Norma PN-IEC 60050-461:2024-09 wprowadza nowe polskie nazwy produktów kablowych

Polskie nazwy produktów kablowych ulegają znaczącej standaryzacji. O nowych zasadach w ich nazewnictwie poinformował Polski Komitet Terminologii Elektrycznej SEP wspólnie z Komitetem Technicznym PKN nr 8 ds. Terminologii, Dokumentacji i Symboli Graficznych, Oznaczeń Wielkości i Jednostek Miar w Elektryce.

Z dniem 12 października 2024 r. do zbioru Polskich Norm została oficjalnie wprowadzona norma PN-IEC 60050-461:2024-09 pt. Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki (IEV) – Część 461: Kable elektryczne. Za przygotowanie polskiej wersji dokumentu odpowiadał Polski Komitet Terminologii Elektrycznej SEP we współpracy z Komitetem Technicznym PKN nr 8 ds. Terminologii, Dokumentacji i Symboli Graficznych, Oznaczeń Wielkości i Jednostek Miar w Elektryce.

Wprowadzenie nowej normy to efekt dwuletnich prac zespołu specjalistów, którego zadaniem było ujednolicenie i dostosowanie terminologii do międzynarodowych standardów. Szczególnym wyzwaniem okazało się właściwe tłumaczenie angielskich terminów „cable” i „cables”. Dotychczas w języku polskim funkcjonowały równolegle określenia „kabel” i „przewód”, często używane wymiennie, co prowadziło do licznych nieporozumień, zwłaszcza w kontekście tłumaczeń i dokumentacji technicznej.

W świetle nowej normy polski „przewód” staje się „kablem”

W krajach anglojęzycznych, podobnie jak w większości języków europejskich, funkcjonuje jedno pojęcie odpowiadające „cable”. Polska tradycja terminologiczna była w tym zakresie bardziej złożona. Przykładowo, w budownictwie przyjęło się używać terminu „przewód” w odniesieniu do różnych instalacji – wodociągowych, wentylacyjnych czy elektrycznych. Z chwilą wejścia Polski do Unii Europejskiej i konieczności dostosowywania terminologii do norm europejskich, konieczna stała się jednak unifikacja pojęć.

Norma PN-IEC 60050-461:2024-09 wprowadza jednoznaczną klasyfikację – w polskiej wersji obowiązuje nazewnictwo bazujące na słowie „kabel”. I tak np. dotychczasowy „przewód jednożyłowy” zostaje nazwany:

IEV 461-06-02: kabel jednożyłowy – kabel zawierający tylko jedną żyłę izolowaną
(ang. single-conductor cable; single-core cable), a w innych językach odpowiednio:

Einleiterkabel, n; einadriges Kabel, n
cable unipolar
câble à un conducteur, m; câble unipolaire, m
одножильный кабель
yksijohdinkaapeli
cavo unipolare
дан дамжуулагчтай кабель
enlederkabel
einleiarkabel
cabo monocondutor
enovodniški kabel
enledarkabel

Analogiczne zmiany obejmują szereg innych nazw dotychczas opartych o termin „przewód”. Zgodnie z przyjętą terminologią, poprawne obecnie określenia to:

• kabel izolowany (dawniej: przewód izolowany)
• kabel giętki (dawniej: przewód giętki)
• kabel elastyczny (dawniej: sznur)
• kabel napowietrzny (dawniej: przewód napowietrzny izolowany)
• kabel grzejny (dawniej: przewód grzejny)
• kabel pomiarowy (dawniej: przewód pomiarowy)
• kabel zapłonowy (dawniej: przewód zapłonowy)
• kabel kompensacyjny (dawniej: przewód kompensacyjny)
• kabel przyłączeniowy (dawniej: przewód przyłączeniowy)

Wyjątkiem pozostają sytuacje, w których tłumaczenie terminu angielskiego odnosi się do funkcji przewodzenia innej niż przesył energii – np. earth conductor czy shield bonding lead, gdzie dopuszczalne pozostaje użycie słowa „przewód” (np. „przewód uziemiający”).

Dlaczego zdecydowano o ujednoliceniu nazewnictwa?

Nowa norma ma kluczowe znaczenie dla branży elektrotechnicznej. Po pierwsze – eliminuje niejednoznaczności w tłumaczeniach, szczególnie w dokumentach technicznych tworzonych lub analizowanych z udziałem systemów sztucznej inteligencji, takich jak PKN System Trados. Po drugie – ułatwia proces edukacji, certyfikacji i międzynarodowej współpracy inżynierów oraz projektantów.

Mimo postępu, proces dostosowywania wszystkich obowiązujących norm do nowych standardów będzie przebiegał stopniowo – aktualnie istnieją jeszcze dziesiątki dokumentów zawierających niezgodne lub przestarzałe tłumaczenia terminów „cables”.

Apel SEP do środowiska technicznego

Stowarzyszenie Elektryków Polskich apeluje do autorów publikacji technicznych oraz redakcji czasopism branżowych o systematyczne wdrażanie nowej terminologii we wszystkich materiałach informacyjnych, edukacyjnych i normatywnych. Tylko dzięki wspólnym działaniom możliwe będzie osiągnięcie pełnej spójności i klarowności przekazu w dziedzinie elektrotechniki.

Źródło: Polski Komitet Terminologii Elektrycznej SEP

Artykuł Zmiana nazwy przewód/kabel w Polskich Normach pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Niebieski nalot na miedzi pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Prowizoryczne połączenie szczypcami zaciskowymi, które jak twierdzi właścicielka posesji, musi mieć co najmniej 8 lat. Przewód został uszkodzony prawdopodobnie podczas budowy garażu u sąsiada w 2016 r. Od tamtej pory miały zacząć się problemy z oświetleniem, które okresowo włączało się i wyłączało w całym domu.

Artykuł Zacisk szczypcami Morse’a na uszkodzonym kablu ziemnym pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Przewód 25mm2 zasilający sprężarkownię – pobór 220 A, zabezpieczony w trafo 400 A

Po wszystkim upalony kabel wygląda jakby to był drut stalowy

Na kontroli termowizyjnej rok wcześniej nic nie wskazywało na takie uszkodzenia, mimo pracy pod obciążeniem:

Artykuł Upalony przewód 25mm2 w sprężarkowni pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Audiofilska instalacja elektryczna pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Ciekawa fotka z grupy podróżniczej. Jak myślicie, oświetlenie czy może filtrowanie wody?

Artykuł Standard ALL INCLUSIVE na basenie hotelowym w Egipcie pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Zasilanie klimatyzatora pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Tak nie rób

Artykuł Szybka wymiana wtyku zasilającego pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Awaryjny zjazd windy pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Takie zakłócenia elektromagnetyczne mogą nie tylko utrudniać produkcję, ale również być niebezpieczne. Wpływają one bowiem na pracę systemów sterowania zarządzających pracą maszyn i innych urządzeń. Możemy mieć wówczas do czynienia nie tylko z błędnymi odczytami znaczących wartości zmiennych procesowych (ciśnienie, temperatura itd.), ale również z zawieszeniem tych odczytów oraz nawet nieoczekiwanym załączaniem i wyłączaniem urządzeń z załączaniem – co jest naprawdę groźne. Co prawda sygnały cyfrowej transmisji danych są odporne na większość zakłóceń, to jednak i tu pojawiają się problemy w postaci powtórzonych transmisji i wynikających z nich opóźnień.

Problemy pojawiają się szczególnie w miejscach, gdzie zastosowane są długie przewody zasilające lub do transmisji danych pomiędzy urządzeniami. Aby temu zapobiec stosuje się zabezpieczenie w formie ekranowanych przewodów. Ekranowanie ogranicza oczywiście zakłócenia elektromagnetyczne emitowane i odbierane, a w konsekwencji również przesłuchy pomiędzy obwodami prowadzonymi równolegle na przykład w kanałach kablowych. By dodatkowo uniknąć zakłóceń, kable do transmisji danych są sparowane, skręcane i indywidualnie ekranowane. W niektórych zastosowaniach szczególnie wymagających, stosuje się podwójne lub potrójne ekranowanie (dookoła poszczególnych przewodów, dookoła skręconych par i dookoła całego kabla).

Przewody zasilające są oczywiście również projektowane/produkowane jako kompatybilne elektromagnetycznie.

W bogatej ofercie przewodów spełniających wymagania kompatybilności elektromagnetycznej i bezpieczeństwa elektromagnetycznego (EMC CE) pojawił się przewód TOPFLEX®-06-EMV-UV-2XSLCHK-J – bezhalogenowy przewód do zasilania silników z przemiennikami częstotliwości wg IEC60502-1. W porównaniu do znanego od lat i stosowanego z dobrym skutkiem przewodu TOPFLEX®-EMV-UV-2YSLCYK-J, wyróżniają go następujące atuty:

	Klasa CPR Dca – s2, d1, a1 (przewód bezhalogenowy, uniepalniony, do stosowania w większości rodzajów budynków, jedynie nie w obszarach dróg ewakuacyjnych)
	Do bezpośredniego zakopania w ziemi

• Średnio o 20% zwiększona obciążalność prądowa
• Temperatura pracy na żyle zwiększona z 70 do 90°C
• Największy przekrój wynosi aż 240 mm², co pozwala na obciążenie prądem nawet ponad 500 A pojedynczego przewodu.

Przewód TOPFLEX®-06-EMV-UV-2XSLCHK-J jest metrowany, może być ułożony w budynku jak i bezpośrednio w ziemi, a także wystawiony na działanie promieni UV. Te wszystkie cechy świadczą o ogromnej uniwersalności tego przewodu. W jednym obiekcie możemy zastosować jeden typ przewodu falownikowego.

Ofertę przewodów kompatybilnie elektromagnetycznych uzupełniają dławiki kablowe, które dostępne są też w wersji do stref zagrożonych wybuchem. Często pojawia się pytanie jakich konkretnie komponentów dodatkowego wyposażenia należy użyć, aby zredukować źródło zakłóceń. Tutaj najlepiej korzystać z norm, dobrych praktyk oraz materiałów producentów, produkujących dodatkowe komponenty. Przykładem może tu być silnik, który powinien mieć skrzynkę zaciskową metalową, którą można wykorzystać jako przestrzeń ekranową. Wkręcamy do niej dławicę kablową przystosowaną do przewodu siłowego ekranowanego.

Dławiki 4-tej generacji HELUTOP®MS-EP4 znacznie ułatwiają montaż, zapewniając lepszy styk na pełnym obwodzie, nie odcinając przy tym części drutów ekranu przy zaciskaniu.

Do przewodów ekranowanych o dużej średnicy możemy zastosować dławiki KVA-XXL-MS.

Na końcu pojawia się pytanie: Jak połączyć te wszystkie punkty uziemienia?

Na pewno nie należy tego robić zwykłymi odcinkami żył ochronnych. Ponieważ mamy do czynienia z wyższymi częstotliwościami, a połączenia o przekroju kołowym (jak zwykła żyła) mają niezbyt dużą impedancję, to w praktyce nie będą spełniać powierzonej roli – zapewniać wystarczające przejście wyrównawcze. Powinniśmy zastosować taśmę plecioną uziemiającą, ale taką o określonym kształcie i dobrym styku powierzchniowym – płaską bez szwów i nagnieceń.

Więcej informacji na temat znaczenia kabli i osprzętu dla wymagań kompatybilności elektromagnetycznej znajdą Państwo na naszym BLOGU.

Artykuł Jakie znaczenie mają kable i przewody dla spełnienia wymagań EMC? pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.