Zdjęcia z miejsca zdarzenia oraz archiwalne ujęcia Street View ujawniły, że budynek dosłownie “wchłonął” czynny słup linii napowietrznej nN wraz z oprawą oświetleniową. Jego żerdź przechodzi pionowo przez wnętrze hali i przebija dach, nad którym wciąż wiszą przewody zasilające.

Artykuł Słup w zabudowie hali magazynowej w Piastowie pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

140 tysięcy czujek dymu i tlenku węgla trafi do polskich domów w ramach wspólnej akcji strażaków i MSWiA

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zakupiło 140 tys. czujek dymu i czadu w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Szef resortu Marcin Kierwiński zainaugurował akcję dystrybucji urządzeń w całej Polsce. Strażacy bezpłatnie zamontują je w domach osób najbardziej potrzebujących.

Celem akcji jest poprawa bezpieczeństwa i budowa społecznej odporności na zagrożenia pożarowe. Obowiązek montażu czujki w każdym domu z piecem wchodzi w życie już w 2030 r.

– Ochrona ludności i obrona cywilna to także te inwestycje, które są najbliżej ludzi, w codzienne bezpieczeństwo. Tak postrzegamy tę akcję. Zdecydowaliśmy, że będziemy przekazywać czujki osobom najbardziej zagrożonym zatruciem dymem czy tlenkiem węgla, trafiać do osób, które z racji warunków mieszkaniowych, bądź zagrożeń, jakie są wokół nich, takiego wsparcia potrzebują – wyjaśnił szef MSWiA.

Od kiedy czujki dymu/czadu będą obowiązkowe?

Podczas inauguracji akcji przypomniano o harmonogramie wdrażania obowiązkowego montażu czujek w Polsce:

• Od czerwca 2026 roku: Obowiązek posiadania czujek obejmie wszystkie obiekty hotelarskie oraz lokale świadczące usługi najmu krótkoterminowego. To bezpośrednie pole do działania dla firm instalatorskich obsługujących sektor HoReCa i apartamenty na wynajem.
• Od 1 stycznia 2030 roku: Czujka dymu/czadu stanie się obowiązkowym wyposażeniem każdego domu i mieszkania, w którym znajdują się źródła ciepła na paliwo stałe (węgiel, drewno) lub płynne/gazowe (gaz, olej opałowy).

Szczegóły akcji MSWiA

Resort przeznaczył na zakup urządzeń ok. 5 mln zł. Strażacy z Państwowej Straży Pożarnej nie tylko dostarczą sprzęt, ale zajmą się jego poprawnym montażem oraz przeszkoleniem domowników. Ma to na celu budowanie „społecznej odporności” i ograniczenie tragicznych statystyk – co roku w pożarach ginie w Polsce około 400 osób, a dziesiątki padają ofiarą tlenku węgla.

– Zależy nam, by strażacy trafiali bezpośrednio do domów i instalowali czujki. Budowali przeświadczenie o tym, jak ważna jest profilaktyka – powiedział minister Kierwiński.

MSWiA apeluje, aby nie czekać do 2030 roku. Dla instalatorów to idealny moment, by włączyć audyt bezpieczeństwa pożarowego do standardowej oferty przeglądów instalacji elektrycznych.

Na co warto zwrócić uwagę klientom już dziś?

• Pamiętajmy o montażu certyfikowanych urządzeń.
• Lokalizacja montażu: Skuteczność czujki zależy od jej umiejscowienia (odpowiednia odległość od kratek wentylacyjnych, martwych stref pod sufitem czy źródeł pary).
• W przypadku nowo projektowanych instalacji warto rekomendować czujki zasilane sieciowo z podtrzymaniem bateryjnym lub zintegrowane z systemem alarmowym/Smart Home.

Źródło: gov.pl / Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

Artykuł Strażacy bezpłatnie zamontują 140 tysięcy czujników dymu i czadu u najbardziej potrzebujących pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Z analizy Polskiego Towarzystwa Ekspertów Dochodzeń Popożarowych (PTEDP) wynika, że problem dotyczy przede wszystkim budynków mieszkalnych, czyli domów jednorodzinnych i bloków. To właśnie tam dochodzi do największej liczby ofiar. Co godzinę na świecie w pożarach ginie średnio osiem osób, setki odnoszą obrażenia, a skutki ekonomiczne pochłaniają około 1 proc. produktu narodowego brutto wszystkich krajów. Jeżeli dodamy do tego fakt, że w Polsce od lat 80. liczba pożarów uległa niemal dziewięciokrotnemu wzrostowi, widać wyraźnie, że mamy problem systemowy, a nie serię przypadków.

Liczby, których nie widać w oficjalnych statystykach

Aż 66 proc. najtragiczniejszych w skutkach pożarów, czyli z ofiarami śmiertelnymi, ma miejsce w obiektach mieszkalnych. Przez ostatnie lata w Polsce średnio 500-600 osób rocznie ginęło w pożarach, a od 2 do 4 tysięcy odnosiło obrażenia. Są to dane zaniżone. Statystyki Państwowej Straży Pożarnej uwzględniają ofiary śmiertelne odnotowane na miejscu zdarzenia, ale już nie wszystkich tych, którzy umierają później w szpitalach na skutek rozległych poparzeń.

Nowe warunki techniczne: konieczne, ale spóźnione minimum

Na poziomie legislacyjnym trwają intensywne prace nad nowelizacją rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków. Projekt zakłada szereg zmian w zakresie ochrony przeciwpożarowej.

Jednym z kluczowych elementów w tym obszarze są bariery ogniowe na elewacjach i dachach budynków wielorodzinnych. Mają one działać jak „bezpieczniki”, zatrzymywać płomienie w określonej strefie, ograniczać rozprzestrzenianie się ognia po elewacji i pokryciu dachowym, wydłużać czas potrzebny na ewakuację oraz umożliwić strażakom skuteczną interwencję.

To rozwiązanie od lat stosowane w wielu krajach Europy, które w polskich realiach ma szansę realnie obniżyć liczbę tragicznych pożarów w zabudowie wielorodzinnej. Pozostałe zmiany porządkują szereg obszarów dotychczas pomijanych lub niedookreślonych w przepisach. Projekt przewiduje m.in. ograniczenie długości pasów izolacyjnych do 40 metrów i ich wyraźne oznakowanie, traktowanie przedsionków jako stref bezpieczeństwa dla ewakuacji, doprecyzowanie relacji między budynkami o różnej wysokości, co ma utrudnić przemieszczanie się ognia po dachach, a także doprecyzowanie zasad dotyczących przepustów instalacyjnych, otworów i izolacji ogniowych, szczególnie ważnych w budynkach wielorodzinnych.

Równolegle utrwalany jest obowiązek instalacji czujników tlenku węgla i pożaru w mieszkaniówce. Nowe przepisy po ponad 20 latach aktualizują dotychczasowe podejście nie tylko do bezpieczeństwa pożarowego, ale także do komfortu życia – wprowadzając m.in. klasy akustyczne, takie jak AQ-0, które lepiej chronią mieszkańców przed hałasem w gęstej, miejskiej zabudowie.

– To jest krok w dobrym kierunku, ale trzeba jasno powiedzieć, to początek nadrabiania zaległości z ostatnich dwóch dekad – ocenia Wiśniewski. – Rozporządzenie, które dziś jest aktualizowane, funkcjonowało w praktycznie niezmienionej formie ponad 20 lat. Technologia, materiały, gęstość zabudowy – wszystko się zmieniło – podsumowuje ekspert.

Mieszkaniówka poza radarem. „Stan zastały” w prawie

Zgodnie z Ustawą o Państwowej Straży Pożarnej, funkcjonariusze prowadzą tzw. czynności kontrolno-rozpoznawcze. Problem polega na tym, że przepisy nie obejmują budynków i pomieszczeń mieszkalnych. W praktyce oznacza to, że PSP ma ograniczone możliwości systematycznego nadzoru nad ochroną przeciwpożarową w domach i blokach.

– Nie możemy dalej udawać, że budynki mieszkalne to prywatna sprawa lokatorów, a rolą państwa jest jedynie wysłać straż, kiedy już się pali – mówi Wiśniewski. – Dzisiejsze wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej dla budynków mieszkalnych są zwyczajnie nieadekwatne. Mamy luki prawne i administracyjne, a ciągłe odwoływanie się do rozwiązań sprzed pięćdziesięciu lat utrwala tzw. stan zastały. To wygodne dla systemu, ale niebezpieczne dla ludzi – twierdzi prezes PTEDP.

Dom wykańczany „po godzinach”, kamienica na butlach z gazem

Słabości prawa widać szczególnie tam, gdzie codzienne wybory mieszkańców spotykają się z przestarzałą infrastrukturą. Na przedmieściach średnich i dużych miast domy jednorodzinne i szeregowce często oddawane są w stanie deweloperskim. Właściciele wykańczają je sami – kładą instalacje, montują kominki, decydują o materiałach. Zbyt często bez fachowej wiedzy, nadzoru i świadomości ryzyka.

– W Polsce pokutuje przekonanie, że „złota rączka” poradzi sobie ze wszystkim, elektryką, kominkiem, gazem. A każde poważne niedociągnięcie w tych obszarach może się skończyć pożarem lub wybuchem. W starych kamienicach i zwartym budownictwie śródmiejskim problemem pozostają archaiczne instalacje. W takich budynkach mamy do wyboru kompleksowy remont albo ciche przyzwolenie na to, że kiedyś coś się wydarzy. To nie jest już tylko kwestia techniki, ale decyzji systemowych i politycznych – komentuje Wiśniewski.

Inżynierowie ryzyka – brakujące ogniwo między ubezpieczycielem a państwem?

W ocenie PTEDP, samą zmianą przepisów technicznych nie da się jednak rozwiązać problemu. Potrzebne jest włączenie do systemu nowych aktorów – inżynierów ryzyka.

Dziś pracują oni przede wszystkim na rzecz ubezpieczycieli, szacując potencjalne straty i projektując strategie pokrycia szkód. Ich rola mogłaby być jednak znacznie szersza, od współokreślania standardów bezpieczeństwa, po audyty istniejących budynków.

– Inżynierowie ryzyka powinni stać się jednym z filarów systemu bezpieczeństwa pożarowego. To oni, we współpracy z ubezpieczycielami, mogą wymuszać lepsze standardy projektowe i eksploatacyjne. Państwo i straż pożarna nie są w stanie co roku wracać do tych samych budynków, sprawdzać każdej klatki, każdego komina. Zasoby kadrowe i prawne PSP są ograniczone. Bez odciążenia ich poprzez profesjonalny nadzór ryzyka będziemy wciąż działać reaktywnie, zamiast zapobiegawczo – dodaje Wiśniewski.

Kto pomaga ofiarom pożarów – państwo czy obywatele?

Tragiczne pożary za każdym razem uruchamiają falę solidarności. Zrzutki, zbiórki, pomoc sąsiedzka i wsparcie lokalnych samorządów pozwalają poszkodowanym stanąć na nogi. Ale za tym odruchem wzajemnego wsparcia kryje się niewygodne pytanie: kto powinien ponosić odpowiedzialność za pomoc ofiarom pożarów – system ubezpieczeń tworzony przez obywateli czy państwo poprzez administrację publiczną?

Eksperci dochodzeń popożarowych zwracają uwagę, że ich praca zbyt często kończy się na ustaleniu przyczyny zdarzenia. Tymczasem wnioski z analiz dotyczące ryzyka, powtarzalności błędów, słabych punktów w prawie mogłyby realnie wpłynąć na kształt przepisów i praktykę budowlaną.

– Dziś prawo nie wykorzystuje w pełni wiedzy ekspertów dochodzeń popożarowych. Potrzebna jest rewizja naszego statusu prawnego, tak aby wnioski z dochodzeń stawały się impulsem do realnych zmian w przepisach, standardach projektowych, praktykach zarządców budynków. Inaczej będziemy zapisywać kolejne raporty, a statystyki ofiar pożarów niewiele się zmienią – twierdzi Tomasz Wiśniewski.

„To moment, w którym trzeba przestać odkładać decyzje”

Nowelizacja warunków technicznych, rosnące statystyki szkód, dramatyczny bilans ofiar śmiertelnych – wszystko to tworzy moment, w którym trudno już udawać, że problem da się załatwić kosmetycznymi poprawkami. Eksperci PTEDP liczą, że tym razem dyskusja o bezpieczeństwie pożarowym nie skończy się na medialnych deklaracjach. Bo w statystykach, za każdym „zdarzeniem” stoi czyjeś życie, zdrowie i dorobek całego życia.

Źródło: Polskie Towarzystwo Ekspertów Dochodzeń Popożarowych

Artykuł Liczba pożarów w Polsce znowu rośnie pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Sytuacja z dziś. Kolega z pracy zwrócił uwagę na dym unoszący się w jego warsztacie i przyszedł z pytaniem czy nie pali się gdzieś instalacja elektryczna w zakładzie? Wstępna weryfikacja kamerą termowizyjną i wyszło na jaw, że pali się, ale jego plecak.

Zapalił się akumulator od e-fajki. Cały zakład mógł pójść z dymem zaraz po plecaku, bo dosłownie obok stały substancje łatwopalne.

Artykuł Samozapłon baterii e-papierosa w plecaku pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Straż Pożarna odnotowuje co roku kilkaset interwencji związanych z pożarami instalacji PV, w tym na obiektach przemysłowych czy magazynowych, gdzie rozprzestrzenienie się ognia może tworzyć wyjątkowe zagrożenia i grozi też ogromnymi stratami. Większość takich incydentów jest efektem błędów montażowych lub wadliwie wykonanych połączeń elektrycznych, a nie z samych modułów. PZU LAB i Balex Metal przeprowadziły pierwsze w Polsce pełnoskalowe testy pożarowe wyposażonych w instalacje PV makiet hali magazynowych, żeby sprawdzić, w jaki sposób różne rodzaje termoizolacji dachów wpłyną na rozwój pożaru.

Rosnąca liczba instalacji fotowoltaicznych w Polsce wymusza coraz większy nacisk na zabezpieczenia przeciwpożarowe takich systemów. Jak wynika z raportu CNBOP-PIB Bezpieczeństwo pożarowe instalacji fotowoltaicznych, zagadnienia związane z ochroną przeciwpożarową nie nadążają dziś za rozwojem transformacji energetycznej. Zdaniem ekspertów należy przyjąć, że instalacje PV są bezpieczne pożarowo, jeżeli mają wymagane zabezpieczenia, zostały zaprojektowane i wykonane przez wykwalifikowany, uprawniony i kompetentny personel na podstawie dokumentacji projektowej uzgodnionej w zakresie warunków ochrony przeciwpożarowej oraz są poddawane okresowym przeglądom serwisowym i konserwacyjnym. Eksperci podkreślają, że oprócz wprowadzania nowych technologii konieczne jest rozwijanie wiedzy i kompetencji instalatorów. Jak wynika z analiz CNBOP-PIB, źródłem ryzyka są nie tylko błędy projektowe, ale także niewłaściwy dobór komponentów i brak konserwacji. W ostatnich latach straż pożarna odnotowuje kilkaset interwencji rocznie, w których instalacje PV są obecne w miejscu pożaru, a około połowa z nich wiąże się z nieprawidłoawym montażem lub uszkodzeniami instalacji elektrycznej.

W Polsce brakuje kompleksowych badań pokazujących, jak zachowują się instalacje PV w realnych warunkach pożarowych. Przeprowadzenia takiego testu i analizy jego wyników podjęły się PZU LAB – spółka z Grupy PZU, zatrudniająca inżynierów wyspecjalizowanych w optymalizacji i zarządzaniu ryzykiem w przemyśle, oraz Balex Metal, należący do grupy Kingspan producent płyt warstwowych, termoizolacji PIR i innych rozwiązań dla budownictwa mieszkaniowego, przemysłowego i rolniczego. Dzięki współpracy obu podmiotów zrealizowano pierwsze w Polsce pełnoskalowe testy pożarowe hal magazynowych z działającą instalacją fotowoltaiczną. Na poligonie badawczym powstał model obiektu o powierzchni ponad 250 mkw. z dachem wykonanym w dwóch technologiach – z termoizolacją z płyt PIR i z wełny mineralnej – oraz z 36 modułami PV z pełnym okablowaniem (na każdej z wersji przekrycia dachu), zainstalowanymi zgodnie z instrukcją producenta i produkującymi prąd. Dzięki temu stworzono warunki zbliżone do rzeczywistego pożaru.

– To jedno z najbardziej kompleksowych badań tego typu w Europie. Chcieliśmy nie tylko przeanalizować zachowanie się różnych rozwiązań konstrukcyjnych w obliczu pożaru, lecz także dostarczyć branży ubezpieczeniowej i budowlanej wiedzy, która pozwoli lepiej zarządzać ryzykiem. Pogoda nam dopisała, więc mogliśmy przeprowadzić oba testy zgodnie z planem i zebrać materiał o dużej wartości poznawczej – mówi Dariusz Gołębiewski, prezes PZU LAB.

Pierwszy dzień testów poświęcono analizie inicjacji pożaru i rozchodzenia się temperatury w kolejnych warstwach dachu wykonanego z płyt PIR. 

– Mogliśmy zaobserwować, w jaki sposób rozchodzi się zarówno płomień, jak i temperatura, w jaki sposób energia cieplna przenika przez cały przekrój dachowy. Na blasze trapezowej widać wyraźne przebarwienia, które pokazują, jak silne było oddziaływanie ognia. Zauważyliśmy też, że największy wpływ na kierunek rozchodzenia się płomienia miał wiatr – obserwowaliśmy klasyczny efekt kominowy, który rozprzestrzeniał ogień bardziej niż same moduły fotowoltaiczne – wyjaśnia Szymon Pergał, inżynier ryzyka z PZU LAB. 

Scenariusz drugiego dnia testów przebiegał analogicznie i prowadzono go na hali z dachem z wypełnieniem z wełny mineralnej. 

– Zmienne warunki atmosferyczne dały nam fantastyczną okazję do weryfikacji wpływu wiatru na propagację pożaru. Patrząc na stopień rozprzestrzeniania się ognia, widzimy, że szalenie istotne znaczenie ma sama konstrukcja fotowoltaiczna. Poprawnie dobrana, ogranicza rozwój pożaru. Jeżeli mówimy o termoizolacji, którą tutaj badaliśmy w formie pianki PIR i wełny mineralnej, wyniki obu testów pokazują, że wpływ pożaru na warstwy przekrycia dachu w obiektach wielkopowierzchniowych nie ogranicza się do skutków widocznych na powierzchni pogorzeliska – mówi Michał Dąbrowski, kierownik rozwoju produktów w Balex Metal.

Przez kolejne tygodnie będą prowadzone analizy danych zebranych podczas obu eksperymentów, a na koniec zostaną przygotowane wnioski dotyczące bezpieczeństwa pożarowego. Testy pozwolą ocenić wpływ rodzaju izolacji, sposobu montażu czy ułożenia przewodów na dynamikę pożaru.

Podobne badania były prowadzone za granicą. Z raportu IEA-PVPS wynika, że w jednym z europejskich eksperymentów typu SP FIRE 105 testowano ścianę o wymiarach 4 × 6 m pokrytą modułami PV, aby ocenić tempo rozprzestrzeniania się płomienia. Z kolei szwedzki instytut RISE wykazał, że przy odległości między modułem PV a dachem mniejszej niż 11 cm ogień rozprzestrzenia się samoczynnie, a zwiększenie nachylenia paneli może przyspieszyć tempo rozwoju pożaru o ok. 25 proc.

Jak podkreśla Michał Dąbrowski, właśnie takie testy pomagają tworzyć wspólne standardy bezpieczeństwa.

 – Pozwalają nam rzetelnie ocenić rozwiązania, które oferujemy na rynku, i poszerzać wiedzę naszą oraz klientów. Takie pełnoskalowe badania są najcenniejsze, bo pokazują rzeczywiste zachowanie się materiałów, a nie tylko wyniki z małych próbek laboratoryjnych – mówi kierownik rozwoju produktów w Balex Metal.

Wnioski z badań międzynarodowych pokazują, że nawet niewielkie zmiany projektowe, dotyczące sposobu prowadzenia kabli, rodzaju złączy czy odległości modułu PV od dachu, mogą znacząco wpływać na rozprzestrzenianie się ognia. Polskie testy mają zweryfikować te obserwacje w praktyce. Zebrane w ich trakcie informacje posłużą do opracowania rekomendacji dla inwestorów, projektantów i ubezpieczycieli oraz do budowy nowych standardów bezpieczeństwa pożarowego obiektów z instalacjami fotowoltaicznymi. PZU LAB planuje również wykorzystać wyniki testów w procesach certyfikacji (firma ma akredytację Polskiego Centrum Akredytacji jako jednostka inspekcyjna typu A w zakresie systemów sygnalizacji pożarowej oraz instalacji tryskaczowych i mgłowych).

Źródło: newseria.pl

Artykuł Pierwsze w Polsce pełnoskalowe testy pożarowe paneli fotowoltaicznych pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

15 sierpnia 2025 r. strażacy ze Złotoryi zostali wezwani do pożaru bateryjnego magazynu energii, złożonego w drewnianej obudowie na ogniwach LiFePO₄ i podłączonego do instalacji fotowoltaicznej domu jednorodzinnego we wsi Kozów (woj. dolnośląskie).

Po przyjeździe na miejsce zdarzenia i odłączeniu magazynu od instalacji strażacy wynieśli go na ulicę, a następnie już w bezpiecznym miejscu schłodzili płonące ogniwa za pomocą wody.

Pod jednym z filmów na Youtube z omówieniem możliwych przyczyn tego pożaru wypowiedział się właściciel magazynu i jednocześnie wykonawca instalacji:

“Witam wszystkich ten magazyn to moja robota ogniwa to Hitium z 2023 r., a ogień zaczął się od ogniwa nr 8 – bezpiecznik wystrzelił, podobnie jak w ogniwie nr 14 wyciekł elektrolit, który jest bardzo łatwopalny (pachnie acetonem). Następnie wystrzelił płomień jak z palnika i zapaliła się przednia osłona (pleksi), następnie spalił się magazyn, falownik Growatt WIT oraz rozdzielnica. Zalecam stawiać ogniwa pionowo (nie wycieknie elektrolit), poza tym obudowa metalowa (po wystrzale ogniwa nic się nie zapali).”

Artykuł Pożar domowego magazynu energii w Kozowie pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Ze względu na charakter pożaru okolica wokół stacji była intensywnie zadymiona. Strażacy zaapelowali do mieszkańców okolicznych budynków o pozostanie w domach i zamknięcie okien do czasu zakończenia działań.

Pożar udało się opanować o godz. 22:49. Według informacji operatora sieci energetycznej nie doszło do zagrożenia przerwami w dostawie prądu.

Oświadczenie Stoen Operator w sprawie pożaru transformatora na stacji energetycznej Grochów

Dziś do zdarzenia na stacji Grochów odniósł się operator obiektu. W oświadczeniu STOEN podkreślił, że po wybuchu pożaru natychmiast uruchomił się rezerwowy transformator, dzięki czemu nie doszło do przerw w dostawie energii dla warszawiaków.

– Nie ma osób poszkodowanych i nie stwierdziliśmy udziału w zdarzeniu osób trzecich. Komisja bada przyczyny, a wstępnie ustaliliśmy, że była nią wewnętrzna usterka transformatora. Wszyscy mieszkańcy mają zasilanie – podał w oświadczeniu Stoen Operator.

Źródło: STOEN/Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej m.st. Warszawy

Artykuł Pożar transformatora w Rozdzielczym Punkcie Zasilania “Grochów” w Warszawie pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Według relacji właściciela ogień bardzo szybko rozprzestrzenił się na całą instalację fotowoltaiczną. Pod konstrukcją zbudowaną ze 100 paneli zaparkowane były trzy samochody osobowe – wszystkie auta się spaliły. Na ten moment nie ustalono jeszcze przyczyny pożaru.

Artykuł Pożar instalacji PV w Lewickich (woj. podlaskie) pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Brak odbioru budynku przez straż pożarną, grzywna sięgająca 5000 zł, a także odmowa wypłaty ubezpieczenia w razie pożaru czy zaczadzenia – to tylko niektóre z konsekwencji, jakie mogą spotkać właścicieli domów i mieszkań, którzy zignorują nowe przepisy dotyczące obowiązkowego montażu czujników dymu i czadu. Nowelizacja rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji weszła w życie końcem 2024 roku i stopniowo zaczyna obowiązywać różne typy budynków.

Jak zabezpieczyć nasze mieszkania, domy i uniknąć konsekwencji – analizuje Diana Knapczyk, radca prawny z kancelarii prawnej Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Obowiązkowe czujniki w domach i mieszkaniach

Nowe prawo nakłada obowiązek montażu czujników nie tylko w nowo powstałych budynkach, ale także w już istniejących. Dla nowych obiektów obowiązek ten obowiązuje od 23 grudnia 2024 roku. Dla budynków mieszkalnych już użytkowanych termin został przesunięty na 1 stycznia 2030 roku. Istniejące hotele muszą być wyposażone w czujki dymu i czadu od 30 czerwca 2026 roku. Przepisy wskazują, że co najmniej jedna autonomiczna czujka dymu musi znaleźć się w każdym lokalu mieszkalnym, a w przypadku domów jednorodzinnych – na każdym piętrze oraz w pobliżu sypialni. Czujki czadu obowiązkowo powinny być montowane w pomieszczeniach, gdzie dochodzi do procesu spalania, jak kotłownie, łazienki z piecykami gazowymi czy pokoje z kominkiem.

Sankcje za brak czujników: grzywna, odmowa odbioru, brak odszkodowania

Choć rozporządzenie nie przewiduje wprost sankcji za brak montażu czujników, kary istnieją – i są dotkliwe. Przede wszystkim, budynki niespełniające wymogów mogą nie uzyskać odbioru od Państwowej Straży Pożarnej, co skutkuje brakiem możliwości ich legalnego użytkowania.

– Właściciele budynków powinni pamiętać, że za brak wymaganych czujników mogą zostać ukarani mandatem, a w skrajnych przypadkach – grzywną do 5 000 zł, choć zgodnie z przepisami możliwa jest nawet kara aresztu. To nie są tylko techniczne drobiazgi, ale obowiązki wynikające z przepisów o ochronie przeciwpożarowej. Niewyposażenie budynku w czujniki może zostać uznane za rażące niedbalstwo, skutkujące wyłączeniem odpowiedzialności ubezpieczyciela – podkreśla Diana Knapczyk radca prawny z kancelarii Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Tragiczne statystyki: dziesiątki ofiar, setki poszkodowanych

W kontekście wprowadzenia nowych przepisów warto przypomnieć ponurą rzeczywistość. Jak wynika z danych Państwowej Straży Pożarnej, w 2023 roku w Polsce doszło do ponad 29 tys. pożarów w budynkach mieszkalnych. W wyniku tych zdarzeń zginęło 425 osób, a 3244 zostały ranne. Tylko w ubiegłym sezonie grzewczym odnotowano 1850 przypadków zatrucia czadem, z czego ponad 50 zakończyło się śmiercią.

– Te liczby nie kłamią. Zaledwie jedna czujka może uratować życie – a mimo to wciąż wiele osób ignoruje ten obowiązek. Brak czujników to igranie z losem. Tylko w zeszłym roku z powodu pożarów i zaczadzeń zginęło kilkaset osób. To niedopuszczalne w XXI wieku. Podobne przepisy obowiązują w wielu krajach Unii Europejskiej – komentuje Diana Knapczyk radca prawny z kancelarii Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Czujka to nie fanaberia – to konieczność

Zasada jest prosta: jeśli w domu znajduje się kominek, piecyk gazowy, bojler lub inne urządzenie grzewcze – należy zainstalować czujnik czadu. Jeśli mieszkasz w budynku wielorodzinnym, czujka dymu powinna znaleźć się w każdym lokalu. Ignorowanie tego obowiązku może kosztować nie tylko pieniądze, ale – co najważniejsze – życie swoje lub bliskich. Warto już dziś upewnić się, że dom lub mieszkanie spełnia nowe wymogi. Koszt jednej czujki to wydatek rzędu kilkudziesięciu złotych – zdecydowanie mniej niż życie, zdrowie i bezpieczeństwo.

Źródło: Causa Finita Szczepanek i Wspólnicy Sp.K.

Artykuł Odmowa odbioru budynku bez czujników dymu i czadu, kara grzywny, a w razie pożaru – brak odszkodowania pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

SPD (ang. Surge Protecting Device), czyli po polsku ogranicznik przepięć, jest stosunkowo prostą rzeczą, która przez większość czasu nic nie robi, za wyjątkiem sytuacji przepięcia. Takowe pojawiają się niemal codziennie, praktycznie wszędzie i o każdej porze roku.

Przepięcia możemy podzielić na łączeniowe oraz wyładowcze. Te pierwsze są związane z indukcyjnością przewodów zarówno w sieci, instalacji oraz nawet w przedłużaczach. Czym jest indukcyjność to temat na inny artykuł, jeśli nie na książkę. Warto wiedzieć, że zmiana natężenia prądu spowodowana włączeniem lub wyłączeniem każdego urządzenia powoduje, iż ta indukcyjność “broni się” przed tą zmianą, poprzez wytworzenie własnego napięcia.

Co innego gdy mamy do czynienia z malutką lampką nocną, inaczej gdy sąsiad korzysta z spawarki, a jeszcze inaczej gdy cała pobliska sieć ulega włączeniu po przerwie lub przełączeniu linii/transformatora na inną – co dzieje się bardzo często i może nawet nie zostać zauważone.

Inaczej bajka wygląda gdy piorun uderzy w słup energetyczny zaraz pod budynkiem lub w jego piorunochron połączony z tym samym uziemieniem co instalacja elektryczna. Osoby nieobeznane z tematem, a podające się za elektryków, z uporem maniaka twierdzą, że nie da się zabezpieczyć instalacji i urządzeń przed takowym zdarzeniem. Tym samym robią krzywdę wielu nieświadomym osobom, które nie chcą mieć uszkodzonych urządzeń, instalacji ani pożaru – gdyż źle zabezpieczona instalacja może właśnie wywołać pożar w ciągu ułamka sekundy już w trakcie bliskiego spotkania z piorunem.

Uderzenie pioruna, zwane inaczej elektrycznym wyładowaniem atmosferycznym, to de facto zwarcie elektryczne okładek kondensatora – jedną okładką jest naelektryzowana chmura, a drugą ziemia lub obiekt na ziemi.

Większość wyładowań atmosferycznych, to wyładowania ujemne i wyjątkowo zdarzają się dodatnie. W jego trakcie pojawia się bardzo krótki (krócej niż pół tysięcznej części sekundy) impuls o bardzo dużym natężeniu prądu. Konkretnie jego wartość wynosi kilkanaście-kilkadziesiąt kiloamperów (1 kA = tysiąc amper). W bardzo rzadkich przypadkach przekracza 100 kA.

Wbrew pozorom, od wielu lat istnieją zadajniki potrafiące wygenerować impuls prądu 100 kA o czasie trwania 0.35 ms. Na tej podstawie jesteśmy w stanie ocenić wytrzymałość danego ogranicznika oraz to czy np. nie ulegnie on częściowemu uszkodzeniu.

Znamionową wytrzymałość 100 kA 0.35 ms posiadają jedynie ograniczniki typu T1, które przeważnie są iskiernikowe i kosztują minimum tysiąc złotych, a nie kilkadziesiąt. Nawet najdroższy ogranicznik T2 nie wytrzyma takiej “imprezy”.

Co powoduje, że ogranicznik wybucha i jaka jest różnica między warystorem a iskiernikiem?

Każdy przewodnik oraz każdy izolator posiada rezystancję (oporność) elektryczną. W przypadku elementów mających charakter czysto rezystancyjny, cała energia elektryczna zamieniana jest na ciepło. Przy czym moc to ilość wydzielanej energii w ciągu danego czasu. Przykładowo 100 W to 100 J energii na każdą sekundę.

Wydzielaną moc można bardzo łatwo obliczyć za pomocą jednego z dwóch wzorów. I^2 * R oraz U^2 : R. Czyli natężenie prądu do kwadratu razy rezystancja, a to drugie to napięcie do kwadratu podzielone przez rezystancja.

Ograniczniki zarówno warystorowe, jak i iskiernikowe, podczas normalnej pracy mają bardzo bardzo dużą rezystancję, więc ilość wydzielanego przez nich ciepła, jest tak niska, że praktycznie niemożliwa do zmierzenia.

Są one elementami które nie posiadają stałej rezystancji i zależy ona głównie od wartości napięcia. Nie wdając się w niezbyt istotne szczegóły, po przekroczeniu napięcia progowego, rezystancja gwałtownie spada i płynie duży prąd – taki jest właśnie cel działania ogranicznika.

Całość obwodu elektrycznego, jaki tworzy wyżej wspomniany kondensator (chmura oraz ziemia), zostaje zamknięty poprzez powietrze (piorun to inaczej dosłownie prąd płynący poprzez powietrze wskutek gigantycznej wartości napięcia), sieć, instalację oraz ogranicznik. Tworzą one sumaryczną rezystancję. Czym szybciej i bardzie spadnie rezystancja ogranicznika, tym mniej energii wydzieli się na nim w postaci ciepła oraz z tych samych powodów wartość szczytowa przepięcia (niezbyt chcianego i krótkotrwałego wzrostu napięcia) zostanie bardziej ograniczona.

Jak widać, w powyższym akapicie, oszczędzanie na ograniczniku to ryzykowanie nie tylko uszkodzeniem zasilanych urządzeń, ale także ryzykowanie uszkodzeniem instalacji, pożarem, a nawet porażeniem prądem, gdyż piorun to płynący znaczny prąd o bardzo dużej wartości napięcia, dla którego powietrze często nie jest problemem.

W jaki sposób wzrost temperatury w ograniczniku powoduje eksplozję lub zapalenie się?

Druga możliwość jest chyba oczywista – trójkąt ognia to paliwo (materiał palny), temperatura oraz tlen. Tani osprzęt elektryczny często jest produkowany z użyciem palnych tworzyw bez dodatków materiałów tzw. samogasnących. Wybuch jest efektem gwałtownego i znacznego wzrostu temperatury, co powoduje pękanie od naprężeń (siła spowodowana rozszerzalnością termiczną) oraz wzrost temperatury powietrza w rozdzielnicy – bywały przypadki, że drzwi rozdzielnicy “przeinstalowały się” na przeciwległą ścianę…

Jest jeszcze jedna niepozorna rzecz, o której się często zapomina, a również może doprowadzić do pożaru podczas przepięcia. Wyżej wspomniałem o zamknięciu obwodu chmura-ziemia – oczywiście uczestniczą w tym przewody, które także mają swoją rezystancję i wydziela się na nich ciepło podczas przepływu prądu (tak samo jak przy prawie wszystkim innym). W prawidłowo zaprojektowanej i prawidłowo wykonanej instalacji, temperatura między miedzią (lub innym przewodnikiem – w tym aluminium) a izolacją przewodu, nie przekroczy 200 °C.

Aby spełnić normy i zarazem mieć bezpieczną instalację (ww. limit temperatury) to koniecznie należy pamiętać o minimalnym przekroju połączeń wyrównawczych i ochronnych, a mniejsze stosować dopiero za ogranicznikiem. W każdym projekcie powinna być podana wartość przekroju dla każdego przewodu, ale podstawowa zasada nie jest skomplikowana – dla ograniczników T2 nie mniej niż 6 mm^2 Cu oraz dla T1 nie mniej niż 16 mm^2 Cu. Przy czym uziom obligatoryjnie zawsze nie mniej niż 16 mm^2 Cu.

Na koniec nadmienię jeszcze o dwóch innych rzeczach, które są “wiedzą tajemną”

Przy stosowaniu równocześnie ogranicznika T1 oraz T2 powinno się stosować ograniczniki tego samego producenta i stosować minimalny odstęp przewodów między nimi podany w instrukcji lub na stronie internetowej oczywiście producenta.

Druga rzecz to sposób podłączenia (kształt T, V, obecność dobezpieczenia), który niekoniecznie ma wpływ na możliwość wybuchu SPD, ale mają bardzo bardzo duży wpływ na wartość szczytową przepięcia – na nic się nie zda nawet najdroższy ogranicznik, jeśli nie został on podłączony prawidłowo. Przy czym, jeśli to możliwe, należy stosować jak najkrótsze przewody przy SPD, a nie tyle ile maksymalnie pozwala norma, oraz to samo z ich przekrojem – oczko więcej nigdy nie zaszkodzi.

Artykuł Dlaczego ograniczniki przepięć wybuchają? pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.