„Nie idziemy na lody”, „oddany będzie chleb” czy „następnym razem wy ustąpicie” – to nie żargon z filmu sensacyjnego, lecz fragmenty rozmów wykonawców infrastruktury elektroenergetycznej. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wydał bezprecedensową decyzję, nakładając łącznie ponad 13,5 mln zł kar na spółki, które ustalały wyniki 11 przetargów organizowanych przez PGE Dystrybucja.

Sprawa dotyczy strategicznych inwestycji w sieci średniego napięcia (SN-15 kV) oraz budowy nowoczesnych punktów łącznikowych sterowanych radiowo. Zamiast rynkowej rywalizacji w aukcjach elektronicznych, doszło do podziału rynku i pozorowanej konkurencji.

– Przedsiębiorcy mieli świadomość, że postępują niezgodnie z prawem. Bardzo często kontaktowali się ze sobą telefonicznie, aby rozdzielać między siebie kolejne przetargi. Każdy z nich najpóźniej w dniu aukcji elektronicznych wiedział, kto „wygra”. Zmowy przetargowe są bardzo szkodliwe dla gospodarki. Przedsiębiorcy powinni działać samodzielnie i uczciwie konkurować o zamówienia publiczne – mówi Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.

Masz nie przeszkadzać, czyli nie obniżaj ceny

Uzgodnienia w ramach pierwszego ze stwierdzonych porozumień dotyczyły przetargu na przebudowę infrastruktury sieci elektroenergetycznej SN-15 kV Garwolin–Żelechów. Porozumienie zawarły spółki: EnergoTech z Lublina, Przedsiębiorstwo Techniczno-Usługowe Elektra z Lublina, Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe Kurpiewski z Łomży.

Przedsiębiorcy zdecydowali, że zamówienie przypadnie PHU Kurpiewski, a konsorcjum  PTU Elektra i EnergoTech ma „nie przeszkadzać”, czyli nie obniżać ceny. W zamian, jak wynikało z rozmowy, „oddany będzie chleb”, a ten pierwszy „nie będzie przeszkadzać w drugim przypadku”.  Jeden z uczestników zmowy wyraził z kolei oczekiwanie, że „następnym razem jak zadzwonię, to wy ustąpicie”.

“Jutro nie idziemy na lody“

Kolejne przetargi dotyczyły budowy punktów łącznikowych sterowanych radiowo. Porozumienie zawarły spółki EnergoTech z Lublina, ZPUE z Włoszczowy, PTU Elektra z Lublina, Ekto z Zaścianek, Elmo z Żelkowa-Kolonii i Przedsiębiorstwo Wielobranżowe Farad z Józefowa.

Uczestnicy porozumienia wiele razy rozmawiali ze sobą telefonicznie, aby ustalić, kto ma wygrać poszczególne aukcje. Przykładowo, jeden z przedsiębiorców poprosił swojego konkurenta, aby ten „jutro nie szedł na lody”, co oznaczało między nimi, że ma nie dokonywać tzw. postąpień. Ponadto oznajmił, że „odnośnie tego jutrzejszego tematu (…) pomysł był taki, żebyśmy to my to tam wiesz realizowali”. W toku tej oraz innych rozmów ustalono, że pozostali uczestnicy zmowy będą co najwyżej pozornie konkurować ceną, tak aby nie zagrozić pierwszej pozycji ZPUE.

W innym analizowanym przypadku uczestnicy porozumienia sugerowali, aby podwyższyć ceny „po piątce” w stosunku do ofert z poprzedniego przetargu, które ich zdaniem były zbyt niskie wobec budżetu zamawiającego. Byli też zadowoleni, że oferty składają firmy reprezentujące „stary układ”. Przedsiębiorcy umawiali się też, że w zamian za przydzielenie zamówienia, rezygnują z ubiegania się o kolejne.

Kary finansowe

Na uczestników porozumienia Prezes UOKiK nałożył kary – łącznie ponad 13,5 mln zł. W tym: 

• za zmowę w przetargu na przebudowę infrastruktury sieci elektroenergetycznej SN 15 kV Garwolin–Żelechów suma kar wyniosła 3 419 938,78 zł. Sankcje na uczestników porozumienia: EnergoTech 590 656,16 zł, Przedsiębiorstwo Techniczno-Usługowe Elektra 747 467,75 zł, Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe Kurpiewski 2 081 814,87 zł;
• za zmowę w przetargach na budowę punktów łącznikowych sterowanych radiowo suma kar wyniosła 10 176 777,57 zł. Sankcje na uczestników porozumienia: ZPUE 7 642 588,80 zł, EnergoTech 463 074,43 zł, Przedsiębiorstwo Techniczno-Usługowe Elektra 460 440,13 zł, Ekto 302 358,71 zł, Elmo 605 265,70 zł, Przedsiębiorstwo Wielobranżowe Farad 703 049,80 zł.

Decyzja Urzędu nie jest prawomocna – przedsiębiorcy mają możliwość odwołania się do sądu.

Źródło: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK)

Artykuł UOKiK nakłada 13,5 mln zł kar za zmowę wokół przetargów w PGE Dystrybucja pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Transformatory w żelbetowych osłonach odpornych na ataki dronów

Kluczowym elementem nowo projektowanej stacji Gižai o powierzchni aż 35 hektarów będzie fizyczna ochrona aparatury najwyższych napięć. Zamiast standardowych wygrodzeń czy lekkich osłon przeciwodłamkowych, jednostki transformatorowe zostaną obudowane specjalnymi żelbetowymi konstrukcjami ochronnymi.

Projekt zakłada użycie zbrojonego betonu o podwyższonej wytrzymałości dynamicznej, który w razie bezpośredniej detonacji ładunku kumulacyjnego lub odłamkowego nie ulegnie nadmiernemu kruszeniu i odspajaniu (tzw. zjawisko spallingu). Odłamki betonu bywają bowiem dla kadzi transformatorów i porcelanowych izolatorów przepustowych równie niszczycielskie, co sama fala uderzeniowa.

Doświadczenia zza wschodniej granicy bezlitośnie weryfikują dotychczasowe podejście do pasywnej obrony stacji elektroenergetycznych. Praktykę stosowania takich osłon, a także wyzwania z nimi związane, obrazuje poniższy materiał filmowy dokumentujący atak drona na chroniony transformator:

Na tym zabezpieczenia się nie kończą. Stację ma otaczać ogrodzenie zdolne powstrzymać pojazd wypełniony materiałami wybuchowymi. Planowane są również czujniki pozwalające wykrywać próby wykonywania tuneli pod obiektem. Kluczowe urządzenia zostaną zdublowane i rozmieszczone w taki sposób, aby pojedyncze trafienie nie było w stanie wyłączyć całej stacji.

Zmianę podejścia dobrze podsumował prezes Litgrid Andrius Šemeškevičius. Jak przyznał, wcześniej podczas projektowania sieci przygotowywano ją przede wszystkim na klęski żywiołowe. Teraz pod uwagę brane są również możliwe zagrożenia hybrydowe i militarne.

Nie jest to przypadkowy obiekt. Gižai ma być kluczowym węzłem Harmony Link – nowego lądowego połączenia elektroenergetycznego Polski i Litwy. Po jego ukończeniu łączna zdolność przesyłowa między oboma państwami, razem z istniejącym LitPol Link, ma wzrosnąć do 1200 MW. Dla państw bałtyckich jest to szczególnie ważne po ich odłączeniu w 2025 roku od systemu energetycznego kontrolowanego wcześniej przez Rosję i synchronizacji z siecią Europy kontynentalnej.

Koszt odporności infrastruktury krytycznej

Wzmocnienia konstrukcyjne generują ogromne nakłady. Według szacunków Litgrid, wdrożenie militarnych i antyterrorystycznych standardów ochrony podniesie koszt budowy samej stacji Gižai o co najmniej 48 milionów euro.

Zarówno Wilno, jak i Warszawa stoją na stanowisku, że finansowanie fortyfikacji energetycznej infrastruktury granicznej powinno być współfinansowane ze środków unijnych. Odporność węzłów takich jak Gižai jest gwarantem bezpieczeństwa energetycznego całego zintegrowanego rynku europejskiego.

Źródło: Reuters

Artykuł Litwa ufortyfikuje stację elektroenergetyczną w Giżach przy granicy z Polską pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Kontekst architektoniczny i cel inwestycji

Trasa wojewódzka DW 975, łącząca Tarnów z Nowym Sączem, stanowi kluczowy korytarz transportowy w regionie. Integralnym elementem wschodniej obwodnicy Wojnicza jest około 100-metrowy obiekt mostowy nad rzeką Więckówką, wyróżniający się smukłą, łukową konstrukcją nośną. Inwestor przedsięwzięcia – Zarząd Dróg Wojewódzkich (ZDW) – podjął decyzję o realizacji nowoczesnej aranżacji świetlnej tego obiektu. Głównym założeniem projektu było połączenie wymagań oświetleniowych dla infrastruktury drogowej z podkreśleniem walorów architektonicznych mostu, stanowiącego charakterystyczny element krajobrazu wzdłuż trasy DW 975.

Precyzja opraw i optyki – wyzwania projektowe

Projektowanie światła na obiektach inżynieryjnych w ciągu dróg o wysokim natężeniu ruchu wymaga operowania zaawansowanymi rozwiązaniami z zakresu fotometrii i ergonomii widzenia. Jednym z kluczowych założeń projektowych było ograniczenie gwałtownych kontrastów światła i cienia przy wjeździe na most poprzez odpowiednie połączenie oświetlenia funkcjonalnego i architektonicznego.

Podstawowym zadaniem projektowym była przy tym bezolśnieniowa kierunkowość strumienia, polegająca na skierowaniu światła wyłącznie na elementy konstrukcyjne, takie jak łuki, przęsła i filary. Dzięki temu światło uwypukla bryłę obiektu, minimalizując ryzyko występowania olśnienia dla uczestników ruchu drogowego.

Całość instalacji oparto na oprawach o wysokich klasach odporności środowiskowej (IP/IK), zaprojektowanych z myślą o niezawodnej pracy i utrzymaniu stabilnych parametrów świetlnych w warunkach drgań oraz zmiennych czynników atmosferycznych.

Zaawansowane technologie Signify

Do realizacji założonych celów architektonicznych i użytkowych wykorzystano spójny ekosystem rozwiązań Signify, łączący wydajne oprawy LED z cyfrowym zarządzaniem.

Główny zarys konstrukcji podkreśla precyzyjna optyka iluminacyjna opraw Signify UNI. Wpuszczane oprawy doziemne UniInground akcentują dolne partie konstrukcji i filary, natomiast naświetlacze UniFlood M podkreślają geometrię łuków mostu.

Zastosowanie dedykowanych przesłon anti-glare oraz wąskokątnych rozsyłów światła umożliwiło precyzyjne ukierunkowanie strumienia świetlnego i skuteczną eliminację światła rozproszonego.

Wielokanałowe oprawy umożliwiają dodatkowo programowanie zróżnicowanych scenografii w oparciu o dynamikę barw (RGB/W), co pozwala na eksponowanie barw narodowych lub lokalnych podczas ważnych wydarzeń i świąt.

Sercem całego systemu jest platforma Signify Interact, z którą zintegrowano oprawy oświetleniowe. System ten zapewnia szeroki zakres funkcji wspierających zarządzanie i eksploatację instalacji.

Zdalne monitorowanie: bieżącą kontrolę parametrów pracy oraz stanu technicznego infrastruktury.

Elastyczną regulację: płynne sterowanie natężeniem światła i cyfrowe harmonogramowanie scen oświetleniowych.

Możliwość dostosowywania poziomów oświetlenia do zaplanowanych harmonogramów i scen świetlnych.

UniIn-ground G2

• Kompaktowa konstrukcja ze stali nierdzewnej i odlewanego aluminium oraz niewielka głębokość wbudowania ułatwiają montaż w gruncie.
• Szeroki wybór mocy, optyki i barw światła (w tym opcje RGB z dekoderem DMX512) umożliwia precyzyjne akcentowanie architektury i detali krajobrazu.
• Wysoka odporność mechaniczna (nacisk do 2 ton, test antykorozyjny SST 500 h) oraz szczelność IP67 gwarantują niezawodność w trudnych warunkach zewnętrznych.
• Długa trwałość (do 50 000 h) i wodoszczelne złącza zapewniają łatwą instalację oraz bezawaryjną eksploatację.

UniFlood M G2

• Modułowa konstrukcja z niezależną regulacją nachylenia głowic umożliwia precyzyjne kierowanie światła.
• Szeroki wybór optyki oraz wariantów kolorystycznych pozwala idealnie dopasować iluminację do architektury obiektu.
• Obsługa protokołu DMX512/RDM zapewnia płynne i profesjonalne sterowanie oświetleniem w czasie rzeczywistym.
• Solidna obudowa i wysoka klasa szczelności (IP66) gwarantują niezawodne działanie w zastosowaniach zewnętrznych.

Kluczowe fakty

Lokalizacja: Wojnicz, ciąg DW 975 (obwodnica wschodnia)

Typ obiektu: Most łukowy nad rzeką Więckówką (dł. ok. 100 m)

Inwestor: Gmina Wojnicz

Główny beneficjent terytorialny: Gmina Wojnicz

Wykonawca: Firma Protar Sp. z o.o. z Tarnowa

Oprawy: Signify UNI (UniInground, UniFlood M)

System sterowania: Signify Interact

Wartość dodana dla regionu i społeczności lokalnej

Przemyślany projekt oświetleniowy przyniósł wielowymiarowe korzyści zarówno dla użytkowników trasy, jak i całego regionu. Precyzyjny rozkład światła na dojazdach oraz samym moście wspiera odpowiednie warunki widoczności i czytelność przebiegu trasy DW 975 wspierając komfort użytkowania infrastruktury.

Inwestycja wzmocniła identyfikację wizualną obiekt i stworzyła istotny potencjał dla promocji terytorialnej Gminy Wojnicz.

Dzięki iluminacji most nad Więckówką stał się charakterystycznym elementem krajobrazu wzdłuż trasy DW 975 i wizualnym akcentem podkreślającym wjazd do gminy Wojnicz.

Istotnym elementem projektu jest wykorzystanie technologii LED oraz systemu Signify Interact, które wspierają zarządzanie oświetleniem i zużyciem energii w zależności od zaplanowanych scen oraz harmonogramów pracy.

Artykuł Most, który wyróżnia Wojnicz po zmroku. Architektoniczna iluminacja w ciągu drogi wojewódzkiej DW 975 pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Kompaktowe narzędzia VDE do pracy w terenie

Jedną z istotnych nowości jest Kraftform Kompakt VDE GO – kompaktowy zestaw przeznaczony przede wszystkim do zastosowań mobilnych. Narzędzie wyposażono w kaburę umożliwiającą mocowanie przy pasku. Rękojeść z funkcją grzechotki oraz wymienne trzpienie pozwalają na szybką zmianę konfiguracji, również przy użyciu jednej ręki.

W zestawie Kraftform Kompakt VDE GO RA 1 znajdują się cztery wymienne trzpienie Kraftform Kompakt VDE o zmniejszonej średnicy, przeznaczone m.in. do śrub Phillips, Pozidriv i z rowkiem. Trzpienie mają zintegrowaną izolację ochronną i są przystosowane do pracy w głębokich otworach.

Wera podaje, że każde narzędzie jest indywidualnie testowane zgodnie z IEC 60900 napięciem 10 000 V, co zapewnia bezpieczeństwo pracy przy napięciu do 1000 V. System Take it easy ułatwia identyfikację trzpieni dzięki oznaczeniom kolorystycznym i laserowemu oznaczeniu rozmiaru.

Dynamometryka do szaf sterowniczych

W ofercie pojawiły się również zestawy Kraftform Kompakt VDE Safe-Torque Speed przeznaczone do wykonywania połączeń śrubowych w szafach sterowniczych. Ich elementem jest rękojeść dynamometryczna Safe-Torque Speed 7516 VDE z możliwością szybkiego wyboru jednej z pięciu wartości momentu: 2,4; 2,8; 3,2; 3,6 oraz 4,0 Nm.

Mechanizm poślizgowy ogranicza ryzyko przekroczenia ustawionego momentu zarówno przy dokręcaniu w prawo, jak i w lewo. Po osiągnięciu zadanej wartości mechanizm sygnalizuje jej uzyskanie w sposób słyszalny i wyczuwalny. W zestawach znajdują się również wymienne trzpienie VDE oraz rękojeść 817 VDE. Całość dostarczana jest w kompaktowym etui tekstylnym kompatybilnym z systemem Wera 2go.

Zyklop Mini 2 do pracy w ciasnych miejscach

Kolejną nowością jest Kraftform Kompakt Zyklop Mini 2 Set 1. Zestaw wykorzystuje niewielką, wykonaną w całości ze stali kutej matrycowo grzechotkę oraz specjalne klucze nasadowe Zyklop 8790 FA.

Klucze mają wysokość konstrukcyjną zaledwie 18 mm, dzięki czemu zestaw może być wykorzystywany w miejscach o ograniczonej przestrzeni montażowej. Mechanizm grzechotki ma 60 zębów i kąt powrotu wynoszący 6°. Przelotowa konstrukcja umożliwia dodatkowo przeprowadzenie przez narzędzie pręta gwintowanego o średnicy do M6.

Według danych katalogowych stalowa konstrukcja Zyklop Mini 2 pozwala na przenoszenie momentu obrotowego do 65 Nm. Kierunek pracy można przełączać za pomocą dźwigni obsługiwanej jedną ręką.

Zestawy kluczy trzpieniowych w nowych etui

Wera wprowadza również dwa zestawy Big Pack Multicolour. Pierwszy obejmuje 9 kluczy trzpieniowych do śrub z gniazdem sześciokątnym oraz 9 kluczy TORX. Drugi zestaw łączy rozmiary metryczne i calowe kluczy sześciokątnych.

Narzędzia otrzymały kolorowe osłony z tworzywa, a system Take it easy ułatwia ich identyfikację. Wybrane klucze mają końcówkę kulistą, pozwalającą na pracę pod kątem. Zestawy dostarczane są w tekstylnych etui, które po otwarciu samoczynnie utrzymują pozycję stojącą.

Impaktor bez elektronarzędzi

Dla prac wymagających większych momentów odkręcania przygotowano zestaw z wkrętakiem udarowym Impaktor 2090/16. W jego skład wchodzi wkrętak udarowy, 14 kluczy nasadowych Impaktor oraz adapter.

Wkrętak umożliwia odkręcanie zablokowanych śrub poprzez uderzenia młotkiem, bez konieczności korzystania z elektronarzędzia lub instalacji sprężonego powietrza. Maksymalny moment odkręcania określono na 90 Nm. Dwukrzywkowa konstrukcja przekształca energię uderzenia w ruch obrotowy, natomiast klucze nasadowe Impaktor mają konstrukcję przeznaczoną do pracy z dużymi obciążeniami.

Organizer, który zamienia wiadro w system transportowy

Ciekawym rozwiązaniem dla ekip pracujących w terenie jest tekstylny organizer narzędziowy do wiadra 9559. Organizer ma 16 kieszeni – dziewięć wewnętrznych i siedem zewnętrznych – i pasuje do standardowych wiader oraz wiader budowlanych o średnicy górnej krawędzi do około 29 cm.

W zestawie Set 1 znajduje się 12 wkrętaków przeznaczonych do śrub Phillips, Pozidriv, TORX i z rowkiem, w tym również narzędzia VDE. Organizer jest wykonany z materiału odpornego na przecięcia i przebicia. Dodatkowo wyposażono go w dwie powierzchnie z rzepem, do których można mocować elementy systemu transportowego Wera 2go.

Jesienna oferta Wera obejmuje również wkładki piankowe z zestawami wkrętaków Kraftform, w tym wersje do wkrętaków standardowych, VDE oraz wkrętaków do pobijania. Wkładki pozwalają uporządkować narzędzia w szufladach i szybko sprawdzić kompletność wyposażenia.

Nowe wózki warsztatowe Tool Rebel

Ważną zmianą w ofercie jest możliwość zakupu wózków warsztatowych Tool Rebel bez wyposażenia. W ten sposób użytkownik może samodzielnie skonfigurować wyposażenie stanowiska pracy.

Model Tool Rebel 9800 ma siedem szuflad – pięć płytkich i dwie głębokie – oraz wymiary 785 × 1020 × 518 mm. Konstrukcja wykorzystuje podwójne ścianki, prowadnice teleskopowe z łożyskami kulkowymi i mechanizm miękkiego domykania. Blokada wysuwu ogranicza możliwość jednoczesnego otwarcia kilku szuflad.

Dostępny jest także Tool Rebel Stainless 9805 z powierzchnią roboczą i odkładczą ze stali nierdzewnej. W pełni uszczelniona powierzchnia ma chronić wnętrze wózka m.in. przed wyciekami płynów. Model ma siedem szuflad i może przenosić dynamiczne obciążenie do 540 kg.

Największym z prezentowanych modeli jest Tool Rebel Stainless XXL 9801, który ma 1133 mm szerokości, siedem szuflad oraz powierzchnię roboczą ze stali nierdzewnej. Jego nośność dynamiczna wynosi 750 kg, a statyczna 1000 kg.

www WERA: https://www.wera.de/pl/
Facebook Wera Polska: https://pl-pl.facebook.com/WeraToolRebelsPolska/
Instagram Wera Polska: https://www.instagram.com/weratoolrebelspl/

Oficjalny agent handlowy marki Wera w Polsce: http://agentools.pl

Artykuł Nowości narzędziowe Wera na jesień 2026 pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Nowe regulacje – procedowane jako Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych – miały zastąpić dotychczasowe, wielokrotnie nowelizowane rozporządzenie z 12 kwietnia 2002 roku. Projekt, liczący ponad 300 stron, integruje m.in. zasady projektowania i usytuowania obiektów z wymogami ich późniejszego użytkowania, wdrażając przy tym zapisy zrewidowanej unijnej Dyrektywy Budynkowej (EPBD) w obszarze standardów bezemisyjności i instalacji OZE.

Oficjalne stanowisko resortu: brak próżni prawnej

Jak wynika z oficjalnego komunikatu Ministerstwa Rozwoju i Technologii dotyczącego postępu prac legislacyjnych, rynek budowlany nie pozostaje bez podstawy prawnej.

Resort potwierdził, że od 20 września 2026 r. do projektowania, budowy, wykonywania robót budowlanych oraz utrzymywania budynków mieszkalnych stosuje się dotychczasowe przepisy wykonawcze. Inwestycje mogą być zatem kontynuowane w oparciu o dotychczas znane procedury.

Bezpiecznik prawny: Art. 102a Prawa budowlanego

Sytuację formalną zabezpiecza uchwalona w trybie pilnym ustawa z 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa oraz ustawy – Prawo budowlane (Dz.U. z 1 września 2026 r.). Wprowadzony nią Art. 102a Prawa budowlanego ustanawia 18-miesięczny okres przejściowy, liczony od 20 września 2026 r.

Co to oznacza w praktyce inżynierskiej i inwestycyjnej?

• Wybór reżimu prawnego: W okresie przejściowym projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany można sporządzić na podstawie dotychczasowych Warunków Technicznych.
• Wymagane oświadczenie: Skorzystanie z dotychczasowych regulacji wymaga złożenia przez inwestora stosownego oświadczenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej.
• Spójność projektu: W przypadku wyboru dotychczasowych przepisów, w tym samym reżimie prawnym musi zostać opracowany również projekt techniczny (w tym branżowe projekty instalacyjne – elektryczne, sanitarne czy HVAC), a stare wymogi będą miały zastosowanie do całego zamierzenia budowlanego.

Dlaczego projekt nie wszedł w terminie?

Choć procedura notyfikacji technicznej projektu przed Komisją Europejską została formalnie zamknięta z końcem sierpnia (po uwzględnieniu wniosku o tryb pilny), ostateczny tekst rozporządzenia nie uzyskał na czas podpisu ministra i nie został skierowany do publikacji w Dzienniku Ustaw.

Dzięki ustawowemu okresowi przejściowemu projektanci i wykonawcy zyskali 1,5 roku na płynną adaptację, a procesy wydawania pozwoleń na budowę nie zostały zablokowane. Jednocześnie inwestorzy czekający na niektóre korzystniejsze rozwiązania nowego projektu (np. w zakresie sytuowania obiektów czy garaży) będą mogli z nich skorzystać dopiero po faktycznym wejściu rozporządzenia w życie i ogłoszeniu ostatecznego vacatio legis.

Okres przejściowy w branży instalacyjnej

Dla projektantów instalacji elektrycznych, teletechnicznych i OZE przesunięcie to jest momentem oddechu, ale i czasem na przygotowanie. Nowe Warunki Techniczne przyniosą bowiem rewolucję w zakresie m.in. prowadzenia tras kablowych DC, dedykowanych wyłączników PV, magazynów energii (BESS) oraz infrastruktury światłowodowej. 18-miesięczny bufor daje projektantom czas na wypracowanie standardów koordynacji z rzeczoznawcami ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych i architektami bez ryzyka przestojów w bieżących projektach.

Artykuł Nowe Warunki Techniczne opóźnione – obowiązuje 18-miesięczny okres przejściowy pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Termin ESD (wyładowanie elektrostatyczne) odnosi się do nagłego przeniesienia ładunku elektrycznego między dwoma obiektami o różnych potencjałach elektrycznych. Nawet niewielkie wyładowanie może spowodować znaczne uszkodzenia urządzeń elektronicznych. Mikroprocesory i inne wrażliwe komponenty mogą ulec zniszczeniu w wyniku wyładowania ESD. Prowadzi to do kosztownych napraw lub całkowitej awarii urządzenia.

Mając na uwadze zagrożenia powstałe wskutek wyładowań elektrostatycznych, niezwykle ważne jest, aby poważnie traktować ochronę ESD i wdrożyć odpowiednie środki w celu zabezpieczenia sprzętu elektronicznego.

Kluczową czynnością jest rozpoznanie potencjalnych zagrożeń związanych z wyładowaniami elektrostatycznymi ESD, które mogą się pojawić w danym środowisku, a następnie podjęcie odpowiednich środków ochrony.

Stanowiska pracy ESD

Jeśli regularnie pracujemy z elementami elektronicznymi lub pracujemy w środowisku narażonym na wyładowania elektrostatyczne, ochrona ESD jest niezbędna. Dobrze zaprojektowane stanowisko pracy ESD minimalizuje ryzyko wystąpienia wyładowań elektrostatycznych i eliminuje ładunki elektrostatyczne, jeśli takie występują.

Warunkiem, który musi być spełniony, aby stanowisko pracy ESD działało prawidłowo, jest połączenie wszystkich elementów obszaru roboczego (powierzchnie robocze, ludzie, sprzęt itp.) do tego samego punktu uziemienia elektrycznego, zwanego „wspólnym punktem uziemienia”, co pozwala bezpiecznie rozpraszać elektryczność statyczną, a w efekcie końcowym zapobiega powstawaniu wyładowań elektrostatycznych w miejscu pracy.

Maty podłogowe ESD

Podstawową warstwą ochrony, która gwarantuje, że połączenie wszystkich elementów będzie skuteczne w działaniu, są podłogowe maty ESD, które odgrywają kluczową rolę w stworzeniu obszaru roboczego EPA (Bezpieczna Przestrzeń Produkcyjna) o wymaganej dla danego procesu przemysłowego powierzchni.

Maty podłogowe ESD zostały zaprojektowane w celu eliminacji ładunków elektrostatycznych na swojej powierzchni oraz na wszelkich przedmiotach/urządzeniach umieszczonych na niej.

Aby podłogowa mata antystatyczna działała prawidłowo, musi być w stanie przewodzić prąd elektryczny. Wydajność elektryczna maty pokazuje jej zdolność do przewodzenia ładunku elektrostatycznego od punktu na powierzchni maty do jej punktu uziemienia. Wytyczne zawarte są w normie ESD STM 4.1 -2017. Jeśli rezystancja maty jest zbyt niska, a przewodność bardzo dobra, to ładunki elektrostatyczne przenoszą się szybko na matę, co może skutkować powstaniem wyładowania elektrostatycznego (ESD). Jeśli rezystancja maty jest zbyt wysoka, a przewodność bardzo niska, to ładunki elektrostatyczne przenoszą się powoli, a przedmioty umieszczone na macie nie tracą swojego ładunku. Po usunięciu przedmiotu z maty ładunek pozostanie na jego obudowie i będzie mógł rozładować się na inne przedmioty. Sprawność elektryczna maty sprawdzana jest za pomocą miernika rezystancji powierzchniowej. Procedurę tę należy powtarzać, co kwartał, zgodnie z przepisami IPC.

Kolejnym istotnym czynnikiem decydującym o wyborze maty jest jej budowa. Dostępne rozwiązania to maty jednowarstwowe (jednorodne), dwu- lub trzywarstwowe:

• Jednowarstwowa (jednorodna) mata antystatyczna wykonana jest z litych arkuszy, które są mieszanką polimerów (np. winyl i guma). Struktura mat jednorodnych składa się z tego samego materiału w całej objętości. Maty te zapewniają dobrą wytrzymałość mechaniczną przy poprawnej wydajności elektrycznej.
• Dwuwarstwowa mata antystatyczna łączy w sobie warstwę maty jednowarstwowej oraz warstwę amortyzującą. Zapewnia podobną wydajność elektryczną jak mata jednowarstwowa oraz lepsze parametry mechaniczne. Innym rozwiązaniem dla mat dwuwarstwowych jest mata posiadająca wierzchnią warstwę rozpraszającą ładunki elektrostatyczne i spodnią warstwę przewodzącą. Takie rozwiązanie zapewnia bardzo dobrą wydajność elektryczną oraz w zależności od wykonania odporność na czynniki mechaniczne jak i chemiczne.
• Maty trójwarstwowe zbudowane są z warstwy przewodzącego metalu i węgla znajdującej się pomiędzy rozpraszającą warstwą wierzchnią a warstwą amortyzującą (na spodzie). Warstwa przewodząca działa jako szybki kanał przenoszący ładunki elektrostatyczne do uziemienia.

Podobny efekt uzyskany został dla paneli podłogowych firmy Statictec, w których warstwę przewodzącą stanowią wtryskiwane podczas procesu formowania cząsteczki metalu. W ten sposób powstaje jednorodny i trwały efekt przewodzący.

Jak wybrać maty podłogowe ESD

Gdy dokonamy doboru maty podłogowej lub paneli podłogowych w zależności od wydajności elektrycznej oraz od budowy, należy rozważyć, w jakim środowisku mata podłogowa lub panele będą pracowały. Czy będzie to pomieszczenie serwisu elektroniki czy pomieszczenie przemysłowe? O wyborze decydują czynniki środowiskowe, do których należy odporność na chemikalia, temperaturę oraz ogień.

Mata antyzmęczeniowa idealnie nadaje się dla operatorów, którzy stoją w strefie ESD przez wiele godzin. Odpowiednia miękkość i ergonomiczny kształt (powierzchnia bąbelkowa, tarczowa) zapewniają wygodę dla personelu. Dodatkową zaletą jest efekt tłumienia hałasu i dźwięków wytwarzanych na podłodze w miejscu pracy.

Podobny efekt oferują maty gładkie posiadające warstwę amortyzującą. Co więcej, gładkie maty są znacznie łatwiejsze w czyszczeniu i powinny być stosowane w miejscach, gdzie może występować duża ilość zanieczyszczeń.

Maty antypoślizgowe (często oferowane z powierzchnią stożkową) dzięki swojej powierzchni oferują optymalne, ergonomiczne rozwiązanie dla wilgotnych, zaolejonych i śliskich pomieszczeń przemysłowych dzięki odporności na większość olejów i płynów przemysłowych.

Osłabienie właściwości odblaskowych powierzchni uzyskane zostanie poprzez zastosowanie mat z teksturowaną powierzchnią. Redukcja odblasków poprawia komfort pracy personelu.

Podobnie jak maty, również panele podłogowe firmy Statictec zapewniają dobrą ochronę przed czynnikami chemicznymi oraz podobny komfort pracy dla obsługi. Wierzchnia powierzchnia paneli ma wykończenie antypoślizgowe i jest matowa. Panele podłogowe zapewniają odporność na większość substancji chemicznych. Oferują podobne właściwości jak podłogowe maty antystatyczne.

Powyższe rozwiązania są dostępne w wersji trudnopalnej.

Podsumowanie

Oferta mat podłogowych jak i paneli obejmuje różne rozwiązania, które można stosować z określonymi, kluczowymi korzyściami dla użytkownika. Przed dokonaniem ostatecznego wyboru zaleca się zapoznanie z dokumentacją techniczną. Pamiętajmy! Wybrane rozwiązanie będzie służyć przez kilkanaście kolejnych lat.

Tekst opracowany przez Transfer Multisort Elektronik Sp. z o.o.

Artykuł Maty oraz panele podłogowe ESD. Jak skutecznie zabezpieczyć stanowisko pracy? pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

W segmencie kolei dużych prędkości nie ma miejsca na kompromisy materiałowe. Odpowiedzią firmy LAPP na te wyzwania jest kompleksowe, certyfikowane portfolio rozwiązań connectivity dla technologii kolejowej, które ułatwia procedurę homologacji pojazdów szynowych i przyspiesza proces wdrożeniowy u integratorów.

Jakie wymagania muszą spełniać kable w taborze kolejowym?

Wysoka dostępność oraz bezawaryjna eksploatacja pojazdów szynowych w dużej mierze zależą od zastosowanego okablowania. Niezależnie od tego, czy kable odpowiadają za zasilanie, transmisję danych, czy sterowanie – niezawodne rozwiązania z zakresu technologii połączeń umożliwiają płynny ruch i bezpieczny transport.

Kable i przewody muszą cechować się specyficznymi właściwościami, aby mogły być dopuszczone do stosowania w pojazdach kolejowych. Spełnienie ustawowych wymogów bezpieczeństwa pożarowego stanowi warunek konieczny w procesie uzyskiwania homologacji. Nadrzędnym celem jest zagwarantowanie najwyższego możliwego poziomu bezpieczeństwa pasażerów, personelu pokładowego oraz ładunków.

Wewnątrz i na zewnątrz pojazdu przewody, dławnice kablowe oraz złącza poddawane są skrajnym obciążeniom. Poza narażeniem mechanicznym – takim jak uderzenia tłucznia, skręcanie czy ciągłe wibracje – na materiały oddziałują substancje chemiczne: oleje, kwasy i agresywne środki czyszczące. W aplikacjach zewnętrznych dochodzi intensywne promieniowanie UV oraz praca w szerokich zakresach temperatur, typowo od –50°C do +120°C.

Kluczowe kryteria doboru i obowiązujące normy

W pojazdach szynowych nadrzędne znaczenie ma bezpieczeństwo pożarowe, podlegające rygorystycznym unijnym i krajowym przepisom. Podstawą dopuszczenia materiałów w Polsce i całej UE jest zharmonizowana norma PN-EN 45545-2. W aplikacjach kolei dużych prędkości komponenty kablowe muszą spełniać najwyższy poziom zagrożenia pożarowego – Hazard Level 3 (HL3).

Materiały i komponenty do taboru szynowego muszą bezwzględnie cechować się:

• Bezhalogenowością (PN-EN 60754-1/-2),
• Płomienioodpornością i samogaśnięciem (PN-EN 60332-1-2 / PN-EN 60332-3-24),
• Niską emisją dymów oraz minimalną toksycznością gazów pożarowych (PN-EN 61034-2).

W procesie doboru i projektowania instalacji kluczową rolę odgrywają:

• Normy konstrukcyjne kabli: PN-EN 50264 (dla przewodów o podwyższonej wytrzymałości mechanicznej) oraz PN-EN 50306 (kable cienkościenne redukujące masę wiązek).
• Zasady instalacji: normy PN-EN 50355 oraz PN-EN 50343, definiujące reguły trasowania, obciążalności prądowe i zabezpieczenia zwarciowe obwodów.
• Certyfikat jakościowy IRIS (ISO/TS 22163): potwierdzający spełnienie restrykcyjnych procedur produkcyjnych i wymagań stawianych bezpośrednim dostawcom komponentów dla przemysłu kolejowego.

Odporność i bezpieczeństwo w portfolio LAPP

Odpowiedzią na te wyśrubowane wymagania są wyspecjalizowane grupy produktów LAPP: https://www.lapp.com/pl/pl/PLN/przemysl/mobilnosc/technologia-kolejowa/e/000061

• Kable zasilające i sterownicze zoptymalizowane pod kątem elastyczności, odporności mechanicznej oraz ograniczonej przestrzeni montażowej w wagonach i wózkach jezdnych.
• Systemy transmisji danych zapewniające stabilny transfer sygnałów dla systemów sterowania pociągiem (TCMS), diagnostyki pokładowej oraz systemów informacji pasażerskiej.
• Przemysłowe złącza i osprzęt kablowy gwarantujące wysoki stopień ochrony IP oraz szczelność w trudnych warunkach środowiskowych.

Sprawdzone na trasach KTX

Praktycznym sprawdzianem technologii LAPP są projekty realizowane m.in. w Korei Południowej przy pociągach dużych prędkości KTX (Korea Train eXpress). Dostarczane tam rozwiązania zasilające, sterownicze oraz magistrale danych pracują pod stałym obciążeniem dynamicznym przy najwyższych prędkościach eksploatacyjnych.

Dzięki obecności w ponad 80 krajach, LAPP zapewnia producentom OEM i integratorom systemów spójność standardów, uproszczoną logistykę oraz bezpośrednią dostępność certyfikowanych komponentów na całym świecie.

Artykuł Certyfikowane kable do pojazdów szynowych i kolei dużych prędkości pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

W Łukowie Śląskim w gminie Gaszowice (woj. śląskie) powstało nowoczesne, pełnowymiarowe boisko piłkarskie ze sztuczną nawierzchnią, sfinansowane
w ramach programu Polski Ład.

Nadrzędnym celem projektu było stworzenie obiektu sportowego spełniającego normy II klasy oświetleniowej, co pozwala organizować pełnoprawne rozgrywki na poziomie lokalnym lub regionalnym.

Dzięki nowoczesnemu oświetleniu od Signify nowe boisko stało się miejscem, gdzie dzieci i młodzież z całej gminy mogą trenować i grać przez cały rok. Dla zawodników okolicznych klubów stanowi zaś istotną bazą treningową
i rozgrywkową, na poziomie lokalnym i regionalnym.

Skąd wynikała potrzeba budowy nowego boiska?

Dotychczasowe boisko na terenie gminy Gaszowice było wyposażone w niewielkie naświetlacze, które nie spełniały obowiązujących norm. Nierównomierne oświetlenie obniżało komfort i bezpieczeństwo zawodników, i dodatkowo utrudniało grę po zmroku. W efekcie ograniczało to możliwość korzystania z infrastruktury sportowej w sezonie jesienno‑zimowym.

Gmina potrzebowała rozwiązania, które zapewni jednorodne i zgodne z normami oświetlenie boiska, umożliwi wydłużenie godzin pracy obiektu oraz zagwarantuje odpowiednie parametry środowiskowe do prowadzenia treningów w okresie jesienno‑zimowym. Istotnym założeniem projektowym było również stworzenie infrastruktury wspierającej rozwój lokalnych klubów sportowych w całej gminie.

Dodatkowym celem funkcjonalnym było zapewnienie,
aby obiekt piłkarski pełnił rolę ogólnodostępnej przestrzeni rekreacyjno‑sportowej, sprzyjającej aktywności fizycznej dzieci, młodzieży i dorosłych oraz integracji społecznej mieszkańców.

Zastosowane rozwiązania:
Innowacyjne oświetlenie dla obiektów sportowych od Signify

Odpowiedni dobór technologii oświetleniowej oraz systemu sterowania ma kluczowe znaczenie nie tylko dla bezpieczeństwa i komfortu użytkowników obiektu sportowego, lecz także dla jego efektywności energetycznej. Kierując się tym założeniem,
w projekcie zastosowano kluczowe rozwiązania oświetleniowe
z portfolio Signify, Oprawy Philips Optivision LED gen 3.5, wspierane przez system sterowania w technologii Coded Mains.

Oprawy Philips OptiVision LED gen. 3.5

• Inteligentne oświetlenie dla rekreacyjnych obiektów sportowych
• Zgodność z wymogami
 II klasy oświetleniowej
• Równomierne, komfortowe
 oświetlenie bez cieni i olśnień (minimalne rozproszenie)
• Oszczędność energii i redukcja kosztów dzięki zaawansowanym czujnikom i sterownikom oraz wysokiej trwałości źródła światła LED i systemu zarządzania termiką naświetlacza

System sterowania
w technologii Coded Mains

• Regulacja natężenia światła wg 3 trybów (pełne: 200 luxów, przyciemnione: 135 luxów, oszczędne: 75 luxów)
• Możliwość integracji z systemem rezerwacji boiska oraz ustawienia scenariuszy oświetleniowych zgodnie z harmonogramem
• Funkcja oświetlania tylko połowy boiska lub wygaszenia wybranych sekcji (przy pomocy 6 przycisków)
• Sterowanie zarówno z lokalnej skrzynki, jak i z aplikacji online

Obiekt gotowy na każdą godzinę i porę roku

Realizacja inwestycji w Łukowie Śląskim przyniosła szereg korzyści odczuwalnych zarówno dla zarządców obiektu,
 jak i zawodników oraz lokalnej społeczności.

Rozgrywki na poziomie regionalnym i lokalnym
Nowe oświetlenie spełnia wymogi II klasy oświetleniowej, umożliwiając prowadzenie profesjonalnych treningów w komfortowych warunkach i organizację rozgrywek piłkarskich
 na poziomie lokalnym i regionalnym.

Idealne warunki do uprawiania sportu
Odpowiednie natężenie światła (w trybie pełnym: 200 lx) zapewnia wyraźną widoczność bez nadmiernego wysiłku wzrokowego, co ma istotne znaczenie dla zdrowia oczu. Równomierne oświetlenie — brak ciemnych stref i olśnień dzięki nowoczesnym oprawom LED — zmniejsza ryzyko zmęczenia wzroku, bólów głowy oraz problemów z koncentracją. Jednocześnie poprawia szybkość reakcji zawodników w trakcie gry.

Niższe koszty utrzymania obiektu
Oprawy Philips OptiVision 3.5 wyróżniają się wysoką efektywnością energetyczną oraz długą żywotnością, co znacząco obniża koszty eksploatacji obiektu sportowego. Dodatkowo możliwość przełączania między trybami 200/135/75 lx
oraz oświetlania wybranych sekcji boiska zapewnia dużą elastyczność w zarządzaniu oświetleniem. Rozwiązanie to pozwala na realne oszczędności energii — nawet do 65% — oraz sprzyja bardziej świadomemu i ekonomicznemu funkcjonowaniu obiektu.

Poprawa życia mieszkańców
 i mniejsze zanieczyszczenie światłem
Zastosowanie opraw Philips OptiVision LED z systemem
w technologii Coded Mains minimalizuje emisję światła poza teren boiska, co znacząco ogranicza zanieczyszczenie świetlne nieba
 i okolicy, a tym samym pozytywnie wpływa na komfort życia mieszkańców. Wydłużone godziny otwarcia obiektu, możliwość korzystania z niego w sezonie jesienno zimowym oraz wysoki komfort użytkowania sprawiają, że mieszkańcy coraz chętniej podejmują aktywność fizyczną — niezależnie od wieku.
W rezultacie nowe boisko może pełnić funkcję lokalnego
centrum aktywności ruchowej i integracji społecznej.

Realizacja projektu oświetlenia pełnowymiarowego boiska piłkarskiego w Łukowie Śląskim stanowi przykład kompleksowego podejścia do modernizacji infrastruktury sportowej w skali lokalnej. Inwestycja obejmowała profesjonalny projekt fotometryczny zgodny z normami II klasy oświetleniowej,
 dobór wysokowydajnych opraw LED Philips OptiVision gen 3.5 oraz wdrożenie systemu sterowania w technologii Coded Mains, zapewniającego precyzyjne zarządzanie parametrami pracy
instalacji.

Podsumowanie

Zastosowane technologie umożliwiły uzyskanie jednorodnego, zgodnego z normami oświetlenia o wysokim komforcie widzenia, przy jednoczesnym znaczącym ograniczeniu zużycia energii
 i kosztów eksploatacji. Projekt został zrealizowany
 z zachowaniem wysokiej jakości montażu oraz parametrów technicznych, które pozwalają na całoroczne użytkowanie boiska, prowadzenie profesjonalnych treningów i organizację rozgrywek na poziomie lokalnym i regionalnym.

Inwestycja pokazuje, że nawet mniejsze gminy są w stanie wdrożyć nowoczesne rozwiązania oświetleniowe i systemowe, tworząc infrastrukturę sportową o standardach spełniających wymagania zawodników, trenerów i lokalnej społeczności.

Fakty w skrócie:

• Lokalizacja: Łuków Śląski, Gmina Gaszowice
• Obiekt: Pełnowymiarowe boisko piłkarskie
ze sztuczną nawierzchnią
• Segment: Public, Sport & Arena
• Rozwiązania: 12 x Philips OptiVision 3.5, system
w technologii Coded Mains
• Projektant części elektrycznej: ABMProjekt Błażej Miguła
• Wykonawca części elektrycznej: KM Elektro Marek Pokidaniec

Artykuł Nowoczesne oświetlenie boiska w Łukowie Śląskim pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Monitoring wizyjny z dźwiękiem – stała obserwacja ulicy i posesji sąsiada

Sprawa, która miała swój początek w konflikcie sąsiedzkim dotyczy decyzji UODO nr DKE.561.4.2026 ze stycznia br. (opublikowana w lipcu 2026). Właściciel prywatnej nieruchomości zamontował na swojej posesji system monitoringu składający się z kilkunastu kamer. Urządzenia pracowały przez całą dobę, rejestrując nie tylko obraz, ale i dźwięk.

Kluczowy problem polegał na tym, że pole widzenia kamer wykraczało daleko poza granice działki właściciela – rejestrowało ruch na drodze publicznej oraz terenie sąsiednich posesji (w tym m.in. okno toalety w budynku sąsiada).

Po skargach sąsiadów Prezes UODO wszczął postępowanie i wydał decyzję nakazującą zaprzestanie przetwarzania wizerunku i głosu osób postronnych. Właściciel dostał 7 dni na demontaż kamer lub zmianę ich kąta widzenia tak, aby obejmowały wyłącznie jego własny teren.

Inwestor zignorował jednak nakaz urzędu, nie odbierał kolejnych pism i nie zaskarżył decyzji do WSA. Finał? Prezes UODO nałożył na niego kara pieniężna w wysokości 26 711 zł, choć maksymalny wymiar kary za to przewinienie w RODO to nawet 20 mln euro.

Dlaczego prywatny monitoring naruszał RODO?

Klienci często argumentują, że „na swojej działce mogą montować, co chcą”. W prawie istnieje co prawda tzw. wyjątek domowy (art. 2 ust. 2 lit. c RODO), który wyłącza stosowanie przepisów o ochronie danych w przypadku czynności o charakterze czysto osobistym lub domowym. Tymczasem UODO, powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), przypomina że:

1. Wyjątek domowy kończy się na granicy płotu. Jeśli kamera obejmuje chociażby fragment drogi publicznej, chodnika czy działki sąsiada, monitoring przestaje być czynnością prywatną i podlega pod pełne rygory RODO.
2. Brak podstawy prawnej: Właściciel prywatny nie ma uprawnień do rejestrowania ruchu na drogach publicznych pod pretekstem „dbania o porządek” – od tego są służby państwowe.
3. Nagrywanie dźwięku (audio): Rejestracja głosu bez zgody osób przebywających w zasięgu mikrofonu jest uznawana przez UODO za wyjątkowo inwazyjną metodę naruszania prywatności.

O czym powinien pamiętać monter monitoringu?

Dla instalatora kamer monitoringu decyzja UODO to dobra przestroga dla klientów i gotowy zestaw dobrych praktyk projektowych. Odpowiedzialny montażysta powinien uświadamiać inwestora i unikać błędów wykonawczych:

• Prawidłowy kadrowanie i dobór obiektywów: Kąt widzenia kamer oraz miejsca ich montażu należy ustalać tak, by obszar detekcji/rejestracji zamykał się w obrysie działki klienta.
• Stosowanie masek prywatności (Privacy Masking): Jeżeli konstrukcja budynku wymusza skierowanie kamery w stronę płotu lub ulicy, w oprogramowaniu rejestratora/kamery IP konieczne jest wycięcie (zamaskowanie) stref publicznych i sąsiednich budynków.
• Rozważne korzystanie z mikrofonów: Rejestracja dźwięku w zewnętrznych kamerach domowych tworzy olbrzymie ryzyko prawne dla inwestora. Warto odradzać klientom włączanie ciągłego nagrywania audio na zewnątrz.
• Oznakowanie terenu: Przypomnij klientowi o tabliczkach informacyjnych o monitoringu na wejściu/wjeździe na posesję.

Źródła: UODO, Gazeta Prawna

Artykuł Ponad 26 tys. zł kary za źle ustawione kamery monitoringu wokół domu pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

W ramach pilotażowego projektu agrofotowoltaicznego (AgriPV) spółka Energia Pomorze, we współpracy z Zachodniopomorskim Uniwersytetem Technologicznym w Szczecinie (ZUT) oraz przy wsparciu NCBR, uruchomiła na terenach Agrofirmy Witkowo koło Stargardu badawczą instalację fotowoltaiczną o mocy 1 MW. W projekcie wykorzystano półprzezroczyste moduły niemieckiej firmy AESOLAR (seria Terra E). Instalacja weszła w swój pierwszy sezon wegetacyjny, dostarczając pierwszych rzeczywistych danych pomiarowych dotyczących mikroklimatu, gospodarki wodnej oraz uzysków energii.

Zintegrowana produkcja energii i uprawa roślin

Projekt realizowany na terenie spółdzielni Agrofirma Witkowo ma na celu szczegółowe zbadanie wpływu kontrolowanego zacienienia na wzrost roślin, efektywność retencji wody oraz mikroklimat gleby, generując do 1000 MWh energii elektrycznej rocznie.

Obecny, pierwszy etap pilotażu obejmuje obszar 2 hektarów (docelowy kompleks badawczy ma objąć łącznie 10 ha). To w pełni funkcjonalne pole badawcze ze zintegrowanym systemem retencji deszczówki i uprawami warzyw.

Pierwsze pomiary terenowe z instalacji w Witkowie wskazują na trzy kluczowe korzyści:

1) Obniżenie temperatury gleby: Pomiary kamerą termowizyjną wykazały, że gleba w pełnym słońcu osiągała od 43,6°C do 47,9°C. W strefach zacienionych przez konstrukcję z modułami Terra E odnotowano temperatury w przedziale od 26,2°C do 32,8°C, co dało spadek temperatury pod konstrukcją nawet o 15-16°C.

2) Retencja i efektywne wykorzystanie wody: Zastosowany w Witkowie AgriPV TR System firmy Energia Pomorze odprowadza deszczówkę do zbiorników retencyjnych o pojemności 600 tys. litrów, zasilając podziemny lub naziemny system nawadniania kropelkowego i przywracając do obiegu wodę, która inaczej uległaby wyparowaniu.

3) Generowanie energii elektrycznej: Konstrukcja zainstalowana nad uprawami stale produkuje energię na potrzeby gospodarstwa, a jej nadwyżki trafiają do sieci.

Parowanie, wilgotność gleby oraz promieniowanie są stale porównywane przez naukowców ZUT z sąsiednim polem referencyjnym. Przedstawiciele Energii Pomorze podsumowują wstępne rezultaty zwięźle: „Widzimy, że jest bardzo dobrze” podkreślając jednocześnie, że AgriPV ma sens wtedy, gdy to uprawa roślin pozostaje na pierwszym miejscu.

Agrofotowoltaika w warunkach susz i upałów – doświadczenia z zagranicznych rynków

Fale upałów w całej Europie nadchodzą wcześniej i trwają dłużej, obciążając uprawy w momentach kluczowych dla rolników. Konwencjonalna farma PV potęguje ten problem – ziemia trafia pod panele i bezpowrotnie wyłącza się ją z produkcji rolniczej. Agrofotowoltaika odwraca ten trend — panele umieszczone na podwyższonej konstrukcji (prześwit ok. 4 m dla maszyn rolniczych) osłaniają rośliny wrażliwe na wysokie temperatury i redukują stres cieplny.

Firma AESOLAR testuje podobne rozwiązania w jeszcze trudniejszych warunkach. W ramach współpracy z Centrum Badawczym Fudżajra w Zjednoczonych Emiratach Arabskich moduły AgriPV poddano próbom na pustyni przy temperaturach przekraczających 40°C. Zacienienie obniżyło tam zasolenie gleby o 20–30%, poprawiło retencję wilgoci i pozwoliło na wydłużenie okresu wegetacyjnego roślin o około miesiąc.

Technologia modułów Terra E od AESOLAR

W instalacji pod Stargardem zastosowano 2496 modułów AESOLAR Terra E CMD-96BD o mocy 395 W. Są to półprzezroczyste moduły bifacjalne wykonane w technologii N-type TOPCon i konstrukcji double-glass + POE:

• Przepuszczalność światła do 40% pozwala na dostarczenie odpowiedniej ilości promieniowania do roślin rosnących poniżej.
• Dwustronność (bifaciality) umożliwia wychwytywanie światła odbitego od podłoża i roślinności.
• Podwyższona odporność na warunki atmosferyczne i gwarancja produktowa do 30 lat zapewniają trwałość w środowisku rolniczym.

Wyzwania inżynieryjne agrofotowoltaiki w Polsce

Dane pozyskane z instalacji w Witkowie posłużą nie tylko agronomom, ale i inżynierom branży elektrotechnicznej. Projekt o skali 1 MW dostarczy bezcennych danych eksploatacyjnych, które w przyszłości mogą posłużyć jako fundament pod standaryzację i stworzenie jasnych wytycznych technicznych dla agrofotowoltaiki w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem:

1. Bezpieczeństwa konstrukcji: Zapewnienie odporności na specyficzne obciążenia wiatrowe oraz drgania wywoływane przez pracujące pod panelami ciężkie maszyny rolnicze.
2. Ochrony odgromowej i przeciwpożarowej: Spełnienie wyższych rygorów projektowych ze względu na obecność suchej biomasy, zapylenia oraz ryzyka uszkodzeń mechanicznych podczas prac polowych.
3. Optymalizacji układów zasilania i retencji: Integracji instalacji PV ze zautomatyzowanymi systemami pompowymi i kropelkowego nawadniania.

Pilotaż ma zbadać, jak kontrolowane zacienienie przełoży się na gospodarkę wodną i mikroklimat. W dobie powtarzających się w Polsce susz, ograniczenie parowania wody pod panelami może realnie uratować plony rolników.

Źródła informacji: Materiały prasowe Energia Pomorze, AESOLAR, ZUT w Szczecinie

Artykuł Agrofotowoltaika: Pilotażowa instalacja PV na gruntach rolnych pod Stargardem (woj. zachodniopomorskie) pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.