Do naprawy będzie Ci niezbędny zestaw specjalistycznych narzędzi takich jak opalarka, wkrętak torx T9, wkrętak krzyżowy PZ/S1, wkrętak płaski i długie szczypce (opcjonalnie), konkretna wtyczka – PCE 0521-SR, tapeciak (którego brak na poniższym zdjęciu) oraz multimetr (AVO 415) do ewentualnej diagnostyki przed rozkręceniem obudowy.

Warto też zapoznać się z samym schematem, choć nie jest to wymagane

Jak widzisz sam adapter nie jest bardzo skomplikowany, zarówno pod względem konstrukcyjnym jak i pod względem działania.

Przybliżę Ci kilka informacji, które mogą być Ci pomocne w identyfikacji usterki.

Styki pomocnicze WS03 (poniżej oznaczone od 1 do 5) mają średnicę fi 1.2 / 2 mm (wew/zew). W większości multimetrów są na wyposażeniu sondy tej średnicy i wystarczającej długości aby dosięgnąć styku.

1-puste

2-3 adres adaptera, to dzięki niemu miernik wie że został podłączony adapter tego typu i wynosi w przypadku WS03 15 kOmów.

4-5 styki komunikacyjne, dla których wartość wynosi:

• ~5 kOmow przy braku wciśniętego przycisku
• ~2.6 kOmow dla przycisku START
• ~1.3 kOmow dla przycisku ENTER

L, PE, N – Styki bananowe fi 4 mm są całkowicie izolowane od sterowania.

1. Najczęstszą usterką pojawiającą się w tym adapterze są pękające i odpadające blaszki od styku ochronnego znajdujące się wewnątrz otworu wtyczki schuko.

Dla porównania, znając tą usterkę od dawna używam samorobnej przejściówki do tego adaptera na wtyk kątowy.

Oszczędza ona sam adapter i ułatwia podłączenie do gniazd w zakamarkach. Jednocześnie zachowując pełną funkcjonalność adaptera – wytrzymał już kilkadziesiąt tysięcy pomiarów, gdzie sam adapter wytrzymuje od kilku do kilkunastu tysięcy gniazd.

Usterka ta, jeżeli już wystąpiła, objawia się brakiem lub słabym stykiem ochronnym i wyświetlaniem przez miernik komunikatu “PE!”. Można ją w bardzo łatwy sposób naprawić. A co ważne, przy niskim nakładzie środków finansowych.

Aby rozebrać rękojeść adaptera należy podgrzać przylepiec, na którym są oznaczenia przycisków START i ENTER. Należy robić to z wyczuciem i z pewnej odległości, od czasu do czasu próbując delikatnie podważyć płaskim wkrętakiem (lub tapeciakiem). Jak już zacznie się odklejać to proponuję użyć długich szczypiec i delikatnie odklejać trzymając przylepiec szczypcami – ze względu na temperaturę nagrzanego elementu.

Tutaj drobna uwaga, jeżeli klej osiągnie odpowiednią temperaturę to nie ostygnie on w kilka sekund. Możemy więc spokojnie odłożyć opalarkę i złapać za podgrzany element. Sugeruję tu wyposażyć rękę, którą będziemy chwytać, w rękawice aby się zwyczajnie nie poparzyć (taka kuchenna w zupełności wystarczy).

Po odklejeniu przylepców ukażą się cztery otwory, w których są śruby torx T9, którymi cała konstrukcja jest skręcona. Śruby są 4, po dwie z każdej strony rękojeści.

Po odkręceniu wszystkich czterech śrub możemy zdjąć obudowę.

Po jej zdjęciu ukaże Ci się fragment uciętej zwykłej wtyczki. Naprawa polega na wymianie jej wnętrza 1:1.

A więc wejdź na popularny portal sprzedażowy i zamów niezbędną wtyczkę (PCE 0521-SR za około 10 PLN + przesyłka)

Aby wyciągnąć środek wtyczki należy odkręcić śrubkę znajdująca się na zgrubieniu wtyczki.

Ważne!

Aby zachować prawidłowe wskazania, należy przewody przykręcić w takiej samej kolejności do nowej wtyczki (L z lewej).

Składamy wszystko z powrotem i gotowe. Koszt naprawy około 10 PLN + koszt dostawy wtyczki. Czasowo: około 30 minut ciężkiej pracy w pocie czoła

Usterka 2. Nie działają przyciski START i ENTER.

Najczęściej odpada jeden z przewodów ~0.2mm² przylutowane do płytki w rękojeści adaptera. Sprawdź rezystancje między stykami 4 i 5, powinna ona wynosić ~5 kOmów. Jeżeli tak nie jest to z pewnością masz do czynienia właśnie z tą usterką.

Aby rozebrać adapter należy postępować tak jak w przypadku wymiany wtyczki.

Usterka 3. Miernik nie rozpoznaje podłączenia adaptera

Sprawdź rezystancje między stykami pomocniczymi 2 i 3 – powinna ona wynosić 15 kOmów.

Prawdopodobnie puścił styk przy rezystorze adresowym znajdującym się we wtyczce do miernika między stykiem 2 i 3 i znajduje się bezpośrednio we wtyczce z wtykami bananowymi.

Tutaj naprawa już taka prosta nie jest.
Pierwszą dość trudną operacją jest rozebranie obudowy wtyczki od strony wtyków bananowych. Nie jest ona bowiem skręcana a klejona i jej rozłożenie wymaga dość długiego i równomiernego nagrzewania przy jednoczesnym i delikatnym rozdzielaniu jej elementów.

Aby wysunąć styk i dostać się do miejsca lutowania przewodu należy podgrzać z wyczuciem opalarką w miejscu styków pomocniczych, a następnie używając sond probierczych (prosto z drugiej półkuli naszego globu) wypchnąć styk w kierunku przewodu, niekiedy wspomagając się przy tym młotkiem… 

Gdy już wyjdzie tak że będzie wystawał, łapiemy szczypcami i wykonując półobroty w jedną i w drugą stronę wysuwaj powoli styk z plastikowej obudowy.

Ważne!

• wtyczka musi być podgrzana aby tylko zwiększyć elastyczność materiału.
• wypychać styki należy prostopadle do ich osi.
• lutować należy dopiero po całkowitym wyciągnięciu styku z otworu, aby nie rozpuścić i nie zwiększyć średnicy jego otworu.
• należy lutować tak aby przewód wychodził delikatnie w bok od miejsca lutowania. Tutaj jest to o tyle istotne że składając wszystko do kupy będziemy zmuszeni wcisnąć ten styk, a najprościej jest to zrobić używając tej samej sondy probierczej, której użyliśmy do jej wyciągnięcia.

Podczas składania styków z powrotem do wtyczki w początkowym etapie warto ją podgrzać ponownie i wykonując półobrotu wsunąć go na swoje miejsce. Następnie za pomocą sondy probierczej wcisnąć do środka.

Niestety, jeżeli pęknie jeden ze styków pomocniczych (zazwyczaj podczas zwykłej eksploatacji) lub uszkodzony zostanie sam przewód, co jest rzadkością, poszukiwania tych elementów pozostawiam Tobie. Mi się nie udało znaleźć dostępnych od ręki i w detalicznych ilościach.

Jeżeli jednak uważasz naprawę we własnym zakresie za nieopłacalną, koszt nowego adaptera na dzień pisania tej treści wynosi 393,60 zł brutto (sklep producenta).

Galeria – naprawa obrazkowo:

Podgrzewamy nalepkę aby ją zdjąć bez uszkadzania podważając delikatnie nożykiem lub płaskim wkrętakiem.

Po zdjęciu nalepki masz dostęp do wszystkich śrub, którymi jest skręcona obudowa adaptera.

W niektórych przypadkach pod naklejką znajdziesz “autograf” osoby montującej adapter

Odkręć 4 śruby wkrętakiem Torx T9.

Delikatnie rozegnij aby oddzielić od siebie dwie części obudowy.

Po zdjęciu obudowy masz dostęp do płytki i wtyczki

Jak widzisz, stara wtyczka (u góry) i nowa wtyczka (na dole) niczym się od siebie nie różnią (oprócz braku blaszek styku ochronnego)

Jeżeli nie działają przyciski “Start” i “Stop” to pewnie odpadł jeden z tych cieniutkich przewodów, wystarczy go przylutować.

Teraz poskładaj wszystko do kupy i gotowe

Pamiętaj, to nie jest materiał szkoleniowy, a jedynie opis w jaki sposób poradziłem sobie z najczęściej występującymi usterkami. Wszelkie naprawy wykonujesz na własną odpowiedzialność!

Artykuł WS-03 bez tajemnic – czyli naprawa za około 30 PLN w 30 minut pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Większość problemów, z jakimi mierzą się użytkownicy, wynika z niewiedzy o sposobie działania wszelkiego rodzaju przyrządów do lokalizacji uszkodzeń i trasowania instalacji, a co za tym idzie, nieświadomości błędów popełnianych przy doborze przyrządu, metody czy nawet podłączenia takiego przyrządu do badanego obiektu.

W poniższej treści postaram się nieco przybliżyć temat trasowania przewodów i lokalizacji uszkodzeń w budynkach za pomocą przyrządów podręcznych, a także przedstawię jakich przyrządów sam używam i dlaczego.
Dodatkowo pod spodem znajdziesz odsyłacze do stron producenta, który nie prowadzi sprzedaży bezpośredniej, ale znajdziesz tam karty katalogowe wraz z pełną specyfikacją techniczną.

Wiedz też, drogi czytelniku, że poniższa treść nie jest w żaden sposób materiałem sponsorowanym. Jest ona obiektywna i oparta wyłącznie o własne przyrządy i własne doświadczenia, także z ich konkurencyjnymi odpowiednikami, z którymi miałem przyjemność (a czasem żadnej) pracować. Na końcu postaram się też wyjaśnić dlaczego, po latach użytkowania innych przyrządów, mój wybór padł akurat na taki zestaw jakim się obecnie posługuję.

Zestaw do lokalizacji uszkodzeń w instalacjach oraz do ich trasowania

Odmiennie jak robiłem do tej pory, przedstawię cały zestaw przyrządów i ułatwiaczy, które posiadam i którymi posługuje się prawie codziennie.

Jeżeli zajmujesz się takimi zadaniami komercyjnie to zapewniam, że cały zestaw zwróci się po kilku zleceniach w postaci choćby zaoszczędzonego czasu i nerwów.

Adapter MTF230 do gniazd wtykowych będący absolutnym “must have” przy prowadzeniu dowolnych prac pomiarowych w instalacjach. Umożliwia on podłączenie dowolnego urządzenia, wyposażonego we wtyki bananowe, do gniazd wtykowych UNI-Schuko.

Na marginesie: jakiś czas temu zbudowałem na swoje potrzeby odpowiednik, jednak nie ukrywam, że był on o wiele większy i mniej praktyczny, a koszt jego budowy przewyższał koszt zakupu MTF230, o istnieniu którego nie miałem w tamtym czasie pojęcia.

Zestaw adapterów do opraw oświetleniowych LA Kit, w skład którego wchodzą adaptery do opraw oświetleniowych E14, E27 i GU10 umożliwiające podłączenie dowolnego przyrządu pomiarowego za pomocą przewodów z wtykami bananowymi bezpośrednio do gniazda źródła światła.

Zestaw składa się z pięciu adapterów, dwóch przewodów pomiarowych zakończonych wtykami bananowymi i futerałem transportowym.

Swoją drogą, w zestawie LA Kit znajdziesz adaptery do gniazd typu B15 i B22, choć w naszych lokalnych warunkach nie widzę dla nich zastosowania – niemniej w zestawie są.

Powyższe adaptery uważam za niezbędne dla każdego kto prowadzi prace na obiektach czynnych lub uszkodzonych. Znacznie przyspieszają one pracę.

W moim zestawie nie może zabraknąć wskaźnika dwubiegunowego MET1000, który jest wyposażony w funkcję pomiaru rezystancji do 50kΩ i za pomocą którego jestem w stanie określić polaryzację żył badanego przewodu i napięcie pomiędzy nimi.

Więcej o nim możesz przeczytać w materiale o najbardziej przemyślanym wskaźniku jaki miałem. 

Lokalizator zabezpieczeń obwodów pod napięciem MFL205

Jego jedynym zadaniem jest bezzwłoczne wskazanie zabezpieczenia obwodu pod napięciem, do którego jest podłączony nadajnik. I naprawdę, wskazanie jest precyzyjne i bezzwłoczne, a odbiornik natychmiast reaguje na wykryty sygnał. Nie jest to skomplikowany w użyciu przyrząd.

Nadajnik jest bezbateryjny, zasilany bezpośrednio napięciem sieciowym. Jego działanie jest sygnalizowane czerwoną kontrolką na froncie obudowy. Wysyła on odpowiednio zmodulowany sygnał po żyle liniowej, dlatego tak ważne jest określenie polaryzacji w badanym punkcie przyłączenia nadajnika.

Sam odbiornik zasilany jest baterią 9V. 

Mimo, że nie spędza się z nim zbyt wiele czasu, ma on bardzo wygodny uchwyt. Jest wyposażony w jeden przycisk ON/OFF, którego krótkie naciśnięcie powoduje “reset” odbiornika.

Użytkownicy konkurencyjnych przyrządów z pewnością znają problemy z “oswajaniem” się odbiornika z sygnałem, co w ekstremalnych przypadkach skutkowało brakiem wskazań i wymuszało restart poprzez wyłączenie i ponowne uruchomienie. W MFL205 ta niedogodność została wyeliminowana.

Odbiornik jest wyposażony w diodę sygnalizującą stan odbieranego sygnału, która zmienia barwę na zieloną w chwili znalezienia zabezpieczenia obwodu, do którego został wcześniej podłączony nadajnik jednocześnie zwiększając częstotliwość sygnału dźwiękowego. Jest to bardzo wygodne rozwiązanie.

Czy jest Ci on potrzebny? Tak. Wyobraź sobie, że musisz wyłączyć obwód, na którym będziesz prowadził pracę i tylko ten obwód. Na wyłączenie innych nie ma absolutnie zgody, a tym samym nie ma możliwości zastosowania metody prób i błędów.

U zwyczajnego niewymagającego klienta też dostajesz +50 do doświadczenia za to, że przy okazji przesuwania jednego gniazda w pokoju nie wyłączysz całego mieszkania resetując przy tym wszystkie zegary w sprzętach AGD (których to nikt nie umie ustawić bez instrukcji obsługi) oraz modemy i routery, które potrzebują więcej czasu do ponownego połączenia.

Nie wdawajmy się w przepychanki, że obwody powinny być opisane, bo może kiedyś były… albo i nie.

Będąc przy opisach, nie sposób pominąć, że i w tym zakresie znajdzie zastosowanie i bardzo przyspieszy pracę.

Reasumując: jednoznacznie uważam, że MFL205 jest wart swojej ceny, a skuteczność działania jest niepodważalna.

Lokalizator uszkodzeń i tras przewodów oraz kabli MCT105

Jest to przyrząd, który ma właśnie takie przeznaczenie. Ku mojemu zaskoczeniu sprawdza się również przy lokalizacji zabezpieczenia obwodu, do którego podłączony jest nadajnik. 

Nie ukrywam jednak, że nie jest to jego główne zastosowanie, a w związku z tym – w porównaniu do MFL205 – jest zdecydowanie wolniejszy.

Za jego pomocą możesz określić położenie przewodów pod napięciem bez użycia nadajnika, trasować instalację i poszczególne przewody oraz lokalizować uszkodzenia takie jak zwarcia czy przerwy.

W zestawie otrzymasz odbiornik wraz z nadajnikiem, dwa miękkie i elastyczne przewody zakończone wtykami bananowym, dwa dobrej jakości krokodylki, dwie sondy ostrzowe konstrukcyjnie przystosowane do otworów fi 4mm w gniazdach wtykowych oraz dwie markowe baterie 9V do zasilenia odbiornika i nadajnika. Dzięki temu bezpośrednio po odpudełkowaniu możesz rozpocząć pracę bez konieczności biegania po sklepach w poszukiwaniu odpowiedniego źródła zasilania.

Całość jest zapakowana w walizkę wyłożona gąbką, co zabezpiecza przyrząd podczas transportu i ułatwia przechowywanie.

Odbiornik jest lekki i smukły, co bardzo pozytywnie wpływa na obsługę i użytkowanie. Przycisk ON/OFF jest umieszczony w dolnej części przyrządu, z dala od przycisków funkcyjnych, co skutecznie uniemożliwia jego przypadkowe wyłączenie. Będąc przy przyciskach, mamy do czynienia raptem z sześcioma funkcyjnymi:

• Pierwszy – do obsługi dźwięku i podświetlenia,
• Drugi – do przełączania między funkcją pracy z nadajnikiem a funkcją wykrywania przewodów pod napięciem (działa też przy 12V DC),
• Trzeci – odpowiedzialny za działanie latarki,
• Czwarty- do zmiany trybu lokalizacji sygnału z automatycznego na ręczny,
• Po bokach którego znajdują się dwa przyciski odpowiedzialne za zwiększenie lub zmniejszenie dokładności lokalizowanego sygnału.

Podświetlany białym światłem czytelny wyświetlacz, na którym wyświetlane są informacje takie jak moc odbieranego sygnału, zarówno w postaci cyfrowej jak i graficznej, tryb pracy oraz kod i nastawiona moc nadajnika.

Nadajnik jest zdecydowanie prostszą konstrukcją. Mały i lekki dzięki czemu nie trzeba kombinować “konstrukcji wsporczych” w obawie, że gniazdo, do którego zostanie przyłączony, wyrwie się ze ściany lub wypnie się z przewodów pod własnym ciężarem – co w przypadku konkurencyjnych przyrządów właśnie ma miejsce.

Na pokładzie nadajnika mamy raptem dwa przyciski: jeden do włączenia nadajnika i drugi do włączenia podświetlenia przez dłuższe przytrzymanie oraz zmiany mocy nadawanego sygnału. Mamy tu do wyboru 3 ustawienia, co w połączeniu z możliwością zmiany dokładności w odbiorniku daje możliwość dopasowania do panujących w danej sytuacji warunków.

Nadajnik jest wyposażony w czytelny podświetlany ekran, na którym wyświetlane są informacje o kodzie (kanale nadawanego sygnału) nadajnika oraz ustawionej mocy nadawanego sygnału.

Najczęściej popełniane błędy przy lokalizowaniu uszkodzeń oraz trasowaniu instalacji elektrycznej

Najczęściej popełniane błędy:

1. Brak weryfikacji charakteru uszkodzenia,
2. Brak uziemienia żył, w tym drugiego końca uszkodzonej żyły, przy lokalizowaniu przerwy,
3. Brak uziemienia nadajnika,
4. Brak podłączenia 2 przewodów nadajnika do badanych żył zwartych ze sobą,
5. Nieprawidłowy dobór metody do lokalizowania uszkodzenia lub trasowania,
6. Nieprawidłowy dobór przyrządów i ich charakterystyki pracy,
7. Stosowanie metody jednobiegunowej do trasowania obwodów pod napięciem zabezpieczonych RCD,
8. Nieprawidłowe podłączenie nadajnika do żył L-PE przy trasowania obwodów pod napięciem zabezpieczonych RCD,
9. Brak określenia polaryzacji żył obwodu pod napięciem do którego jest podłączony nadajnik,
10. Brak weryfikacji czy uszkodzona jest instalacja czy urządzenie.

Określanie charakteru uszkodzenia

Od tego jest uzależniony dobór przyrządu i metody z jaką zostanie on zastosowany. W celu określenia charakteru uszkodzenia należy przeprowadzić szereg czynności.

W pierwszej kolejności nie zaszkodzi mały wywiad środowiskowy:
– Co się dzieje?
– Kiedy się dzieje?
– Od kiedy się dzieje?
Wszystkie te informacje, które jest w stanie przekazać laik, będą dla Ciebie pomocne przy lokalizowaniu uszkodzenia i zawężą obszar instalacji, na którym będziesz prowadził prace.

Następnie powinieneś odłączyć wszystkie urządzenia podłączone do podejrzanego obwodu w celu eliminacji problemu leżącego po stronie któregokolwiek z nich.

Minimum narzędzi, które powinniśmy mieć pod ręką to wskaźnik dwubiegunowy z funkcją pomiaru rezystancji i ciągłości, taki jak Megger MET1000.

Test ciągłości

Najprostszym sposobem aby tego dokonać, po wyłączeniu zasilania, jest zwarcie wszystkich żył na końcu obwodu np. za pomocą kostki Wago i sprawdzenie ciągłości między nimi w rozdzielnicy. Jest to o tyle wygodne rozwiązanie, że nie wymaga rozciągania niekiedy bardzo długich przewodów pomiarowych.
Ważne jest aby żyły zewrzeć ze sobą na końcu obwodu. w przeciwnym razie test przeprowadzisz między tablicą rozdzielczą a jedynie miejscem obwodu, w którym zwarłeś ze sobą żyły.

Przykładem może być test:
L-N – ciągłość zachowana (powinna być zachowana)
L-PE – brak ciągłości  (powinna być zachowana)
N-PE – brak ciągłości (powinna być zachowana)
Ponieważ między PE a pozostałymi żyłami ciągłość nie jest zachowana, możesz być pewny, że przerwana jest żyła ochronna.

W przypadku układu zasilania TN-C (2 żyły) i TT (3 żyły przy czym żyła ochronna nie jest połączona galwanicznie z żyłą neutralną) sprawa jest o tyle prosta, że praktycznie wystarczy odłączyć zasilanie podejrzanego obwodu i dokonać prób ciągłości pomiędzy żyłami.

W układzie TN-S/TN-CS jest to trochę bardziej utrudnione, ze względu na galwaniczne połączenie żyły ochronnej i żyły neutralnej przez uziom budynku, na którym prowadzisz prace.
Jeżeli obiekt jest wyposażony w wyłącznik różnicowoprądowy, który zabezpiecza uszkodzony obwód, wtedy wystarczy go wyłączyć – nierzadko wyłączając przy okazji pozostałe obwody.
Sytuacja komplikuje się jednak kiedy takim wyłącznikiem uszkodzony obwód zabezpieczony nie jest. W takim przypadku należy wyłączyć całe zasilanie obiektu, najlepiej przez wyłączenie zabezpieczenia przedlicznikowego, a następnie odłączyć przewód neutralny w tablicy obiektu, na którym są prowadzone prace.

Więcej o układach zasilania możesz przeczytać w artykule: https://elektrykapradnietyka.com/21667/tnc-tns-tncs-tt-it/

Test zwarcia

Rozłącz zwarte wcześniej (za pomocą kostki Wago) żyły i dokonaj ponownie testu ciągłości.

Teraz sprawdzasz odwrotność ciągłości a więc szukasz między którymi żyłami będzie zwarcie.

Przykładem może być test:
L-N – brak ciągłości (NIE powinna być zachowana)
L-PE- jest ciągłość (NIE powinna być zachowana)
N-PE – brak ciągłości (NIE powinna być zachowana)
Ponieważ między L-PE ciągłość jest zachowana to możesz być pewny, że zwarte ze sobą są właśnie te żyły.

Oczywiście, istnieją kombinacje tego rodzaju uszkodzeń jak przerwana żyła i przy okazji zwarta do innej inne żyły. Nie ma znaczenia czy zaczniesz od usuwania zwarcia czy przerwy, jednak ja zawsze w pierwszej kolejności lokalizuje i usuwam zwarcia z obwodu.

Trasowanie przewodu bez napięcia – metoda dwubiegunowa (prądowa)

W pierwszej kolejności należy wytrasować przebieg uszkodzonego przewodu. Jest to najlepsza metoda trasowania. Aby tego dokonać podłącz nadajnik MCT105 do żył przewodu których ciągłość jest zachowana. zewrzyj ze sobą te żyły na końcu przewodu, włącz nadajnik i ustaw siłę nadawanego sygnału na poziom II.
W odbiorniku za pomocą przycisku MODE uruchom tryb ręcznej dokładności.
Jest to jedna z najbardziej skutecznych metod ze względu na wymuszenie przepływu prądu w trasowanym przewodzie lokalizowanego obwodu.

Ok, ale co jeżeli przerwane są dwie żyły?

Trasowanie przewodu bez napięcia – metoda jednobiegunowa (napięciowa)

Do przewodu, którego ciągłość jest zachowana, podłącz przewód z czerwonego gniazda nadajnika MCT105, a przewód z gniazda czarnego podłącz do przewodu uziemionego w tablicy rozdzielczej.
Ustaw moc nadawanego sygnału na II poziom, dzięki temu w razie potrzeby będziesz mógł zwiększyć lub zmniejszyć siłę nadawanego sygnału. W celu zwiększenia dokładności (zmniejszenia prezentowanego sygnału naciśnij) naciśnij przycisk MODE na odbiorniku, a następnie sąsiednimi strzałkami zwiększ lub zmniejsz moc prezentowanego sygnału. Podążaj za sygnałem
Ta metoda nie jest tak skuteczna jak metoda dwuprzewodowa, więc spodziewaj się sygnału o mniejszej wskazywanej mocy.

Teraz już posiadasz wszystkie niezbędne informacje do przystąpienia do lokalizacji uszkodzenia.

Lokalizowanie zwarcia

Przed podłączeniem nadajnika warto wcześniej uziemić trzecią (lub pozostałe) żyłę, co zwiększy dokładność odczytów.

Podłącz nadajnik MCT105 do dwóch uszkodzonych, zwartych ze sobą żył (przykładowe L i PE).

Ustaw moc nadawanego sygnału na II poziom, dzięki temu w razie potrzeby będziesz mógł zwiększyć lub zmniejszyć siłę nadawanego sygnału. W celu zwiększenia dokładności (zmniejszenia prezentowanego sygnału naciśnij) naciśnij przycisk MODE na odbiorniku, a następnie sąsiednimi strzałkami zwiększaj lub zmniejszaj moc prezentowanego sygnału.

Sygnał na odbiorniku zacznie zanikać w miejscu gdzie będzie zwarcie.

Co jeżeli uszkodzenie istnieje, ale nie jesteśmy w stanie go określić?
Należy pamiętać o zjawisku przebicia. Używając podręcznego przyrządu może się okazać że na obwodzie na którym problem występuje nie jesteś w stanie jednoznacznie go wykryć. W takiej sytuacji należy posłużyć się miernikiem rezystancji izolacji np. MIT400 mk.2 do określenia między jakimi żyłami dochodzi do przebicia.

Nie wchodząc w szczegóły, muszę jednak przypomnieć że uwzględniając wytyczne normy PN-HD 60364-6 rezystancja między poszczególnymi żyłami w instalacjach odbiorczych musi być większa niż 1MΩ dla napięcia probierczego 500V DC. O uszkodzeniu zatem możesz mówić zawsze jeżeli warunek ten nie zostanie spełniony.

Może zajść też konieczność zastosowania bardziej specjalistycznej metody jak reflektometrycza, np. z użyciem TDR500 mk.3 lub TDR1000 mk.3.

Tym samym, w takiej sytuacji MCT105 posłuży Ci jedynie do wytresowania przebiegu instalacji, a TDR500/3 do określenia odległości, na której występuje uszkodzenie (o badaniach reflektometrycznych może jednak opowiem innym razem ).

Lokalizowanie przerwy

W tablicy rozdzielczej odłącz żyłę uszkodzoną pozostałe żyły zewrzyj ze sobą i uziom poprzez podłączenie ich do uziemionej żyły PEN lub PE.
Na końcu obwodu podłącz przewód z czerwonego gniazda nadajnika MCT105 do uszkodzonej żyły, a przewód z gniazda czarnego do jednej z uziemionych wcześniej żył.
Ustaw moc nadawanego sygnału na II poziom, dzięki temu w razie potrzeby będziesz mógł zwiększyć lub zmniejszyć siłę nadawanego sygnału. W celu zwiększenia dokładności (zmniejszenia prezentowanego sygnału naciśnij) naciśnij przycisk MODE na odbiorniku, a następnie sąsiednimi strzałkami zwiększaj lub zmniejszaj moc prezentowanego sygnału.

Sygnał na odbiorniku zacznie zanikać w miejscu gdzie będzie przerwa.

Po zakończeniu prac związanych z lokalizacją uszkodzeń i ich naprawą pamiętaj aby przywrócić wszystkie połączenia przewodów do stanu pierwotnego.

Metody trasowania pod napięciem

Podłączamy L i N do nadajnika MCT105 zgodnie ze wskazaną na nim polaryzacją.

Jest to najmniej skuteczna metoda trasowania ze względu na to, że pola elektromagnetyczne prowadzonych równolegle względem siebie żył będą się znosić wzajemnie.
Aby poprawić skuteczność tej metody należy podłączyć nadajnik do najbardziej oddalonego punktu trasowanego obwodu.

Nie oznacza to, że metoda ta jest bezużyteczna. Zwyczajnie niesie za sobą pewne ograniczenia.
UWAGA!!! W przypadku obciążonych obwodów należy brać pod uwagę że sygnał może osłabnąć lub wręcz zaniknąć w zależności od zakłóceń panujących w badanym obiekcie

Tryb detekcji bezdotykowej NCV (Not Connected Voltage) – bez użycia nadajnika

Piszę to z całą sympatią do zawodu stolarzy i hydraulików, którzy dzięki swoim umiejętnościom zapewniają mi ciągłość prac w zakresie lokalizacji uszkodzeń. Megger MCT105 znajdzie też zastosowanie zarówno u nich jak i w domowym zestawie narzędzi.
Umożliwia określenie czy pod tynkiem, w miejscu planowanego wiercenia, nie znajdują się przewody pod napięciem. Dzięki temu można uniknąć wielu niepotrzebnych nerwów będących wynikiem przypadkowych uszkodzeń instalacji elektrycznej.
W tym celu w odbiorniku należy uruchomić funkcję przyciskiem NCV.

Jak widzisz, możliwości jest wiele, a dobór metody zależy od warunków w jakich prowadzisz prace i ich charakteru. Metodę powinieneś dobrać do obiektu i na podstawie jej przeznaczenia.

Dlaczego zdecydowałem się na zakup poszczególnych elementów mojego zestawu i dlaczego o tym piszę?
Miałem możliwość porównania 4 najpopularniejszych przyrządów w jednym z obsługiwanych obiektów podłączając pod badany obwód nadajniki każdego z nich w taki sam sposób i stosując takie same metody oraz zapewniając takie same warunki pracy dla każdego z nich.

Zestaw przyrządów Megger bardzo dobrze radzi sobie przy trasowaniu i lokalizowaniu uszkodzeń przewodów w bardzo niekorzystnych warunkach. Począwszy od lokalizacji zabezpieczeń obwodów, w których pracują falowniki, przez przewody ułożone w metalowych i uziemionych korytach kablowych aż po trasowanie instalacji oświetlenia ulicznego, którego kable zostały ułożone około 60-70cm poniżej poziomu nawierzchni na dystansie około 90-100m. Mimo że daje radę, trzeba jednak być świadomym, że nie jest to przyrząd przeznaczony do instalacji podziemnych i w pewnych warunkach może nie być wystarczający.

Wybór takiego zestawu mogę uzasadnić jeszcze kilkoma innymi, dla mnie istotnymi, powodami:

Gabaryty urządzeń, a co za tym idzie, także ich waga -konkurencyjne przyrządy są cięższe nie tylko w transporcie ale także w użyciu , w merytorycznym i fizycznym znaczeniu tego określenia. 

Prostota użytkowania: podłączam i działa, nie muszę doktoryzować się ze znajomości instrukcji obsługi i zastanawiać się jakiego trybu użyć, choć i to nie zawsze pomaga.

Odbiornik i nadajnik zasilane są takimi samymi bateriami (9V) – idąc do sklepu nie zastanawiam się ile i jakie baterie kupić, a konkurencyjne przyrządy prawie zawsze są zasilane różną ilością baterii różnego typu.

Żywotność na jednym komplecie baterii – w jednym z konkurencyjnych przyrządów markowe baterie trzeba było wymienić po 2ch roboczo godzinach.

Podświetlany i czytelny wyświetlacz nadajnika – u znacznie droższej konkurencji podświetlenia nie ma, z czytelnością też bywa różnie, a często pracuję w warunkach bardzo ograniczonego oświetlenia.

Cena całego zestawu: MET1000, MCT105, MFL205, MFT230 i LA kit to około 50% brutto samego lokalizatora droższej konkurencji (porównanie na podstawie cen z internetu w 2024 r.)

Gwarancja – kupując markowy sprzęt otrzymuje normalną gwarancję. W przypadku przyrządów zakupionych na pewnym portalu, z czasem oczekiwania na dostawę około dwa tygodnie, z tą gwarancja to jest tak, że nie chciałbym sprawdzać jej skuteczności.

Wskazania – takie same jak u droższej konkurencji, a w pewnych okolicznościach nawet lepsze.

Możliwość pracy z wieloma nadajnikami – jednak w internecie nie znalazłem możliwości jego zakupu, a sprzedawcy u których dokonywałem zakupów informowali mnie, że nigdy nie mieli w ofercie samych nadajników. Nasuwa się jednak pytanie: czy drugi nadajnik jest niezbędny?

Sprzętografia:

• Dane techniczne dotyczące MTF230:
  https://www.megger.com/pl/produkty/msa1363-and-mtf230
• Dane techniczne dotyczące LAkit: 
  https://www.megger.com/pl/produkty/la-kit
• Dane techniczne dotyczące MFL205: 
  https://www.megger.com/pl/produkty/mfl205
• Dane techniczne dotyczące MCT105:
  https://www.megger.com/pl/products/mct105
• Dane techniczne dotyczące MET1000:
  https://www.megger.com/pl/produkty/met1000
• Miernik rezystancji izolacji MIT400 mk2: 
  https://www.megger.com/pl/produkty/seria-mit400/2
• Dane techniczne dotyczące TDR500 mk3:
  https://www.megger.com/pl/produkty/tdr500/3

Galeria:

Artykuł Lokalizacja uszkodzeń i trasowanie przewodów w instalacjach odbiorczych – zestaw podręcznych narzędzi Megger pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Elektryk wykonujący pomiary instalacji elektrycznych musi być wyposażony w odpowiedni sprzęt. KROPKA. Jeśli pomiary mają być rzetelne to nie ma innej drogi, niezależnie od talentu pomiarowca lub tego co można wyczytać w niektórych ogłoszeniach  

Nie tak dawno sam byłem zmuszony do zakupu nowego miernika i jestem pod wrażeniem bogatej oferty urządzeń pomiarowych. Producenci prześcigają się dziś nowinkami technicznymi i pomysłowym marketingiem. Dla mnie najważniejsze było znalezienie urządzenia, które pozwoli mi zawsze spać spokojnie po pomiarach oraz nie będzie wymagało dyplomu doktora elektrotechniki do jego obsługi.

Przyjrzymy się dziś jednemu z popularniejszych obecnie przyrządów na polskim rynku, jakim jest Wielofunkcyjny Miernik Parametrów Instalacji Sonel MPI-530. Pracuję na nim już kilka tygodni, więc postaram się przybliżyć Wam moje odczucia. Wcześniej zaś używałem poprzednika tego modelu, czyli Sonel MPI-525 i z tej perspektywy piszę ten artykuł – wiem, że na rynku dostępne są już nowsze i bardziej „bogate” wersje

W dalszym tekście streszczę najważniejsze funkcjonalności Sonel MPI-530 oraz sprawdzę, czym odróżnia się to urządzenie od reszty mierników z rodziny MPI, przechodząc następnie do omówienia pomiarów, gdzie postaram się Wam przekazać parę przydatnych porad. Poruszę też kilka spornych kwestii, w których liczę na Waszą opinię.

Zacznijmy od informacji o producencie. Dla mnie osobiście ważne było to, że jest to polska firma. Jej założyciele od 1989 r. nie przestają rozwijać swoich technologii, przez co Sonel jest dziś rozpoznawalną marką o bardzo dobrej opinii wśród użytkowników, nie tylko w Polsce. Gama produktów z logo Sonela jest ogromna, od bezdotykowych wskaźników napięcia aż po kamery wyładowań koronowych, ale ja skupię się dzisiaj na tzw. kombajnach z serii MPI.

Cała rodzina wielofunkcyjnych mierników parametrów instalacji elektrycznej spełnia szereg norm – m.in. PN-EN 61557 czy PN-HD 60354-6 – które mówią o wymaganiach dla przyrządów pomiarowych oraz sprawdzania odbiorczego i okresowego instalacji elektrycznej. Producent zaleca, aby mierniki takie wzorcować maksymalnie co 12 miesięcy – świadczy to o naszej dbałości o rzetelność wyników pomiarów.

Co wyróżnia MPI-530 na tle pozostałych Mierników Parametrów Instalacji?

Sonel MPI-530 względem poprzednich mierników z tej serii został rozbudowany o kilka przydatnych funkcji. Dodane zostały metody pomiaru uziemień, takie jak metody cęgowe ułatwiające pomiary uziomów wielokrotnych. Nowością dla mnie jest także pomiar rezystywności gruntu, który pomoże wybrać jaki uziom najlepiej będzie zastosować na danym gruncie.

Dużym plusem jest również funkcja ładowania z gniazda samochodowego 12 V. Nie można dokonywać pomiarów ładując miernik, więc aby nie tracić czasu, na pomiary należy przyjechać z naładowanym urządzeniem. Jeśli zapomnimy zrobić to przed wyjazdem z domu to zawsze możemy podpiąć miernik w aucie w drodze na nasz obiekt.

Kolejnym dodatkowym aspektem jest pomiar i rejestracja napięcia, częstotliwości, prądu przemiennego, cosφ mocy oraz harmonicznych napięcia i prądu. Interpretacja wyników tych pomiarów wymaga dużej wiedzy elektrotechnicznej, ale może pomóc w rozwiązaniu ciężkich do wyjaśnienia awarii.

Nowością jest możliwość pomiaru natężenia oświetlenia. Niestety, w podstawowym zestawie nie dostajemy głowicy luksomierza, możemy ją natomiast dokupić.

Ciekawostką jest dołączona do zestawu klawiatura QWERTY łącząca się z naszym miernikiem przez Bluetooth – z pewnością bardzo przydatna i usprawniająca pracę pomiarowca. Nie należy jej traktować jak gadżet, który będzie jedynie zalegać w walizce – pod warunkiem, że wykonujemy dużą ilość pomiarów na różnych budynkach.

Miernik MPI-530 umożliwia nam segregowanie naszych wyników pomiarów z podziałem na klienta, obiekt, pomieszczenie, punkt pomiarowy. Pomiary zostają zapisane w wewnętrznej pamięci miernika – maksymalnie do 10000 wyników każdego rodzaju pomiaru. Po przyzwyczajeniu się do klawiatury ta na pewno przyśpieszy nam pracę oraz ułatwi tworzenie gotowych protokołów.

Warto zwrócić uwagę na maksymalne napięcie probiercze pomiaru rezystancji izolacji, które jest niższe niż w poprzednim mierniku z serii i wynosi 1000 V (dla MPI-525 – 2500 V).

Protokół pomiarowy

Po skończonych pomiarach musimy wypisać protokół. Aby uznać go za ważny, pomiary musi wykonać uprawniona do tego osoba, następnie jej podpis z numerem odpowiednich uprawnień powinien znaleźć się na protokole pomiarowym. Uprawnienia, jakie powinniśmy posiadać, aby podpisać protokół to E+D, czyli eksploatacja oraz dozór ze stopniem odpowiednim do wykonywanych pomiarów.

Podpisując protokół pomiarowy powinniśmy już wiedzieć co różni pomiary odbiorcze od pomiarów okresowych oraz jakich prób powinniśmy dokonać i jak je interpretować, więc pominę te kwestie. Przedstawię natomiast kilka porad, które ułatwiają mi sporządzanie protokołów oraz pozwalają spać spokojnie po podpisaniu protokołu. Liczę, że Wy również podzielicie się swoimi sposobami na forum publicznym.
Dużym uproszczeniem jest używanie dedykowanych do używanego miernika oprogramowań, np. Sonel PE5 wspomagający i przyśpieszający tworzenie protokołów.

Zawszę staram się chronić budynek oraz ich użytkowników skrupulatnie dokonując pomiarów, ale także chronię siebie, tak aby nikt nie mógł zarzucić mi czegoś, czego winien nie jestem. Dlatego podczas pomiarów staram się spisać i w przypadku braku aktualnego planu instalacji – rozrysować wszystkie punkty, których pomiaru dokonywałem. Robię tak od chwili kiedy usłyszałem o przypadku, gdzie uratowało to pewnego pomiarowca przed odpowiedzialnością karną. W budynku, który posiadał aktualne badania, doszło do porażenia z uszczerbkiem na zdrowiu. Jak się potem okazało, źle zainstalowane było gniazdo elektryczne, które podczas pomiarów było schowane za szafą. Dozorca budynku upierał się, że tam na pewno nie ma żadnego punktu elektrycznego. Gdyby nie schemat rozrysowany przez pomiarowca i dołączony do protokołu, ciężko byłoby mu udowodnić, że nie dokonał pomiaru tego gniazda.

Zdarza się też tak, że klient nie chce abyśmy przestawiali meble etc. aby dokonać pomiaru. Zawsze w takiej sytuacji odnotowujemy to w protokole. Zawieramy w nim również wyniki wszystkich dokonanych pomiarów, kiedy mierzymy daną wartość parokrotnie, wpisujemy wartość każdej próby.

Nie zapomnijmy również wpisać daty, ewentualnie dat, kiedy dokonywaliśmy pomiarów. Należy również zamieścić termin następnych badań oraz wszystkie nasze zalecenia i uwagi.

Pomiar RCD

Wyłącznikom różnicowoprądowym stawiane są wymagania dotyczące czasów zadziałania oraz prądów upływowych wyzwalających wyłącznik. Dostępne są w normie PN-HD 60364. Pomiarów tych parametrów możemy dokonać miernikiem MPI-530. Oczywiście musimy pamiętać o odłączeniu wszystkich odbiorników instalacji elektrycznej, ponieważ mogą wprowadzać prąd upływu zakłócający pomiar. Popularne w dzisiejszych czasach tzw. różnicówki charakteryzuje też typ. Najczęściej spotykany i montowany w polskich domach to typ AC. Oznacza on tyle, że różnicówka ta jest przeznaczona do wyłączania sinusoidalnych prądów upływu. Na pierwszy rzut oka montaż jej w domu może wydawać się czymś normalnym, lecz kiedy uwzględnimy to, że w domu będą również pracowały odbiorniki pobierające nieidealny prąd sinusoidalny, np. zasilacze, nasuwa się pytanie, czy nie powinniśmy zastosować wyłącznika RCD typu A, który zapewnia ochronę również przy prądzie upływowym stałym pulsującym. Pamiętajmy również o pralce w domu, która może posiadać falownik, wymagający zabezpieczenia typem B, który jest kilkukrotnie droższy niż AC. Każdy z wymienionych typów możemy zbadać miernikiem MPI-530, a po przeprowadzonych pomiarach przekonamy się, że RCD typu AC nie zapewnia normalizowanych czasów wyłączenia w przypadku pomiaru niesinusoidalnym prądem upływu. Dlatego podaję do dyskusji temat zapewnienia bezpieczeństwa przez wyłącznik różnicowoprądowy typu AC, w końcu prąd upływu może przepływać przez ludzkie ciało, a wtedy czas oraz prąd zadziałania wyłącznika stanowią o naszym życiu.

Pomiar IPZ

Pomiar impedancji pętli zwarcia wykonuję podczas pomiarów jako pierwszy, ponieważ załatwia to nam również sprawę ciągłości przewodów. Po odpowiednim ustawieniu miernika oraz wpięciu wtyku UNI-Schuko dodawanego do MPI-530 (lub sond) do gniazda elektrycznego przed naciśnięciem przycisku START zawsze pamiętajmy o dotknięciu metalowej pinezki znajdującej się obok przycisku START. W przypadku pojawienia się napięcia na bolcu ochronnym miernik zasygnalizuje nam to bardzo głośno, a każdy wie co może spowodować pojawienie się napięcia na obudowie urządzenia przyłączonego do takiego gniazda. Dobrą praktyką jest takie „macanie” pinezki przed każdym naciśnięciem przycisku START.

Ale wróćmy do pomiarów impedancji pętli zwarcia. Wynik pomiaru potrzebny jest do zapewnienia samoczynnego wyłączenia zasilania. Za pomocą wartości impedancji pętli zwarcia oraz wartości napięcia obliczamy prąd zwarciowy I_k, a ten potrzebny nam jest do odczytania z tabeli czasów zadziałania wyłącznika nadprądowego. Wymagane czasy wyłączenia dostępne są w normie PN HD 60364. Czasy te podobno zostały ustalone w czasie badań przeprowadzanych na więźniach w Rosji. Kiedy nie mamy ochoty przeliczać prądu zwarciowego, może to za nas zrobić miernik. Jeżeli wprowadzimy parametry zabezpieczenia, miernik również może podać nam wartość prądu zwarciowego powodującego wyłączenie wyłącznika nadprądowego w czasie np. 0,4 s. Prąd ten opisany jest jako prąd I_a. Następnie, porównując go do prądu I_k, wiemy czy nasz prąd zwarciowy jest większy od wymaganego I_a. W ten sposób nie musimy dokonywać żadnych obliczeń, jedynie prawidłowo wprowadzić nastawy oraz zinterpretować wyniki.

Poniżej zdjęcia z pomiarów impedancji pętli zwarcia z wtykiem UNI SCHUKO:

Podsumowanie

Uważam, że Sonel MPI-530 jest kolejną solidną pozycją z serii mierników wielofunkcyjnych Sonela i każdy elektryk pomiarowiec powinien być zadowolony z takiego wyboru. Warto też dodać, że miernik ten umożliwia m.in. analizę sieci i warto zagłębić się w ten temat, zważywszy na aktualne trendy na rynku pracy.

W celu lepszego zapoznania się z ergonomią i specyfikacją techniczną miernika przed ewentualnym zakupem zachęcam do zabawy z nim na stronie: https://www.sonel.pl/symulatory/mpi530/pl.html

Artykuł Pomiary z MPI-530 – miernikiem parametrów instalacji firmy SONEL pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.