17 maja 2021 r. doszło do jednego z największych i najbardziej spektakularnych incydentów w historii polskiej elektroenergetyki. W wyniku zdarzenia z systemu rzeczywiście wyłączono 10 z 11 bloków, co przełożyło się na nagłą utratę ok. 3640 MW mocy. Szczegółowy raport opublikowany przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) wykazał, jak dokładnie doszło do tej sytuacji.

Materiał opracowany na podstawie ustaleń wewnętrznej Komisji Badania Zakłócenia w PSE

Przebieg zdarzenia

• Błąd człowieka: Podczas prac związanych z instalacją nowej automatyki w polu Ołtarzew, dyżurny stacji pomylił szafki sterownicze.
• Zwarcie: Wycofał blokadę zabezpieczającą, co doprowadziło do zadziałania uziemnika i wywołania zwarcia o charakterze łukowym.
• Reakcja systemu: Z powodu zwarcia nastąpił potężny spadek napięcia. Zabezpieczenia w samej Elektrowni Bełchatów zadziałały prawidłowo – aby chronić generatory przed uszkodzeniem, odłączyły od sieci pracujące bloki energetyczne.

Czynniki potęgujące awarię

• Ukryte wady: Skutki błędu ludzkiego zostały poważnie spotęgowane przez trudnowykrywalne wady samej stacji w Rogowcu.
• Problem z uziemieniem: Uziemienie stacji pochodzące z lat 80. okazało się niezgodne z pierwotnym projektem, przez co nie było w stanie odprowadzić tak dużego prądu zwarciowego.

Jak poradzono sobie z kryzysem?

Z perspektywy krajowej było to ogromne wyzwanie, ponieważ nagle z systemu ubyło blisko 10% ówczesnej mocy wytwórczej. Do katastrofy (blackoutu) jednak nie doszło, ponieważ Polskie Sieci Elektroenergetyczne natychmiast zareagowały:

1. Uruchomienie rezerw: Błyskawicznie aktywowano rezerwy wirujące w innych elektrowniach oraz uruchomiono generację w elektrowniach szczytowo-pompowych.
2. Pomoc zagraniczna: Uruchomiono awaryjny import energii elektrycznej z systemów sąsiedzkich (m.in. z Niemiec, Czech i Słowacji).

Jak przekazał za pomocą Twittera Konrad Purchała, Dyrektor Departamentu Zarządzania Systemem w PSE, łącznie Polska importowała 5,5 GW energii elektrycznej, z czego 3,5 GW nieplanowo:

Dzięki tym skoordynowanym działaniom braki mocy nie były odczuwalne dla indywidualnych odbiorców, a Elektrownia Bełchatów stopniowo przywracała swoje bloki do pracy jeszcze tego samego wieczoru. Całe zdarzenie podsumowano w oficjalnym podcaście PSE:

Awaria stacji elektroenergetycznej Rogowiec zwraca uwagę na konieczność dywersyfikacji źródeł energii [komentarz analityka]

Niedostępność elektrowni, odpowiadającej w danym momencie za 17% mocy krajowej, miałaby poważniejsze skutki, gdyby nie rezerwy mocy w elektrowniach krajowych i zagranicznych. Zdaniem ekspertów, awaria przypomina, jak istotny udział w zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw ma udział Polski w zintegrowanym Europejskim Rynku Energii. Nie bez znaczenia jest także dalsza dywersyfikacja źródeł wytwórczych, budowa mniejszych jednostek gazowych i inwestowanie w OZE.

Tym razem z tak ogromnej awarii udało się wyjść bez większych konsekwencji. Eksperci z branży energetycznej przypominają jednak o konieczności zadbania o bezpieczeństwo energetyczne w Polsce.

– Problem stanowi przede wszystkim budowa tak dużych elektrowni. Sytuację uratowało relatywnie małe zapotrzebowanie na energię elektryczną w systemie oraz dostępność rezerw mocy w elektrowniach krajowych i zagranicznych. Gdyby nie to, awaryjne wyłączenie elektrowni odpowiadającej w danym momencie za 17% mocy w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym, mogłoby mieć poważniejsze skutki. To pokazuje, jak ważny jest dalszy rozwój połączeń transgranicznych, bez których stabilność dostaw mogłaby być zagrożona. Ale nie tylko. Po raz kolejny okazuje się, że konieczna jest dywersyfikacja źródeł energii, budowa mniejszych, elastycznych jednostek gazowych i dalszy rozwój OZE w Polsce – powiedział Kamil Maziarz, Portfolio Analyst z Axpo Polska.  

Problem z koncentracją mocy w dużych blokach

17 maja o godz. 16:34 doszło do zakłócenia na stacji elektroenergetycznej Rogowiec, czego efektem było wyłączenie 10 bloków Elektrowni Bełchatów o łącznej mocy 3640 MW. Dzięki reakcji służb, Krajowy System Elektroenergetyczny (KSE) pracował stabilnie i został zbilansowany przy użyciu elektrowni szczytowo-pompowych, dostępnej rezerwy w krajowych elektrowniach, a także międzyoperatorskiemu importowi z Niemiec, Czech i Słowacji.

– W ramach międzyoperatorskiej wymiany międzysystemowej importowaliśmy do 1400 MW energii elektrycznej. Niewykluczone, że bez wsparcia naszych sąsiadów doszłoby do ograniczenia dostaw energii. Awaria ta przypomina nam, jak istotny udział w zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw ma udział Polski w zintegrowanym Europejskim Rynku Energii – dodaje Kamil Maziarz.

To nie pierwsza tego typu awaria, w której nagła niedostępność dużej mocy wymaga wzmożonych środków. Prawie rok wcześniej, w nocy z 21 na 22 czerwca 2020 r. ulewne deszcze doprowadziły do zalania elektrowni. Woda unieruchomiła taśmociągi z węglem, co spowodowało wyłączenie czterech bloków energetycznych. W tym samym czasie do awarii doszło też w innych elektrowniach, m.in. – Kozienice, Jaworzno czy Włocławek. Ograniczona przez żywioł produkcja nie była w stanie pokryć zapotrzebowania na energię, przez co jej cena na Rynku Bilansującym skoczyła do blisko 1300 zł/MWh. Tym razem, pomimo początkowego opublikowania cen w godzinach awarii na poziomie 1500 zł/MWh, ostatecznie zostały one skorygowane do wartości nieprzekraczających 370 zł/MWh.

Źródło: PSE/Axpo Polska

Artykuł Przyczyny i przebieg awarii na stacji elektroenergetycznej Rogowiec [17 maja 2021] pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Stary wyłącznik WN na stacji rozdzielczej 110 kV pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

W lutym, zgodnie z planem, dotarły ostatnie partie odłączników, przekładników i ograniczników przepięć 400 kV. Trwa montaż aparatury pierwotnej w kolejnych polach przełączających.

Zakończyła się budowa kanałów kablowych, w których obecnie układane są przewody łączące zamontowaną aparaturę pierwotną z szafami sterowniczymi w budynku technologicznym.

W marcu na teren budowy przybył komplet szaf zabezpieczeniowych, które będą miały za zadanie zapewnić niezawodną pracę sieci przesyłowej poprzez monitorowanie i reagowanie na wszelkie zakłócenia.

Trwają też prace na innych frontach. Zakończyła się budowa wartowni, trwają prace przy budowie dróg wewnętrznych i ogrodzenia zewnętrznego. Wkrótce stacja zyska również asfaltowy dojazd do drogi powiatowej oraz oświetlenie.

Stacja 400 kV Choczewo to jeden z elementów infrastruktury elektroenergetycznej, dzięki której PSE będą mogły dostarczyć energię elektryczną, wyprodukowaną przez morskie farmy wiatrowe na Bałtyku do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, a co za tym idzie, przekazać ją odbiorcom w całym kraju. Zakończenie budowy i uruchomienie stacji Choczewo planowane jest w 2027 r.

Źródło: https://inwestycje.pse.pl/stacjachoczewo/

Artykuł Budowa stacji elektroenergetycznej 400 kV Choczewo pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

W nocy z czwartku na piątek 21 marca angielska straż pożarna poinformowała, że na stacji elektroenergetycznej w podlondyńskiej miejscowości Hayes, zasilającej część zachodniego Londynu oraz lotnisko Heathrow, zapalił się transformator 275/66 kV.

Z powodu pożaru ewakuowano około 150 osób, a okolicznym mieszkańcom zalecono aby nie otwierali okien ze względu na dym kłębiący się ze stacji. Do całonocnej akcji gaśniczej skierowano 70 strażaków i 10 wozów strażackich.

Port lotniczy Heathrow miał obsłużyć w piątek ok. 290 tys. podróżnych 

W wyniku pożaru bez prądu znalazły się również tysiące domów i lokalnych firm. Dopiero rano około godz. 9:00 rzecznik stołecznej straży przekazał, że pożar jest już pod kontrolą.

– Pożar stacji energetycznej, która zaopatruje w prąd największe w Wielkiej Brytanii londyńskie lotnisko Heathrow, był katastrofalny; uszkodzony został także zapasowy generator lotniska – powiedział cytowany przez PAP brytyjski minister energii Ed Miliband.

– Pożar obejmował transformator zawierający 25 tys. litrów oleju chłodzącego, który był w pełni zapalony. Stworzyło to poważne zagrożenie ze względu na pracujące na stacji urządzenia wysokiego napięcia oraz charakter pożaru zasilanego olejem – powiedział Jonathan Smith, zastępca komendanta stołecznej straży pożarnej.

Według niepotwierdzonych informacji przyczyną pożaru mogła być awaria transformatora.

Artykuł Pożar transformatora wysokiego napięcia paraliżuje lotnisko Heathrow w Londynie pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Synchronizacja umożliwia państwom bałtyckim zarządzanie ich systemami elektroenergetycznymi w ścisłej współpracy ze wszystkimi innymi krajami Europy kontynentalnej, przy stabilnej i niezawodnej kontroli częstotliwości, znacznie zwiększając regionalne bezpieczeństwo energetyczne. Kraje bałtyckie, które wcześniej w zakresie zarządzania częstotliwością polegały na rosyjskim systemie IPS/UPS, teraz dołączyły do obszaru synchronicznego Europy kontynentalnej, w ramach którego funkcjonuje ponad 400 milionów klientów. Wszystkie połączenia elektryczne między państwami bałtyckimi a Rosją i Białorusią zostały trwale odłączone.

Proces ten nastąpił po latach skrupulatnych przygotowań i współpracy między operatorami systemów przesyłowych krajów bałtyckich (OSP): Elering (Estonia), Augstsprieguma tīkls (AST, Łotwa), Litgrid (Litwa) oraz ich odpowiedników w obszarze synchronicznym Europy Kontynentalnej. Polskie Sieci Elektroenergetyczne odpowiadały za koordynację i zarządzanie projektem – to za pośrednictwem polskiego systemu odbyła się synchronizacja. Niezbędna była także rozbudowa infrastruktury w krajach bałtyckich i w Polsce, która była współfinansowana przez Unię Europejską.

Synchronizacja była wspierana przez Unię Europejską i ENTSO-E, stowarzyszenie europejskich operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej. Ich wkład obejmował wytyczne techniczne, wiedzę operacyjną i prawną.

 – Przygotowania do synchronizacji trwały od kilkunastu lat i PSE były w nie zaangażowane od samego początku. To historyczne wydarzenie, ale na tym nasza współpraca się nie kończy. Trwają już przygotowania do budowy nowego połączenia Polska – Litwa Harmony Link, które jeszcze bardziej wzmocni bezpieczeństwo w regionie – powiedział prezes PSE Grzegorz Onichimowski.

 – Synchronizacja krajów bałtyckich z obszarem synchronicznym Europy kontynentalnej jest ważnym krokiem w kierunku wzmocnienia niezależności energetycznej i bezpieczeństwa Estonii, Łotwy i Litwy. Podkreśla również siłę europejskiej solidarności i współpracy w budowaniu bezpiecznej i opartej na współpracy przyszłości w energetyce – powiedział Zbyněk Boldiš, przewodniczący ENTSO-E.

Systemy elektroenergetyczne krajów bałtyckich dołączyły do obszaru synchronicznego Europy kontynentalnej po odłączeniu się od kontrolowanego przez Rosję systemu IPS/UPS, co nastąpiło w sobotę 8 lutego o godz. 8.09. Trzy państwa przeszły także tzw. test pracy wyspowej, w czasie którego musiały zarządzać swoimi systemami bez pracujących połączeń synchronicznych.

Źródło: Polskie Sieci Elektroenergetyczne

Artykuł Odłączenie systemu elektroenergetycznego Estonii od poradzieckiej infrastruktury energetycznej pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

W środę 13 listopada mieszkanka stanu Utah włamała się na teren stacji elektroenergetycznej, powodując drobne zniszczenia, po czym zaczęła wspinać się na transformator. Dyspozytorzy systemu zareagowali bardzo szybko i odcięli zasilanie, a po dwóch godzinach policji udało się ewakuować kobietę ze stacji.

Według relacji świadka, który dołączył do tłumu gapiów zgromadzonych pod stacją podczas ewakuacji, kobieta wykrzykiwała wulgaryzmy pod adresem policjantów nakłaniających ją do zejścia. Miała też powiedzieć, że “​​świat nie jest już bezpieczny dla niej i jej przyszłych dzieci”.

Policyjny negocjator próbował ją przekonać aby weszła do podstawionego przez służby podnośnika koszowego, ale kobieta nie chciała dobrowolnie zejść z transformatora – zaczęła kopać zwyżkę i chwyciła się przewodów wspinając się po nich jak po linie. Kiedy stanęła na krawędzi kosza, funkcjonariuszka strzeliła kobiecie w nogi używając prawdopodobnie broni na gumowe pociski.

Policjantka zagroziła, że strzeli ponownie, jeśli kobieta nie wejdzie do kosza – podaje kanał ABC4 Utah powołując się na relację świadka zdarzenia.

Departament policji z Salt Lake City podał informację, że powodem zdarzenia było “załamanie psychiczne”. Kobieta została zatrzymana i przetransportowana do szpitala. Policja zapewnia, że niedoszła samobójczyni otrzyma “wszelkie potrzebne zasoby” i pomoc specjalistów.

Miejsce zdarzenia w Google Maps Street View: https://maps.app.goo.gl/bbKHbFXJmLaBnYsL7

Artykuł Ewakuacja kobiety z transformatora na stacji elektroenergetycznej pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Pracownik energetyki doprowadził do niezamierzonego zwarcia łukowego, a w konsekwencji pożaru na stacji elektroenergetycznej w rosyjskim Syzraniu. Dzięki odzieży chroniącej przed łukiem i szybkiej ucieczce elektromonter nie odniósł większych obrażeń.

Artykuł Zwarcie łukowe w rozdzielnicy 6 kV – Syzrań, Rosja pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Megawatomierz pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Procedura bezpieczeństwa na podstacji elektroenergetycznej pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Artykuł Zniszczona podstacja elektroenergetyczna po rosyjskim nalocie 3 marca 2022 – Sumy, Ukraina pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.