W instalacjach PV wykonamy nim głównie pomiary kategorii 1 zdefiniowane przez normę PN-EN 62446 takie jak:

• ciągłość połączeń ochronnych,
• rezystancja uziemienia,
• rezystancja izolacji po stronie DC,
• napięcie otwartego obwodu U_OC,
• prąd zwarcia I_SC,
• prądy pracy i moce po stronie DC i AC,
• sprawność inwertera.

Pomiar irradiancji z miernikiem Sonel IRM-1

Norma PN-EN 62446 nakazuje ponadto, aby przed przystąpieniem do pomiarów kategorii 1 wykonać wszystkie badania instalacji odbiorczej po stronie AC. Ich zakres określa z kolei norma PN-HD 60364. Sonel MPI-540-PV sprawdzi się również i w tym przypadku. Możemy jednak jeszcze bardziej zwiększyć możliwości miernika w pomiarach fotowoltaiki, doposażając go w akcesorium dodatkowe – miernik nasłonecznienia oraz temperatury Sonel IRM-1. Z jego pomocą zmierzymy temperaturę panelu fotowoltaicznego lub jego otoczenia oraz przede wszystkim poziom nasłonecznienia, czyli irradiancję.

Pomiar irradiancji i temperatury paneli fotowoltaicznych same w sobie nie powiedzą nam za wiele o kondycji instalacji fotowoltaicznej. Są to parametry określające panujące warunki środowiskowe na obiekcie pomiarowym. Sonel IRM-1 dzięki wbudowanemu kompasowi i czujnikowi nachylenia jest w stanie również określić orientację i kierunek ekspozycji paneli oraz ich nachylenie. Wbudowany rejestrator umożliwi zapis wszystkich mierzonych parametrów przez dłuższy okres. Możemy zatem użyć przyrządu do zdiagnozowania zacienienia paneli w danym miejscu lub też do zebrania danych pomocnych do zaprojektowania instalacji. 5000 rekordów pamięci jest nadpisywane w przypadku pracy ciągłej, a oprogramowanie na PC umożliwia zgranie pomiarów i wykorzystanie do analizy, lub tworzenia dokumentacji. Sam przyrząd montujemy na panelu PV za pomocą dołączonego zestawu mocującego.

Sonel MPI-540-PV + Sonel IRM-1 = połączenie idealne

W jaki zatem sposób i po co wykorzystywać Sonel IRM-1 we współpracy z Sonel MPI-540-PV? Przede wszystkim część pomiarów bezpieczeństwa wykonywanych popularnym kombajnem wymaga przeliczenia do warunków STC (Standard Test Conditions – 25°C, 1000 W/m²). Producenci paneli fotowoltaicznych podają ich podstawowe parametry takie jak prąd zwarcia I_sc, czy też napięcie otwartego obwodu U_oc zmierzone właśnie w tych warunkach. Aby móc porównać pomiary na obiekcie, należy przeliczyć ich wyniki do warunków STC za pomocą odpowiednich wzorów. We wzorach tych uwzględniona jest temperatura i wartość nasłonecznienia w danym momencie. Oczywiście wszystko dzieje się automatycznie i wartości zmierzone z Sonel IRM-1 są zaczytywane do Sonel MPI-540-PV w momencie wykonywania pomiarów. Jeśli wypełnimy bazę danych odnośnie parametrów paneli dostarczonych przez producenta, to w mierniku automatycznie nastąpi również przeliczenie do warunków STC, a użytkownik otrzyma komplet wyników do porównania.

Więcej niż Bluetooth – Sonel LORA-S1

Do zestawu Sonel IRM-1 przeznaczonego do współpracy z miernikiem wielofunkcyjnym dołączony jest adapter USB Sonel LORA-S1, który po zainstalowaniu w gnieździe USB miernika wielofunkcyjnego umożliwi komunikację obydwu przyrządów. Protokół transmisji radiowej LoRa (z ang. Long Range) został tutaj wybrany przez producenta nie bez powodu – jest on znacznie bardziej niezawodny i działa na dużo większe odległości aniżeli popularny interfejs Bluetooth – nawet do 300 m. Bezprzewodowa transmisja ma też swoją niewątpliwą przewagę nad komunikacją za pomocą przewodu. Zwykle mamy do czynienia z sytuacją, gdzie rozdzielnica elektryczna, w której wykonujemy pomiary, jest oddalona od samych paneli fotowoltaicznych. Często też panele te znajdują się na dachu budynku. Zastosowane rozwiązanie pozwala na swobodny odczyt wyników z Sonel IRM-1 w bieżącym czasie w niemal każdych warunkach. Nawet w przypadku zerwania transmisji, tuż po jej odzyskaniu następuje automatyczna synchronizacja danych z miernikiem nadrzędnym – umożliwia to funkcja reSYNC.

Razem lub osobno – Sonel MPI-540-PV Solar

W ofercie firmy Sonel znalazł się dedykowany zestaw Sonel MPI-540-PV Solar zawierający komplet akcesoriów do pomiarów PV wraz z miernikiem nasłonecznienia oraz temperatury Sonel IRM-1. Zestaw do pomiaru nasłonecznienia IRM-1 MPI (WMPLIRM1MPI) można dokupić również osobno, w przypadku posiadania modelu Sonel MPI-540-PV.

Autor: Tomasz Gorzelańczyk, SONEL S.A.

Artykuł Kompleksowy zestaw do pomiarów instalacji fotowoltaicznych – Sonel MPI-540-PV Solar pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Więcej informacji o samym mierniku możesz znaleźć tutaj:

Konfiguracja MPI-540/PV, MPI-536 i MPI-535 oraz konta Google do wysyłania raportów bezpośrednio z miernika

Nieśmiało przypominam, że aby taka możliwość była, będziesz musiał nawiązać połączenie z internetem przez miernik za pomocą wbudowanego i skonfigurowanego WiFi – nie dla każdego jest to bowiem oczywiste.

Abyś mógł wysłać dane z miernika powinieneś wcześniej odpowiednio przygotować konto Google:

Wejdź w swój profil Google:

Upewnij się, że weryfikacja dwuetapowa jest włączona:

W wyszukiwarce wpisz “hasła do aplikacji“:

W oknie, które się otworzy…

… podaj nazwę aplikacji – tak naprawdę ta nazwa będzie tylko informacją dla Ciebie i nie będzie miała wpływu na działanie konta Google, profilu czy Twojego miernika:

Po kliknięciu “Utwórz” pojawi się okno z wygenerowanym hasłem:

Co ważne, wygenerowanego hasła nie można zmienić na własne.

Hasło to nie ma też wpływu na dotychczasowe logowanie do konta.

Z tak przygotowanym kontem możemy przejść do konfiguracji miernika.
Po jego uruchomieniu przejdź do: 

Ustawienia >> Ustawienia komunikacji >> Ustawienia e-mail

A następnie uzupełniamy informacje:

E-mail odbiorcy – możemy podać bezpośredni adres e-mail naszego klienta lub swój własny (preferuję to drugie rozwiązanie – dla pewności że plik został wysłany i dotarł)

E-mail nadawcy – tu podajemy nazwę konta z którego ma być wysłany e-mail z plikiem
Jest to nazwa konta dla którego wcześniej utworzyliśmy “hasło do aplikacji”

Nazwa użytkownika – tu podajemy ten sam adres, który wpisaliśmy w “E-mail nadawcy”.
Jest to nic innego jak nazwa konta dla którego wcześniej utworzyliśmy “hasło do aplikacji”

Hasło – wygenerowane przez Google hasło do aplikacji (bez spacji).

Na potrzeby tego przykładu będzie to “ptkducnlbhjtqstr“

Nazwa serwera (poczty wychodzącej) – smtp.gmail.com

Port – 587

Typ połączenia – TLS

GOTOWE!
Wysyłanie raportu:

Przejdź do ekranu głównego
Wejdź do Pamięci
Wybierz klienta, dla którego chcesz wygenerować raport lub którego plik źródłowy (*.client) chcesz wysłać
PDF @ – wygeneruje i wyśle na wskazany w ustawieniach adres odbiorcy raport
@ – wyśle plik źródłowy (*.client) na wskazany w ustawieniach adres odbiorcy

Artykuł Jak skonfigurować miernik MPI do wysyłania raportów przez GMail? pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Ilość osprzętu w standardowym zestawie robi wrażenie przemyślanego, ale nie do końca. Otrzymujemy przewody do badania uziemień metodą techniczna o długości 15m i 30m. Pomijając ten “drobiazg” dostajemy wszystko czego potrzebujemy na start, a duży czytelny i dotykalski ekran przy pierwszym uruchomieniu zwala z nóg. Miernik jest wyposażony we wszystkie potrzebne funkcje. Po szczegóły odsyłam do instrukcji obsługi, a w zakresie wyposażenia standardowego na stronę producenta.

Konstrukcja miernika jest solidna, a przycisk START – co zresztą jest bardzo charakterystyczne – został wyposażony w elektrodę dotykową. Pozwala ona, jak czytamy w instrukcji, na sprawdzenie czy na bolcu ochronnym lub przewodzie ochronnym nie występuje niebezpieczny potencjał. Nie służy ona do sprawdzenia poprawności tych elementów instalacji.

Zdarzyło mi się kilkukrotnie podłączyć adapter WS-03 do gniazda z mostkiem na bolcu uziemienia, bo ktoś oszczędził na przewodzie obiektu, a miernik nawet nie jęknął. Więc do sprawdzenie poprawności połączeń ochronnych w ten sposób przy pomiarze IPZ podchodzę z dystansem.

Same przyciski (aż dwa) są jak opakowanie od witaminy C – jak naciskasz to zastanawiasz się czy nie pęknie czy pozostanie wciśnięty. Jednak moje wytrzymały już ponad dwa lata eksploatacji.

Do miernika załączony jest długopis z gumką do obsługi wyświetlacza dotykalskiego – na wypadek gdyby przyszło Ci pracować w rękawicach. Swoją drogą, jest on świetnie wkomponowany w miernik.

Ciekawym rozwiązaniem jest system pomocy, a raczej podpowiedzi, do którego mamy dostęp z każdego ekranu pomiarowego. Znajdziesz tam opisy ikon, komunikatów oraz sposób podłączenia miernika.

Nie bez powodu użyłem określenia “system podpowiedzi”, ponieważ jest on raczej ubogi i wydaje mi się, że można by trochę go rozbudować. Ale lepsze to niż nic.

Na dzień pisania artykułu w systemie podpowiedzi nie ładuje się grafika, jednak będzie to poprawione w najbliższej aktualizacji.

Przy pomiarze IPZ możesz dodać zabezpieczenia odpowiedniej mocy. Dzięki temu po wykonaniu pomiaru miernik sam dokona niezbędnych obliczeń by ocenić czy są spełnione warunki SWZ badanego punktu. Mało tego, możesz dodawać własne zabezpieczenia, producentów, typy, charakterystyki. Dzięki temu po zaimportowaniu danych z miernika do komputera uzyskujemy praktycznie wypełnioną tabelę, a podczas pomiaru jesteśmy w stanie odczytać bezpośrednio z wyświetlacza czy wynik jest pozytywny czy negatywny.

Wszystkie pomiary są maksymalnie zautomatyzowane.

W przypadku IPZ i adaptera WS-03 miernik pokaże nam z której strony jest podłączona faza, czy jest niebezpieczny potencjał na bolcu gniazdka, napięcie pomiędzy poszczególnymi przewodami w danym gniazdku oraz czy jest podłączony bolec ochronny i przewód neutralny. Nie zawsze pokaże nam czy w gniazdku jest zrobiony mostek między N i PE.

Wykonując pomiar rezystancji izolacji (Riso) za pomocą adaptera WS-03 lub Autoiso1000 przełączenia między poszczególnymi żyłami są wykonywane automagicznie, a to bardzo ułatwia, przyspiesza i ogranicza możliwość popełnienia błędu.

Jednak brakuje mi opcji 4p dla TN-S, które często wykorzystywane jest do oświetlenia awaryjnego (faza stała, faza sterowana np z przycisku, N i PE), ale i z tym można sobie bez problemu poradzić.

Nie ma możliwości zautomatyzowania wykonywania tych pomiarów w przypadku używania przewodów podłączonych bezpośrednio do miernika.

Dostęp do pamięci mamy zawsze po wejściu do odpowiedniego menu. Możemy odczytać wszystkie wykonane pomiary i edytować nazwy klientów, obiektów i punktów. Możemy też kasować poszczególne pomiary.

Pamięć ma konstrukcję drzewa, co bardzo ułatwia pracę na wielu obiektach.

Zastosowane rozwiązania pozwalają definiować nam często używane nazwy, zarówno punktów jak i obiektów, a autoinkrementacja automagicznie tworzy kolejny punkt pomiarowy na podstawie poprzedniego. Takie rozwiązanie baaaardzo ułatwia i przyspiesza pracę.

W MPI-540 dostajemy możliwość tworzenia własnych sekwencji pomiarowych, np. sprawdzając IPZ i RCD z gniazda danego obwodu jednofazowego, możemy od razu ustawić wykonanie Riso, a wynik będzie zapisany automagicznie jako jeden punkt.

Do komunikacji dostajesz WiFi, Bluetooth i w przypadku MPI-540-PV interface LoRa (z ang. Long Range) tylko do IRM-1! oraz dwa porty USB – jeden do pendrive’a, drugi do komunikacji z PC. WiFi służy do komunikacji miernika ze światem. W obecnej wersji do pobierania aktualizacji oprogramowania, która może zostać też wykonana z pendrive’a po umieszczeniu na nim pliku aktualizacji. WiFi “kiedyś” mogło nam posłużyć do wysyłania maili gołych wyników z pamięci miernika. Koncepcja słuszna, ale nie nadążyła za realiami. Wbudowany klient poczty nie obsługuje weryfikacji dwuetapowej, co już nawet teraz uniemożliwia wysłanie wiadomości przez Google. Rozwiązaniem może być postawienie własnego serwera, ale chyba nie o to chodzi.

Ale żeby nie było tak kolorowo jak to producent opisuje – MPI-540 nie jest wolny od wad.

Podświetlenie ekranu jest bardzo prądożerne, więc warto ustawić minimum podświetlenia potrzebnego do pracy (nie mylić z minimum skali podświetlenia).

Czasem automagicznie (bez powodu i Twojej woli) włącza się WiFi. Kontrolka ładowania świeci się w “nieskończoność” jeżeli miernik zostanie odłączony od sieci przed pełnym naładowaniem. Ten błąd nazwałem “bezprzewodowym ładowaniem”. Niby nic wielkiego, ale jest bardzo denerwujące że miernik robi coś wbrew Twojej woli i w sposób zupełnie niekontrolowany.

Dwa powyższe niedopracowania, zgłoszone dwa lata temu, nie mają (chyba) wpływu na wyniki pomiarów.

Ni mniej, ni więcej trzeba się do tego przyzwyczaić, bo od czasu mojego zgłoszenia, nic się nie zmieniło. To wskazuje, że raczej sobie nie radzą z rozwiązaniem. Tutaj jednak będę trochę bronił producenta, ponieważ błąd z Wi-Fi bardzo ciężko odtworzyć i nie mam pojęcia od czego on zależy.

Przy pomiarze oświetlenia i po zapisywaniu wyniku punktu pomiarowego, miernik wykonuje pomiar, następnie zeruje wynik i znowu wykonuje pomiar. Ten, w mojej ocenie, błąd sprawia że czas między pomiarami i zapisaniem ich wyniku wynosi 20 sekund a mógłby być o połowę krótszy. O litości, ile razy nadziałem się z zapisem punktu na to “zerowanie”. Ten czas to niby niewiele ale wyobraźmy sobie klatkę schodową w budynku wielorodzinnym i 400 pomiarów. Albo hale widowiskowo sportową, strefę otwarta, gdzie tych pomiarów mamy setki jak nie tysiące.

Na dzień pisania tego artykułu ten problem nadal występuje. Zgłaszałem to półtora…? Tak, chyba półtora roku temu!

Dopiero kilka dni temu dostałem informację od producenta, że błąd udało się odtworzyć (o bogowie, pomimo przesłanych wcześniej nagranych filmów) i zostanie on naprawiony w kolejnej, nie najbliższej, aktualizacji. Dodam że wszystko co zgłaszam jest opatrzone filmem oraz zdjęciami. Pytanie ile czasu będzie trzeba czekać na tę “nie najbliższą” aktualizację?

Pamięć nie radzi sobie z pracą z “dużą” ilością danych w plikach w mierniku.

Import danych pomiarowych z 50 mieszkań (około 1500 IPZ, 100 RCD, 600 Riso z czego 100 5p) do komputera… przerasta możliwości USB w mierniku. Zrezygnowałem po ponad dwóch godzinach nieprzerwanego “importu”. Ratunkiem jest export danych na kartę pamięci, a następnie przełożenie tej karty do komputera, jeżeli ten oczywiście jest wyposażony w czytnik. Ten zabieg skraca czas do 6 (słownie: sześciu) minut.

Kasowanie danych z pamięci miernika hurtem przy “dużej” ilości danych też nie działa tak jak powinno. Właściwie to nie działa wcale. Próbując skasować dane z powyższego przykładu uderzyłem w ścianę, w ścianę w metaforycznym sensie.

Każda próba usunięcia większej ilości wybranych danych kończyła się restartem miernika i znowu, i znowu, i znowu… aż zwątpiłem. Nie da się usunąć większej ilości danych bez kasowania całej pamięci, ale do tego nie zawsze mamy możliwość się posunąć.

Jeżeli stworzyliśmy swoją bazę zabezpieczeń (w moim przypadku była dość pokaźna), producent nie daje możliwości wykonania jej kopii bezpieczeństwa. Nie możemy ani importować ani eksportować stworzonej bazy. 
Dlaczego jest to takie irytujące? Ponieważ wysyłając miernik na serwis możemy spodziewać się pełnego resetu. Taka informacja też widnieje na stronie producenta.

Uniemożliwia to też tworzenie kompletnych baz między kilkoma miernikami. 

Dodatkowo nie możesz wymieniać danych w zakresie bazy zabezpieczeń między programem Sonel PE6 a miernikiem MPI-540.

Pocieszające jest to, że wsparcie techniczne producenta działa i część zgłaszanych problemów jest rozwiązywana… Jednak nie wszystkie.

W przypadku awarii jest bardzo dobry kontakt z serwisem, który działa szybko i sprawnie.

Zbliżając się do końca, mam takie przemyślenia:

Czy jestem zadowolony? Tak i nie. To takie zmieszane zadowolenie… Do wszystkich bolączek trzeba się przyzwyczaić. Niestety trzeba! Jak widać Sonel albo sobie nie radzi albo ma do tego bardzo seksualne podejście. Mimo, że część problemów została rozwiązana, to druga część wisi od dawna. Dużym ułatwieniem, w mojej ocenie, jest możliwość stworzenia prawie gotowego protokołu w PE6 po zaimportowaniu danych z miernika. “Prawie” nie jest przypadkowe, ponieważ import nie jest kompletny i część danych trzeba wstawiać ręcznie.

MPI-540 to z pewnością flagowiec ze stajni Sonela. Dla kogo jest ten przyrząd?

Dla osób które wykonują pracę głównie na dużą skalę.
Dla osób dla których, ze względu na pamięć, prawidłowo zapisane dane eliminują czas pracy przy komputerze do minimum.
Dla osób, które chcą mieć wszystko w jednym i mają duży plecak z zapasem cierpliwości.

Trzeba pamiętać, że jest to tylko narzędzie. Niemniej, kupując cokolwiek w takiej cenie jestem nastawiony na jakość i liczę, że zweryfikowane problemy będą wyeliminowane bezzwłocznie. Jednak w tym zakresie producent kuleje.

I prośba ode mnie – ponieważ sam “głową muru nie przebije”, mimo wielokrotnych prób:

Jeżeli dostrzegasz jakieś problemy czy uciążliwości w swoim egzemplarzu, nie bój się tego zgłosić bezpośrednio do Sonela. O niektórych problemach producent może nawet nie wiedzieć, traktuje pojedyncze zgłoszenia jako incydent nie mający znaczenia. Albo wie i dobrze to ukrywa, a zgłoszenie w najgorszym przypadku zakończy się odpowiedzią “tak wiemy, ale i tak nic z tym nie zrobimy” i choć ja sam nigdy takiej odpowiedzi nie dostałem, to część problemów “wisi” dalej nierozwiązanych.

Dodatki i akcesoria

Jeszcze kilka słów o akcesoriach dodatkowych i tu już nie będzie zbyt wiele pochlebstw.

Uchwyt sondy luxomierza by Sonel:

Jeżeli chodzi o samą sondę to odsyłam do kart katalogowych i dobraniu do swoich potrzeb. Wykonując pomiary oświetlenia awaryjnego nie celuj w najtańszą LP-1, a co najmniej w LP-10B.

Sonel dobrze sobie liczy za sondy, jednak pamiętaj o tym, że ktoś to zaprojektował, wyprodukował, wzorcuje i bierze odpowiedzialność za jakość. Ty za swoją pracę też nie bierzesz tyle ile kosztuje papier do drukarki.

A dokładność i powtarzalność pomiaru jest duża.

Jeżeli ktoś nie lubi się czołgać po korytarzach wykonując pomiary oświetlenia awaryjnego to Sonel jako akcesorium dodatkowe proponuje kijek z uchwytem. Jednak jak odbieramy zamówienie, przychodzi wielkie rozczarowanie. Nie bez powodu akcesorium nazwałem Kijkiem.

W cenie kilkuset złotych otrzymujemy kijek do selfie o wartości rynkowej 19 PLN w okresie (w którym kupiłem to akcesorium). Obecnie można taki kupić za ~39 PLN w popularnym serwisie aukcyjnym.

Do tego kawałek wygiętej blachy dopasowanej mniej więcej do kształtu sondy z paseczkiem rzepa, który pomaga utrzymać sondę w tym uchwycie.

Uchwyt sondy do kijaszka jest przykręcany na uchwyt do kamer sportowych.

Ile frustracji kosztowało mnie używanie tego badziewia. Jeżeli masz więcej niż 150 cm wzrostu to kijaszek jest za krótki.

Jest zbyt delikatny, nie można stabilnie dokręcić uchwytu do kijka, a po kilkudziesięciu punktach, mimo dokręcania, sonda zaczęła latać jak… wściekła osa.

Na szczęście sam uchwyt sondy jest wyposażony w wyżej wspomniany uchwyt do kamer sportowych. Więc możemy kupić statyw, a raczej Monopod taki jak nam będzie pasował. Ja kupiłem za 100 PLN od producenta zajmującego się profesjonalnymi statywami fotograficznymi. I o losie, teraz wszystkie moje problemy związane z tym akcesorium zniknęły.

Koncepcja tego akcesorium jest słuszna, ale wykonanie w stosunku do ceny beznadziejne, wręcz powiedziałbym, że wiedząc jak to wygląda przed zakupem, pokusiłbym się o zrobienie podobnego we własnym zakresie.

Ale tak jak już wcześniej pisałem, ktoś wpadł na taki pomysł, ktoś inny go zrealizował i wszyscy muszą zarobić. Tylko jakość uciekła jak to zobaczyła. A szkoda.

Artykuł MPI-540 po kilku latach użytkowania pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Bardzo często w ogólnych warunkach ubezpieczenia (OWU) można znaleźć rozdział Wyłączenia odpowiedzialności, w których często spotyka się stwierdzenia, że ubezpieczyciel „nie odpowiada za szkody powstałe w następstwie (…) niewykonania określonych przepisami prawa przeglądów technicznych lub kontroli okresowych” (na przykładzie: §11 OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA PZU Dom). Jako przepisy prawa chodzi tu o artykuł 62. Prawa budowlanego, który wyraźnie precyzuje, że obiekt budowlany w okresie jego eksploatacji należy poddawać kontroli okresowej co najmniej raz na 5 lat, a „kontrolą tą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów”.

Nasuwają się tu dwie kwestie: po pierwsze takie pomiary należy wykonywać, a po drugie instalacja powinna być wykonana tak, aby w okresie eksploatacji budynku zapewniała uzyskanie prawidłowych wyników pomiarów. Może to być problematyczne w przypadku instalacji uziemiających, o czym przekonują się chociażby grupy energetyczne. Tam przeprowadzane systematycznie pomiary rezystancji uziemienia na stacjach prowadzą często do sytuacji, że już po kilkunastu latach uziemienia wymagają poprawy. W przypadku domów jednorodzinnych instalacja uziemiająca powinna być wykonana jednak tak aby takie remonty nie były tak często wymagane, co można uzyskać między innymi przez wykonanie uziomu fundamentowego, staranne wykonywanie i zabezpieczanie połączeń lub stosowanie odpowiednich materiałów. Obecnie stosowane najczęściej kryterium najniższej ceny prowadzi do sytuacji, że w większości przypadków stosuje się stal ocynkowaną, która niestety jest najmniej odporna na korozję spośród materiałów stosowanych na uziemienia. Ostatnio spotkałem się z ciekawym stwierdzeniem: dawniej w instalacjach elektrycznych stosowano aluminium i stal ocynkowaną, aluminium zastąpiono w końcu miedzią, a ocynk pozostał do dziś. Nie lubię porównań do „zachodu”, ale tam jednak uziemień nikt nie wykonuje ze stali ocynkowanej. Nie do końca wiem czy chodzi tu o cenę czy bardziej o mentalność i przysposobione nawyki.  

DARMOWY EBOOK: 10 zasad dobrego wykonania układu uziemiającego [contact-form-7]

Właścicielowi obiektu, powinno zatem zależeć aby określona wartość rezystancji uziemienia uzyskana była nie tylko na etapie odbioru, ale także aby była zachowana w całym okresie eksploatacji obiektu. Nie będzie mu jednak na tym zależało, o ile nikt go nie uświadomi. Poinformowanie inwestora o konieczności wykonywania pomiarów okresowych, i znaczeniu stosowania odpowiednich materiałów na uziemienia powinno być wystarczające do przebicia kryterium najniższej ceny, zwłaszcza jeżeli buduje on własny dom. 

A co Wy sądzicie na ten temat?

Artykuł Jakie są konsekwencje niewykonania okresowych pomiarów instalacji elektrycznej w budynku mieszkalnym? pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.

Elektryk wykonujący pomiary instalacji elektrycznych musi być wyposażony w odpowiedni sprzęt. KROPKA. Jeśli pomiary mają być rzetelne to nie ma innej drogi, niezależnie od talentu pomiarowca lub tego co można wyczytać w niektórych ogłoszeniach  

Nie tak dawno sam byłem zmuszony do zakupu nowego miernika i jestem pod wrażeniem bogatej oferty urządzeń pomiarowych. Producenci prześcigają się dziś nowinkami technicznymi i pomysłowym marketingiem. Dla mnie najważniejsze było znalezienie urządzenia, które pozwoli mi zawsze spać spokojnie po pomiarach oraz nie będzie wymagało dyplomu doktora elektrotechniki do jego obsługi.

Przyjrzymy się dziś jednemu z popularniejszych obecnie przyrządów na polskim rynku, jakim jest Wielofunkcyjny Miernik Parametrów Instalacji Sonel MPI-530. Pracuję na nim już kilka tygodni, więc postaram się przybliżyć Wam moje odczucia. Wcześniej zaś używałem poprzednika tego modelu, czyli Sonel MPI-525 i z tej perspektywy piszę ten artykuł – wiem, że na rynku dostępne są już nowsze i bardziej „bogate” wersje

W dalszym tekście streszczę najważniejsze funkcjonalności Sonel MPI-530 oraz sprawdzę, czym odróżnia się to urządzenie od reszty mierników z rodziny MPI, przechodząc następnie do omówienia pomiarów, gdzie postaram się Wam przekazać parę przydatnych porad. Poruszę też kilka spornych kwestii, w których liczę na Waszą opinię.

Zacznijmy od informacji o producencie. Dla mnie osobiście ważne było to, że jest to polska firma. Jej założyciele od 1989 r. nie przestają rozwijać swoich technologii, przez co Sonel jest dziś rozpoznawalną marką o bardzo dobrej opinii wśród użytkowników, nie tylko w Polsce. Gama produktów z logo Sonela jest ogromna, od bezdotykowych wskaźników napięcia aż po kamery wyładowań koronowych, ale ja skupię się dzisiaj na tzw. kombajnach z serii MPI.

Cała rodzina wielofunkcyjnych mierników parametrów instalacji elektrycznej spełnia szereg norm – m.in. PN-EN 61557 czy PN-HD 60354-6 – które mówią o wymaganiach dla przyrządów pomiarowych oraz sprawdzania odbiorczego i okresowego instalacji elektrycznej. Producent zaleca, aby mierniki takie wzorcować maksymalnie co 12 miesięcy – świadczy to o naszej dbałości o rzetelność wyników pomiarów.

Co wyróżnia MPI-530 na tle pozostałych Mierników Parametrów Instalacji?

Sonel MPI-530 względem poprzednich mierników z tej serii został rozbudowany o kilka przydatnych funkcji. Dodane zostały metody pomiaru uziemień, takie jak metody cęgowe ułatwiające pomiary uziomów wielokrotnych. Nowością dla mnie jest także pomiar rezystywności gruntu, który pomoże wybrać jaki uziom najlepiej będzie zastosować na danym gruncie.

Dużym plusem jest również funkcja ładowania z gniazda samochodowego 12 V. Nie można dokonywać pomiarów ładując miernik, więc aby nie tracić czasu, na pomiary należy przyjechać z naładowanym urządzeniem. Jeśli zapomnimy zrobić to przed wyjazdem z domu to zawsze możemy podpiąć miernik w aucie w drodze na nasz obiekt.

Kolejnym dodatkowym aspektem jest pomiar i rejestracja napięcia, częstotliwości, prądu przemiennego, cosφ mocy oraz harmonicznych napięcia i prądu. Interpretacja wyników tych pomiarów wymaga dużej wiedzy elektrotechnicznej, ale może pomóc w rozwiązaniu ciężkich do wyjaśnienia awarii.

Nowością jest możliwość pomiaru natężenia oświetlenia. Niestety, w podstawowym zestawie nie dostajemy głowicy luksomierza, możemy ją natomiast dokupić.

Ciekawostką jest dołączona do zestawu klawiatura QWERTY łącząca się z naszym miernikiem przez Bluetooth – z pewnością bardzo przydatna i usprawniająca pracę pomiarowca. Nie należy jej traktować jak gadżet, który będzie jedynie zalegać w walizce – pod warunkiem, że wykonujemy dużą ilość pomiarów na różnych budynkach.

Miernik MPI-530 umożliwia nam segregowanie naszych wyników pomiarów z podziałem na klienta, obiekt, pomieszczenie, punkt pomiarowy. Pomiary zostają zapisane w wewnętrznej pamięci miernika – maksymalnie do 10000 wyników każdego rodzaju pomiaru. Po przyzwyczajeniu się do klawiatury ta na pewno przyśpieszy nam pracę oraz ułatwi tworzenie gotowych protokołów.

Warto zwrócić uwagę na maksymalne napięcie probiercze pomiaru rezystancji izolacji, które jest niższe niż w poprzednim mierniku z serii i wynosi 1000 V (dla MPI-525 – 2500 V).

Protokół pomiarowy

Po skończonych pomiarach musimy wypisać protokół. Aby uznać go za ważny, pomiary musi wykonać uprawniona do tego osoba, następnie jej podpis z numerem odpowiednich uprawnień powinien znaleźć się na protokole pomiarowym. Uprawnienia, jakie powinniśmy posiadać, aby podpisać protokół to E+D, czyli eksploatacja oraz dozór ze stopniem odpowiednim do wykonywanych pomiarów.

Podpisując protokół pomiarowy powinniśmy już wiedzieć co różni pomiary odbiorcze od pomiarów okresowych oraz jakich prób powinniśmy dokonać i jak je interpretować, więc pominę te kwestie. Przedstawię natomiast kilka porad, które ułatwiają mi sporządzanie protokołów oraz pozwalają spać spokojnie po podpisaniu protokołu. Liczę, że Wy również podzielicie się swoimi sposobami na forum publicznym.
Dużym uproszczeniem jest używanie dedykowanych do używanego miernika oprogramowań, np. Sonel PE5 wspomagający i przyśpieszający tworzenie protokołów.

Zawszę staram się chronić budynek oraz ich użytkowników skrupulatnie dokonując pomiarów, ale także chronię siebie, tak aby nikt nie mógł zarzucić mi czegoś, czego winien nie jestem. Dlatego podczas pomiarów staram się spisać i w przypadku braku aktualnego planu instalacji – rozrysować wszystkie punkty, których pomiaru dokonywałem. Robię tak od chwili kiedy usłyszałem o przypadku, gdzie uratowało to pewnego pomiarowca przed odpowiedzialnością karną. W budynku, który posiadał aktualne badania, doszło do porażenia z uszczerbkiem na zdrowiu. Jak się potem okazało, źle zainstalowane było gniazdo elektryczne, które podczas pomiarów było schowane za szafą. Dozorca budynku upierał się, że tam na pewno nie ma żadnego punktu elektrycznego. Gdyby nie schemat rozrysowany przez pomiarowca i dołączony do protokołu, ciężko byłoby mu udowodnić, że nie dokonał pomiaru tego gniazda.

Zdarza się też tak, że klient nie chce abyśmy przestawiali meble etc. aby dokonać pomiaru. Zawsze w takiej sytuacji odnotowujemy to w protokole. Zawieramy w nim również wyniki wszystkich dokonanych pomiarów, kiedy mierzymy daną wartość parokrotnie, wpisujemy wartość każdej próby.

Nie zapomnijmy również wpisać daty, ewentualnie dat, kiedy dokonywaliśmy pomiarów. Należy również zamieścić termin następnych badań oraz wszystkie nasze zalecenia i uwagi.

Pomiar RCD

Wyłącznikom różnicowoprądowym stawiane są wymagania dotyczące czasów zadziałania oraz prądów upływowych wyzwalających wyłącznik. Dostępne są w normie PN-HD 60364. Pomiarów tych parametrów możemy dokonać miernikiem MPI-530. Oczywiście musimy pamiętać o odłączeniu wszystkich odbiorników instalacji elektrycznej, ponieważ mogą wprowadzać prąd upływu zakłócający pomiar. Popularne w dzisiejszych czasach tzw. różnicówki charakteryzuje też typ. Najczęściej spotykany i montowany w polskich domach to typ AC. Oznacza on tyle, że różnicówka ta jest przeznaczona do wyłączania sinusoidalnych prądów upływu. Na pierwszy rzut oka montaż jej w domu może wydawać się czymś normalnym, lecz kiedy uwzględnimy to, że w domu będą również pracowały odbiorniki pobierające nieidealny prąd sinusoidalny, np. zasilacze, nasuwa się pytanie, czy nie powinniśmy zastosować wyłącznika RCD typu A, który zapewnia ochronę również przy prądzie upływowym stałym pulsującym. Pamiętajmy również o pralce w domu, która może posiadać falownik, wymagający zabezpieczenia typem B, który jest kilkukrotnie droższy niż AC. Każdy z wymienionych typów możemy zbadać miernikiem MPI-530, a po przeprowadzonych pomiarach przekonamy się, że RCD typu AC nie zapewnia normalizowanych czasów wyłączenia w przypadku pomiaru niesinusoidalnym prądem upływu. Dlatego podaję do dyskusji temat zapewnienia bezpieczeństwa przez wyłącznik różnicowoprądowy typu AC, w końcu prąd upływu może przepływać przez ludzkie ciało, a wtedy czas oraz prąd zadziałania wyłącznika stanowią o naszym życiu.

Pomiar IPZ

Pomiar impedancji pętli zwarcia wykonuję podczas pomiarów jako pierwszy, ponieważ załatwia to nam również sprawę ciągłości przewodów. Po odpowiednim ustawieniu miernika oraz wpięciu wtyku UNI-Schuko dodawanego do MPI-530 (lub sond) do gniazda elektrycznego przed naciśnięciem przycisku START zawsze pamiętajmy o dotknięciu metalowej pinezki znajdującej się obok przycisku START. W przypadku pojawienia się napięcia na bolcu ochronnym miernik zasygnalizuje nam to bardzo głośno, a każdy wie co może spowodować pojawienie się napięcia na obudowie urządzenia przyłączonego do takiego gniazda. Dobrą praktyką jest takie „macanie” pinezki przed każdym naciśnięciem przycisku START.

Ale wróćmy do pomiarów impedancji pętli zwarcia. Wynik pomiaru potrzebny jest do zapewnienia samoczynnego wyłączenia zasilania. Za pomocą wartości impedancji pętli zwarcia oraz wartości napięcia obliczamy prąd zwarciowy I_k, a ten potrzebny nam jest do odczytania z tabeli czasów zadziałania wyłącznika nadprądowego. Wymagane czasy wyłączenia dostępne są w normie PN HD 60364. Czasy te podobno zostały ustalone w czasie badań przeprowadzanych na więźniach w Rosji. Kiedy nie mamy ochoty przeliczać prądu zwarciowego, może to za nas zrobić miernik. Jeżeli wprowadzimy parametry zabezpieczenia, miernik również może podać nam wartość prądu zwarciowego powodującego wyłączenie wyłącznika nadprądowego w czasie np. 0,4 s. Prąd ten opisany jest jako prąd I_a. Następnie, porównując go do prądu I_k, wiemy czy nasz prąd zwarciowy jest większy od wymaganego I_a. W ten sposób nie musimy dokonywać żadnych obliczeń, jedynie prawidłowo wprowadzić nastawy oraz zinterpretować wyniki.

Poniżej zdjęcia z pomiarów impedancji pętli zwarcia z wtykiem UNI SCHUKO:

Podsumowanie

Uważam, że Sonel MPI-530 jest kolejną solidną pozycją z serii mierników wielofunkcyjnych Sonela i każdy elektryk pomiarowiec powinien być zadowolony z takiego wyboru. Warto też dodać, że miernik ten umożliwia m.in. analizę sieci i warto zagłębić się w ten temat, zważywszy na aktualne trendy na rynku pracy.

W celu lepszego zapoznania się z ergonomią i specyfikacją techniczną miernika przed ewentualnym zakupem zachęcam do zabawy z nim na stronie: https://www.sonel.pl/symulatory/mpi530/pl.html

Artykuł Pomiary z MPI-530 – miernikiem parametrów instalacji firmy SONEL pochodzi z serwisu Elektryka Prąd Nie Tyka - instalacje elektryczne w praktyce.