obwodach rozdzielczych i odbiorczych;
(…)

Wobec czego staje się całkowicie jasne, że zdecydowana większość instalacji powinna być w układzie TN-C-S, a nie jak w ubiegłym wieku – TN-C.

Mimo tego znajdują się przypadki, które można podzielić na dwie grupy osób. Jedna grupa z chęci zarobku (monterzy) lub oszczędności (inwestorzy) kładą przewody 2-żyłowe oraz 4-żyłowe zamiast odpowiednio 3- i 5-żyłowych.

Druga grupa uważa, że jeśli obecny WLZ (przewód lub kabel między licznikiem a rozdzielnicą) nie spełnia normy to należy zrobić TN-C i tym samym nie dość, że złamać przepis to jeszcze narazić użytkowników na porażenie prądem w razie przerwania przewodu PEN.

Oczywiście druga grupa krzyknie, że przecież nie wolno, bo norma zabrania. Otóż ja osobiście nie znalazłem żadnej normy, która jest sprzeczna z ww. rozporządzeniem i jakoby zabraniałaby dokonywania podziału przewodu PEN (na dwa osobne PE i N). Wtedy standardowo te osoby powiedzą, że minimalny przekrój przewodu PEN powinien wynosić… Otóż owszem – jest norma, która mówi jaki powinien być minimalny przekrój przewodu PEN, ale to nie jest równoznaczne z zakazem dokonywania podziału. I tu znowu część osób odpowie, że poniżej tego przekroju ten przewód to nie PEN… Ja wtedy z nieodpartą chęcią się spytam czy może ten przewód przestał być przewodem, bo normy tak mówią?

Powyższe argumenty można jednoznacznie odeprzeć. Argumenty mówiące za tym, iż ww. interpretacja norm jest błędna można wręcz mnożyć. Z jednej strony prawo nie działa wstecz, więc dany przewód czy dajmy na to rura z gazem ma prawo istnieć i być używane dopóki nie pojawi się przepis (a nie nawet norma – chyba że przepis się odwoła do normy), który jasno tego zabrania od konkretnego dnia. Po drugie, dawny przewód “zerowy” to teraz PEN niezależnie od tego czy jego przekrój wynosi 400mm2 czy choćby przykładowo 0.5mm2 – to wciąż ten sam przewód. Trzeci argument jaki podam jest częściowo techniczny a częściowo prawny (w razie wypadku) – mianowicie jak wiadomo przerwa PEN powoduje ryzyko porażenia prądem – tak więc lepiej mieć osobny N i osobny PE jak nakazuje prawo czy ryzykować nieprzyjemnościami? Myślę że większość czytających i ich klientów nie przepada za elektrowstrząsami o poranku. Czym dłuższy PEN tym większe ryzyko, a robiąc podział, powodujemy że przewiercenie lub upalenie się przewodu jest dużo mniejszym ryzykiem pojawienia się napięcia na obudowie pralki, lodówki i wielu innych urządzeń w pierwszej klasie ochronności.

Tak więc co zrobić gdy przekrój poprzeczny przewodu PEN nie wynosi 10mm2 (16mm2 w przypadku Al) tylko np. jedno “oczko” mniej czyli 6mm2? Z pewnością warto mieć więcej, ale czy zawsze się da? Część osób powie, że się da. Ale te osoby najpewniej nie miały zbyt wiele do czynienia ze spółdzielniami mieszkaniowymi, gdyż nie każda wyraża zgodę na jakiekolwiek prace na klatce schodowej – nie dadzą zgody i tyle. Więc co jest lepsze: stara częściowo popalona instalacja, czy nowa, bezpieczna i bezproblemowa mimo tych 6mm2?

Przy kwestii podziału PEN jest jeszcze jedna ciekawa rzecz. Niektórzy twierdzą, że w starych instalacjach nigdzie nie ma PEN. Jedni twierdzą, że poniżej 10mm2 Cu lub 16mm2 Al to nie jest PEN. Więc czym są przewody zasilające budynki z przewodami 35mm2 i więcej? Skoro w pionie w bloku nie ma PEN to nie wolno robić podziału, a skoro nie wolno mieć wspólnego przewodu neutralnego i ochronnego to nie wolno mieć instalacji – więc może te bloki należy zlikwidować? Myślę że jednak bardziej humanitarne będzie żeby pozwolić im używać świeczki skoro nie mogą mieć instalacji elektrycznej. I do takich właśnie absurdów prowadzi błędna interpretacja norm, przepisów albo co gorsza dobra znajomość norm przy równoczesnym braku znajomości przepisów…

Podsumowując pokrótce, podział PEN nie tyle możemy co zawsze musimy wykonać i to przy każdej możliwej okazji: czy to w puszce, czy to w rozdzielnicy czy to w skrzynce pod domem. Przy wymianie jednego tylko przewodu, kładziemy go zgodnie z obecnymi normami i przepisami, czyli w miejscu zasilania robimy podział, np. za pomocą szybkozłączki lub szyny w rozdzielnicy. Przewód PEN poniżej 10mm2 Cu lub 16mm2 Al, jeśli jest możliwość to doprowadzamy do obecnych norm, a jak się nie da to go nie wydłużamy tylko rozdzielamy zgodnie z przepisami.

Oczywiście bardzo stare instalacje zawsze warto wymienić wraz z przewodami i zabezpieczeniami. Nie w każdym jednym wypadku jest możliwość wymiany WLZ, więc nie popadajmy przy tym w interpretacje norm rodem z internetu, tylko róbmy w pełni zgodnie z przepisami i tak żeby było dla wszystkich bezpiecznie.

Artykuł Modernizacja instalacji elektrycznej z TN-C na TN-C-S pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.