Brak odbioru budynku przez straż pożarną, grzywna sięgająca 5000 zł, a także odmowa wypłaty ubezpieczenia w razie pożaru czy zaczadzenia – to tylko niektóre z konsekwencji, jakie mogą spotkać właścicieli domów i mieszkań, którzy zignorują nowe przepisy dotyczące obowiązkowego montażu czujników dymu i czadu. Nowelizacja rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji weszła w życie końcem 2024 roku i stopniowo zaczyna obowiązywać różne typy budynków.

Jak zabezpieczyć nasze mieszkania, domy i uniknąć konsekwencji – analizuje Diana Knapczyk, radca prawny z kancelarii prawnej Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Obowiązkowe czujniki w domach i mieszkaniach

Nowe prawo nakłada obowiązek montażu czujników nie tylko w nowo powstałych budynkach, ale także w już istniejących. Dla nowych obiektów obowiązek ten obowiązuje od 23 grudnia 2024 roku. Dla budynków mieszkalnych już użytkowanych termin został przesunięty na 1 stycznia 2030 roku. Istniejące hotele muszą być wyposażone w czujki dymu i czadu od 30 czerwca 2026 roku. Przepisy wskazują, że co najmniej jedna autonomiczna czujka dymu musi znaleźć się w każdym lokalu mieszkalnym, a w przypadku domów jednorodzinnych – na każdym piętrze oraz w pobliżu sypialni. Czujki czadu obowiązkowo powinny być montowane w pomieszczeniach, gdzie dochodzi do procesu spalania, jak kotłownie, łazienki z piecykami gazowymi czy pokoje z kominkiem.

Sankcje za brak czujników: grzywna, odmowa odbioru, brak odszkodowania

Choć rozporządzenie nie przewiduje wprost sankcji za brak montażu czujników, kary istnieją – i są dotkliwe. Przede wszystkim, budynki niespełniające wymogów mogą nie uzyskać odbioru od Państwowej Straży Pożarnej, co skutkuje brakiem możliwości ich legalnego użytkowania.

– Właściciele budynków powinni pamiętać, że za brak wymaganych czujników mogą zostać ukarani mandatem, a w skrajnych przypadkach – grzywną do 5 000 zł, choć zgodnie z przepisami możliwa jest nawet kara aresztu. To nie są tylko techniczne drobiazgi, ale obowiązki wynikające z przepisów o ochronie przeciwpożarowej. Niewyposażenie budynku w czujniki może zostać uznane za rażące niedbalstwo, skutkujące wyłączeniem odpowiedzialności ubezpieczyciela – podkreśla Diana Knapczyk radca prawny z kancelarii Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Tragiczne statystyki: dziesiątki ofiar, setki poszkodowanych

W kontekście wprowadzenia nowych przepisów warto przypomnieć ponurą rzeczywistość. Jak wynika z danych Państwowej Straży Pożarnej, w 2023 roku w Polsce doszło do ponad 29 tys. pożarów w budynkach mieszkalnych. W wyniku tych zdarzeń zginęło 425 osób, a 3244 zostały ranne. Tylko w ubiegłym sezonie grzewczym odnotowano 1850 przypadków zatrucia czadem, z czego ponad 50 zakończyło się śmiercią.

– Te liczby nie kłamią. Zaledwie jedna czujka może uratować życie – a mimo to wciąż wiele osób ignoruje ten obowiązek. Brak czujników to igranie z losem. Tylko w zeszłym roku z powodu pożarów i zaczadzeń zginęło kilkaset osób. To niedopuszczalne w XXI wieku. Podobne przepisy obowiązują w wielu krajach Unii Europejskiej – komentuje Diana Knapczyk radca prawny z kancelarii Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Czujka to nie fanaberia – to konieczność

Zasada jest prosta: jeśli w domu znajduje się kominek, piecyk gazowy, bojler lub inne urządzenie grzewcze – należy zainstalować czujnik czadu. Jeśli mieszkasz w budynku wielorodzinnym, czujka dymu powinna znaleźć się w każdym lokalu. Ignorowanie tego obowiązku może kosztować nie tylko pieniądze, ale – co najważniejsze – życie swoje lub bliskich. Warto już dziś upewnić się, że dom lub mieszkanie spełnia nowe wymogi. Koszt jednej czujki to wydatek rzędu kilkudziesięciu złotych – zdecydowanie mniej niż życie, zdrowie i bezpieczeństwo.

Źródło: Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Artykuł Odmowa odbioru budynku bez czujników dymu i czadu, kara grzywny, a w razie pożaru – brak odszkodowania pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Połączenie wyrównawcze w sopockim biurowcu pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Znalezione przy odbiorach nowego biurowca, duży deweloper na południu kraju.

Artykuł Połączenie wyrównawcze na PP pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Przed oddaniem świeżo wykonanej instalacji konieczne jest wykonanie kilku specjalistycznych testów, aby upewnić się, że wszystko działa jak należy

Artykuł Elektryk vs hydraulik: Testowanie instalacji pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Wymagania prawne dotyczące wykonywania pomiarów w instalacjach niskiego napięcia określa norma PN-HD 60364-6:2008. Powyższa norma wymienia dwa rodzaje sprawdzeń:

• Sprawdzenia odbiorcze
• Sprawdzenia okresowe

Każda instalacja po zakończeniu procesu montażu, a przed przekazaniem użytkownikowi do eksploatacji, powinna przejść sprawdzenie odbiorcze udokumentowane protokołem. W ramach badań odbiorczych wykonuje się oględziny, pomiary parametrów technicznych i próby zgodnie z wymaganiami podanymi w normie PN-HD 60364-6:2008. Badania odbiorcze instalacji elektrycznych mają na celu sprawdzenie czy instalacja została wykonana zgodnie z wymaganiami odpowiednich norm i przepisów.

Sprawdzenia okresowe (także udokumentowane protokołem) powinny być przeprowadzane nie rzadziej niż co 5 lat. Badania te powinny zawierać zarówno oględziny empiryczne jak i pomiary parametrów technicznych. W zależność od charakteru pomieszczenia, w którym znajduję się instalacja, zaleca się by badania okresowe wykonywać częściej. Sugerowane terminy pomiarów eksploatacyjnych przedstawia tabelka poniżej.

Co powinny zawierać pomiary instalacji elektrycznych w zakresie parametrów elektrycznych?

• Pomiar ciągłości elektrycznej przewodów ochronnych i czynnych oraz połączeń wyrównawczych.
• Pomiar rezystancji przewodów ochronnych.
• Pomiar rezystancji izolacji obwodów.
• Pomiar impedancji pętli zwarcia.
• Pomiar skuteczności ochrony przeciwporażeniowej (badanie wyłączników różnicowoprądowych).
• Pomiary rezystancji uziemień.

Konieczność wykonania wielu pomiarów o różnym charakterze wymaga od elektryka-pomiarowca posiadania odpowiedniej aparatury pomiarowej. Rynek oferuje wiele specjalistycznych mierników do każdego z powyższych pomiarów. Jednak ze względów praktycznych używanie do każdego rodzaju pomiaru dedykowanego miernika jest uciążliwe. Dlatego też elektrycy najczęściej wybierają mierniki wielofunkcyjne.

Czy warto używać mierników wielofunkcyjnych instalacji elektrycznych?

Miernik instalacji elektrycznych MFT1835 został zaprojektowany jako kompaktowy multimetr do kompleksowego badania instalacji niskiego napięcia. Jest wyposażony we wszystkie funkcje konieczne do przeprowadzenia wszechstronnych badań instalacji w budynkach mieszkalnych, użytkowych i przemysłowych.

Do najważniejszych zalet miernika instalacji elektrycznych MFT1835 należą:

• Dokładność pomiarów poparta ponad 100-letnim doświadczeniem w produkcji elektrycznej aparatury pomiarowej
• Niewielki rozmiar i waga
• Intuicyjna obsługa – FILM
• Wewnętrzna pamięć i komunikacja bluetooth
• Kategoria pomiarowa CAT IV i klasa szczelności IP 54 (wodoszczelność i pyłoszczelność)
• Niezwykła odporność na uszkodzenia mechaniczne – FILM
• Szeroki zakres funkcji pomiarowych (kilka rodzajów pomiarów uziemienia, oszczędny pomiar ciągłości obwodu prądem 15mA, testy wyłączników różnicowoprądowych typu B z wymuszeniem prądu 2xIn, pomiary impedancji pętli zwarciowej i rezystancji izolacji) – FILM

Z myślą o instalacjach narażonych na zakłócenia (wewnętrzne i zewnętrzne) firma Megger wprowadziła najnowszy model MFT 1845. Miernik wyposażono w nową (opatentowaną) metodę pomiaru impedancji pętli zwarcia, która:

• Zapobiega wpływowi obecności zabezpieczeń RCD na końcową wartość impedancji pętli.
• Umożliwia wykonywanie pomiarów bez wyzwalania zabezpieczeń w czasie poniżej 8 sekund.

Jako, że wartość impedancji pętli istotnie zależy od szumów w obwodzie, urządzenie wyposażono we „wskaźnik pewności”. Wskazuje on stopień precyzji z jaką zmierzono impedancję pętli. Zastosowanie cyfrowego wskaźnika w postaci łuku do przedstawienia poziomu precyzji umożliwia ciągłą obserwację i dopasowanie do sytuacji, gdy pojawia się zakłócenie, dzięki czemu znakomicie wzrasta dokładność i powtarzalność pomiarów.

Współpraca pomiędzy miernikiem instalacji elektrycznych MFT 1835 a programem PROTON+ przy tworzeniu protokołów z pomiarów

Dokumentowanie pomiarów elektrycznych to zadanie stosunkowo czasochłonne. Jeżeli wyniki pomiarów uzyskaliśmy za pomocą miernika MFT 1835 to czas na opracowanie protokołów można znacznie skrócić poprzez wykorzystanie  transferu danych pomiarowych do programu PROTON+. Program wykorzystuje bezprzewodową technologię przesyłu danych (Bluetooth) z miernika do komputera, a otrzymane wyniki pomiarowe są automatycznie przetwarzane w odpowiedni raport. Po przesłaniu danych pomiarowych wyniki rozdzielane są do odpowiednich tabel w celu doprecyzowania opisów badanych punktów oraz dokonania oceny. Wykorzystanie miernika serii MFT wraz z programem PROTON+ pozwala użytkownikowi skupić uwagę na merytorycznej ocenie wyników pomiarowych, a nie na żmudnym przepisywaniu wartości zmierzonych. Transmisja danych pomiarowych pozwala również uniknąć błędów wynikających z ręcznego przepisywania wyników. Miernik wielofunkcyjny MFT 1835 współpracuje również z programem PROTON Mobile, który umożliwia pracę na urządzeniu mobilnym.

Przygotował inż. Roman Słowik, tel. +48 601 288 873; roman.slowik@megger.com

Artykuł Jak sprawić, aby badania instalacji elektrycznej nn stały się prostsze i szybsze? pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.